Historisch bezoek Jiang Zemin aan `formele' Japanners

TOKIO, 25 NOV. De Chinese president Jiang Zemin is vandaag voor een staatsbezoek aangekomen in Japan. Een historische gebeurtenis, waarbij het verleden zeker niet wordt vergeten.

“Ontmoetingen met Japanners zijn formeel en oninteressant.' Volgens de Japanse krant Asahi is dit de mening van de Chinese premier Zhu Rongji die daarom zelden tijd vrijmaakt voor het ontvangen van Japanners. Zo stond voorzitter Nemoto van het Japanse werkgeversverbond deze maand voor een gesloten deur bij Zhu. Zhu was “te druk' en praat liever met interessanter mensen. “Neem bijvoorbeeld de Amerikaanse vice-minister van Financien, Lawrence Summers. Zonder inleidende plichtplegingen zegt hij direkt wat hij op het hart heeft. Japan ontbeert zulke personen' verklaart een Chinese diplomaat in het voorpagina-artikel van de Asahi afgelopen zondag.

De Chinese president Jiang Zemin is vandaag in Tokio gearriveerd voor een vijfdaags staatsbezoek, het eerste ooit van een Chinees staatshoofd aan Japan. Het moet het begin zijn van betere relaties, zoals alle grote landen rond de Stille Oceaan de afgelopen jaren nastreven. Het duidelijkste voorbeeld is het succesvolle bezoek van president Clinton aan China, afgelopen zomer.

De Japans-Chinese relatie is de enige band geworden in de vierhoek tussen Japan, de VS, China en Rusland waar het mooi klinkend woord `partnerschap' nog ontbreekt. Het is ook voor deze twee hoog tijd om zoiets moois als een “constructief en strategisch partnerschap' (de terminologie van de Chinees-Amerikaanse verklaring van oktober '97) van de grond te krijgen. Maar er lijken enige hindernissen te zijn, die verder gaan dan de persoonlijke voorkeuren van de zakelijke Chinese premier Zhu.

Het vandaag begonnen bezoek van Jiang Zemin moet de eerste stap zijn in de vernieuwde Japans-Chinese relatie. Maar al moet zo'n `partnerschap' op de toekomst zijn gericht, Jiang liet vandaag nog eens bekend maken dat het begint bij een juist begrip van het verleden.

Dus is er de afgelopen dagen door beide landen vooral gebakkeleid over een Japans excuus voor de laatste oorlog. Er komt geen einde aan dit onderwerp. Japan en China knoopten in 1972 diplomatieke betrekkingen aan waarbij Japan verklaarde dat de “ongelukkige gebeurtenissen van het verleden betreurenswaardig zijn'. Ook nadien hebben diverse Japanse premiers hun spijt betuigt over het verleden. Toch wil China dat Japan nu weer door de knieen gaat. Alsof China duidelijk wil laten zien wie in Azie baas boven baas is.

Een ander belangrijk punt voor de Chinezen is de kwestie Taiwan. China wil van Japan een garantie dat het de Chinese soevereiniteit over het eiland erkent. Net zoals Clinton in juni verklaarde nimmer de onafhankelijkheid van Taiwan te zullen ondersteunen moet ook Japan zijn positie opnieuw duidelijk maken. China maakt zich vooral zorgen sinds de uitbreiding van de Japans-Amerikaanse militaire samenwerking afgelopen jaar.

Een ander agenda-onderwerp is de financiele hulp van Japan aan China. China is al jaren een van de grootste ontvangers van zachte leningen van de Japanse overheid en meestentijds steeg het bedrag jaarlijks. Met de huidige recessie in Japan ligt een verdere groei niet langer in het verschiet.

Morgen heeft de topontmoeting plaats tussen president Jiang Zemin en premier Keizo Obuchi en zal de wereld weten wat de aard zal zijn van deze nieuwe partners. De rest van zijn verblijf zal Jiang vooral besteden aan economisch getinte ontmoetingen. Zo krijgt ook de voorzitter van het verbond van werkgevers, na de dichte deur van premier Zhu eerder deze maand, en herkansing.