Schiphol maakt hoofdstad onbewoonbaar

De discussie over de toekomst van Schiphol heeft twee mankementen. Ten eerste is het gebied dat onder geluidshinder lijdt in werkelijkheid veel groter. Dat komt onder meer doordat Schiphol in april 1994 alvast een vijfde baan in gebruik heeft genomen. Dit is de `Oude Schipholbaan' ook wel bekend als `de 22/24 met nadering over Amsterdam-Centrum'. In officiele stukken wordt deze baan weggemoffeld of weergegeven als een klein stippellijntje. Nadat de NV Luchthaven Schiphol onlangs eenzijdig een `gentleman's agreement' met de gemeente Amsterdam opzegde, dat het gebruik van die baan begrensde aan een absoluut maximum van 2 procent wordt deze baan volwaardig gebruikt. De `Oude Schipholbaan' oogst na de Buitenveldertbaan de meeste klachten. De aanvliegroute loopt via het Centraal Station, het Paleis op de Dam, de Westelijke grachtengordel en de Jordaan naar Schiphol. Dwars over de oude binnenstad van Amsterdam dus die zich met twee andere in Europa mag verheugen in de status van `Erkend Europees Erfgoed' en die een van de dichtstbevolkte stukjes Nederland is.

De baan wordt vooral gebruikt bij storm en slecht zicht. Bij windkracht 7 a 8 uit het zuidwesten is het zelfs de enige. Omdat 99 procent van de ongelukken gebeuren tijdens het opstijgen en landen, ben ik benieuwd hoe bestuurders dit verantwoorden. Op zondagmiddag 13.00 uur vliegen er bijvoorbeeld vanaf 05.45 uur dreunend twee vliegtuigen per minuut de binnenstad van Amsterdam. Over het werkelijke gebied dat onder de geluidshinder lijdt, zie je in de discussie niets terug.

De tweede kortzichtigheid gaat over de kosten van geluidsoverlast, die worden vertaald in vierkante meters dubbel glas en kubieke meters steenwol van een aantal huizen dat zo ongeveer op het banenstelsel staat. De werkelijke kosten zijn natuurlijk veel groter. Ik ken iemand die in de binnenstad van Amsterdam onder de uitvliegroute van de Zwanenburgbaan woonde en daar een jaar studievertraging van ondervond. Je vraagt je af hoeveel werktijd er verloren gaat als een paar honderdduizend mensen meerdere dagen per week vier tot acht uur lang twee vliegtuigen per minuut over hun hoofd horen dreunen.

Wie betaalt de gederfde werktijd? Wat is het effect op de gezondheid, hoeveel mensen worden op de lange duur ziek van lawaai en vieze lucht? Wie betaalt dat? Hoeveel tijd om te ontspannen en uit te rusten van het werk wordt er gederfd en hoe werkt dat door in productiviteit, bedrijfszekerheid, zorgvuldigheid? Hoe groot is het bedrag dat tegenwoordig in Amsterdam aan huur en onroerende-zaakbelasting wordt geweigerd met als erkende reden de toenemende overlast van Schiphol? Welke kosten zijn er gemoeid met chronische slaapverstoring door nachtvluchten en door de eerste ochtendvlucht om 05.45 uur? Wat betekent het voor ons levensgeluk? Welk werk lijdt er onder geluidsoverlast? Hoofdarbeid? Handenarbeid? Scheppend werk?

Niemand die het weet. Maar het zijn kosten. En ze worden betaald. Niet door Schiphol, niet door de overheid en niet door de reiziger, maar door honderdduizenden particuliere Amsterdammers.

Al is het moeilijk er een rond bedrag bij te zetten, de discussie is een farce als je die dingen dan maar gewoon negeert. We hebben het jaar in jaar uit over geluidsisolatie voor een klein stukje grotendeels nieuw gebouwd, grotendeels onbewoonbaar gebied dat tegen de luchthaven aan ligt.

Het wordt tijd bewoond en bewoonbaar Nederland op de kaart te zetten en de toekomst van de luchthaven te laten bepalen door een open kijk op de feiten.

Pauline van de Ven is econoom.