Voor premier Kok gaat politiek boven zakendoen; Tijdens handelsmissie naar Zuid-Amerika

BUENOS AIRES, 25 NOV. Voor premier Kok ligt het accent van de handelsmissie die een bezoek brengt aan Latijns-Amerika vooral op politieke zaken. Hij beschouwt zich niet als `loopjongen' van de 35 bedrijven die met hem meereizen. Het lijstje van zakelijke successen is nog niet erg indrukwekkend.

Premier Kok ziet zichzelf bij de handelsmissie in Zuid-Amerika niet als de boodschappenjongen van het uit Nederland meegereisde bedrijfsleven. Voor Kok staat de politieke missie, die bestaat uit het aanmoedigen van de nog jonge Zuidamerikaanse democratieen, op de eerste plaats. “Ik ben niet het boegbeeld van het Nederlandse bedrijfsleven, ik ben het boegbeeld van Nederland', zei Kok gisteren na afloop van zijn gesprek met de Argentijnse president Carlos Menem. De Nederlandse missie, naast Kok zijn ook staatssecretaris Ybema (buitenlandse handel), werkgeversvoorman Blankert (VNO/NCW) en ongeveer 35 bedrijven meegereisd, heeft zijn bezoek aan Argentinie afgesloten met vooral veel goede voornemens van beide landen.

Voordat de missie afreisde naar Brazilie, sprak Kok hardop uit, wat de eerste dagen al duidelijk begon te worden. Namelijk dat Kok zichzelf bij het eerste officiele bezoek van een premier aan Argentinie ooit vooral wenst te presenteren als een Westeuropese staatsman met een politieke opdracht. Onderwerpen zoals de VN-veiligheidsraad internationale samenwerking, en vredesoperaties rolden hem gemakkelijker van de lippen dan investeringsbelemmeringen.

Zijn officiele daden hadden dan ook het verwachte rituele karakter. Met `voetbalfanaat' Menem wisselde Kok gisteren bij een officiele ceremonie voetbalshirtjes uit: een Ajax-shirt voor Menem en een Riber Plate-shirt voor Kok. Kok voerde ook gesprekken met enkele oppositieleiders zoals oud-president Alfonsin die volgend jaar bij de presidentsverkiezingen hun slag hopen te slaan.

De gesprekken met de Argentijnse autoriteiten over belemmeringen voor handel en investeringen zijn gevoerd door Blankert en Ybema, die dat beiden een heldere taakverdeling' vinden.

De net aangetreden Ybema krijgt daardoor behoorlijk de ruimte om zich te profileren als de minister voor buitenlandse handel, zoals hij zich buiten Nederland mag laten noemen.

“De politieke missie zou ook hebben plaatsgevonden zonder de bedrijven', benadrukte Kok. “Ik laat mij niet door de bedrijven op pad sturen. Ik ben ook niet hun porte parole, hun woordvoerder'. Volgens Kok komt aan het einde van de missie, die in Chili wordt afgesloten, ook geen “stand van zaken met wat we allemaal hebben verdiend voor Nederland'.

Voor Argentinie zou dat overigens een mager lijstje worden. De nog niet getekende order die de baggeraars Boskalis en Ballast Nedam (waarde 160 miljoen gulden) hebben binnengehaald voor het opspuiten van zand bij een haven stond al zo lang in de week dat die niet kan worden toegeschreven aan het bezoek. De “zeer waarschijnlijk spoedige toestemming' voor Holland Genetics om stierenzaad te leveren kan mogelijk wel worden bijgeschreven op de lijst van successen.

Veel andere bedrijven tobben nog met wat zij zien als onwillige of zelfs onbetrouwbare autoriteiten. Het haven- en sleepbedrijf Wijsmuller kocht in 1983 een sleepconcessie in de haven Bahia Blanca, maar werd enkele jaren later geconfronteerd met een door de overheid opgelegde tariefsverlaging. ABN Amro heeft een juridisch geschil over een frauderende klant van een rechtsvoorganger van de Amro.

Kok, die opmerkte dat “bedrijven zelf ook niet altijd even efficient werken', heeft zich in stilte wel met deze kwesties bemoeid. Door de bemoeiienis van de Nederlandse regering hebben de Argentijnen wel toegezegd een diplomaat naar een oplossing te laten zoeken. De luchtvaartmaatschappij KLM, die nu nog drie keer per week op Buenos Aires mag vliegen en dat in de praktijk vier maal doet, mag vanaf februari vijf vluchten uitvoeren.

Het gebrek aan good governance komt volgens Ybema ook tot uitdrukking in de vertraagde aanleg van het vliegveld-in-zee en het vijf jaar oude luchtvaartverdrag dat op ratificatie wacht. Het is een van de obstakels voor investeringen in Argentinie, dat te maken krijgt met een dreigende recessie in Latijns Amerika, gestegen rentetarieven en een dalende export. Het lage overheidstekort en de harde peso voeden het optimisme over de mogelijkheden op lange termijn. “We hebben laten zien vertrouwen te hebben in de manier waarop Argentinie zich voorbereidt op de volgende eeuw', zei Kok, die zijn Argentijnse gastheren een uitgebreide uiteenzetting heeft gegeven over het Nederlandse poldermodel.

Menem en Kok tekenden een overeenkomst voor een verbetering van de samenwerking en Nederland bekostigt een volgend jaar in Argentinie te houden seminar over zaken als watermanagement, havenbeheer, aanleg van infrastructuur en tolwegen. Het vertrouwen van het bedrijfsleven komt tot uitdrukking in het kantoor dat het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam gaat openen in Buenos Aires.

Wat er verder voor de Argentijnen in het vat zit is niet helemaal duidelijk. Voor de Argentijnse economie is de export van landbouwprodukten zoals vlees cruciaal, maar de Europese Unie (EU) houdt de deur behoorlijk op slot met hoge tarieven en importquota. Volgend jaar spreken de EU en Mercosur, een samenwerkingsverband van enkele Zuidamerikaanse landen, in Rio de Janeiro over een soort vrijhandelsverdrag.

Punten van de Argentijns-Nederlandse actie-agenda, waarover tijdens het bezoek afspraken zijn gemaakt:Samenwerking Argentinie en Nederland in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, waarin beide landen volgend jaar een tijdelijke zetel zullen bekledenVersterking bilaterale handel en investeringen in beide landen, waarbij de Nederlandse Financieringsmaatschappij (FMO) een belangrijke rol krijgt bij de financiering van Argentijnse bedrijvenNederlandse financiering van een seminar, waarbij Nederlandse bedrijven kennis over waterbeheer en aanverwante zaken zoals de havenexploitatie overbrengen aan bedrijven uit Argentinie en mogelijk ook Uruguay, Paraguay en Bolivia. Gepland voor volgend jaar maart.Ratificatie door het Argentijnse congres van het luchtvaartverdrag uit 1993 en streven om luchttransport tussen de landen te vergroten ter stimulering van handel en toerismeOnderhandelingen over nieuw uitleveringsverdrag en een verdrag inzake rechtsbijstand