Gebrek aan kwaliteit breekt Ajax op; Uitschakeling in Champions League vrijwel zeker na verlies tegen Croatia

AMSTERDAM, 26 NOV. Verliezen hoort bij het voetbal. Maar de ene keer zijn de consequenties wat groter dan de andere keer. Ajax-coach Morten Olsen realiseerde zich gisteravond wat de fatale gevolgen waren van de nederlaag (0-1) tegen Croatia Zagreb die Ajax trof als een mokerslag. “Verschrikkelijk', stamelde hij. Waarmee de Deen in een woord zijn gevoelens samenvatte.

De kans dat Ajax in het voorjaar nog in de Champions League speelt is nagenoeg nihil. Ajax kan zelfs na winst bij Porto geen groepswinnaar meer worden en de kans is miniem dat de ploeg eindigt als een van de twee beste nummers twee in de Champions League. Voor het eerst sinds 1989, het jaar van het desastreuze staafincident tegen Austria Wien dreigt Ajax nog voor de jaarwisseling te worden uitgeschakeld.

Geen best vooruitzicht voor de minzame Olsen die volgende maand met het bestuur van Ajax gaat praten over zijn toekomst. Hij valt niet te benijden en heeft al wat teleurstellingen achter de rug. De kritiek van de gebroeders De Boer, die gisteravond tevergeefs het voortouw namen had zijn positie al in de zomer ondergraven. Zij ventileerden onder druk van de omstandigheden een mening waarmee ze echter binnen de spelersgroep niet alleen stonden. De zwakke seizoensstart wakkerde vervolgens de geruchten aan over een snelle promotie van Jan Wouters. Uit de lucht gegrepen, maar niet goed voor Olsens imago.

De voormalige libero stond voor een onmogelijke opgave om Louis van Gaal op te volgen. De bevlogen trainer won met Ajax alles wat er te winnen was. Nog voor zijn vertrek naar FC Barcelona verdween tevens een groot deel van de kwaliteit van het elftal. De vervangers bleken van minder allooi, ook omdat de kweekvijver droogstond. Hoekstra heeft niet het rendement van Overmars. Babangida en Wamberto kunnen niet tippen aan de voetbalintelligentie van Finidi. Davids is aanvallend en verdedigend sterker dan Witschge. Arveladze, Hose en Benni missen de koelbloedigheid en de techniek van Kluivert en de subtiliteit van Kanu. Reiziger en Bogarde waren betere backs dan Tobiasen, Sier en Melchiot. Het kwaliteitsverlies wreekt zich op Europees niveau.

Het is nog maar tweeeneenhalf jaar geleden dat Ajax met een groot aantal spelers van dit verdwenen materiaal in de finale van de Champions League uitkwam tegen Juventus. In voetballand kunnen de krachtsverhoudingen snel veranderen. De teloorgang lijkt voor Ajax nog niet ten einde. Blind (stopt), Litmanen kan naar Liverpool of Italie, de gebroeders De Boer naar FC Barcelona en Van der Sar naar Manchester United.

Voor hen is het niet aantrekkelijk te blijven voetballen bij een club met een internationaal onzekere toekomst.Ondertussen wordt de sfeer bij Ajax steeds zakelijker, killer, afstandelijker. De Arena en de beursgang hebben de gemoedelijkheid van De Meer definitief verdreven. De gezelligheid van tante Sien, die jarenlang het spelershome bestierde, komt nooit meer terug. Alleen voor sponsors en business-seathouders zwaaien alle deuren nog open. De financiele groei heeft Ajax internationaal gezien vooralsnog niet het succes gebracht waarop het bestuur had gehoopt.

Het beursfonds zal er allerminst op vooruitgaan nu een onverwachte uitschakeling dreigt. Zeker gelet op de uitleg die is gegeven aan de vijf miljoen gulden verlies in het eerste boekjaar. Ajax blijkt voor een groot deel afhankelijk van de inkomsten van de Champions League en wilde niet voor niets graag betrokken zijn bij de oprichting van een Europese Superliga. De nederlaag tegen Croatia Zagreb kostte Ajax 1,35 miljoen gulden aan inkomsten. Het niet bereiken van de kwartfinale bovendien straks nog eens ruim vier miljoen. Het bestuur van Ajax was gisteravond voor commentaar niet bereikbaar.

Ajax kreeg in de eerste helft tegen Croatia Zagreb nog wel wat kansen om het naderende onheil te voorkomen. Hoekstra schoot na een perfecte pass van Witschge al in de vierde minuut op doelman Ladic. Pas kort voor rust kreeg Ajax de volgende uitgespeelde kans. Weer bracht Witschge de bal goed in het strafschopgebied. Dani gaf voor op Hose die te laat kwam, maar Juric moest de boogbal van de lijn schieten. In die eerste helft speelde Ajax ondanks de egale grasmat in een te laag tempo. Hose toonde zich nog niet klaar voor het grote werk.

De 19-jarige Antilliaan was moeilijk aanspeelbaar en had geen enkele actie in huis. De teruggetrokken Dani gaf hem bovendien veel te weinig ondersteuning. De acties van Wamberto op de rechtervleugel waren niet efficient. Croatia verdedigde met tien man achter de bal en hield alleen Silvio Maric in de spits.

In de tweede helft gingen de Kroaten wat meer op de counter spelen. Biscan, Rukavina en invaller Josip Simic beschikten over een loopvermogen waar Blind en Witschge geen antwoord op hadden. Simic kreeg bij zijn eerste beste balcontact al de kans om Croatia aan de leiding te brengen. Toen redde Van der Sar nog met zijn benen. Nadat Ajax zich ruim een uur te pletter had gelopen op een muur van verdedigers, werd Witschge bij een tegenaanval op snelheid geklopt door Biscan. Van der Sar moest zijn doel uitkomen. Aanvankelijk greep hij goed in, maar de bal kwam weer voor de voeten van Simic die met een perfecte boogbal over de verbouwereerde doelman heen schoot: 0-1.

Daarna moest Ajax risico's nemen die eigenlijk alleen maar leidden tot meer kansen voor Croatia. Frank de Boer ging mee naar voren en Wamberto werd vervangen door Babangida. Echter zonder enig resultaat. Trainer Velimir Zajec kon achteraf zijn geluk niet op. “Dit is een van de grootste zeges in het bestaan van onze club. Ik had niet gedacht hier ooit te kunnen winnen. We zullen alles doen om nu ook nog Olympiakos te verslaan.'

Olsen wilde Hose niets verwijten. “Hij kreeg nauwelijks ruimte. Het waren voor hem moeilijke omstandigheden.' Ook Wamberto had het in zijn optiek goed gedaan. Olsen kon echter geen antwoord vinden op de vraag waarom Ajax het altijd moeilijk heeft tegen ploegen die zeer gegroepeerd verdedigen. “Je wordt geconfronteerd met een cordon zoals in het handbal. Daar kom je niet doorheen. Daarom kan IJsland winnen van Rusland en gelijkspelen tegen wereldkampioen Frankrijk. Maar wij moeten altijd het spel maken.'