Druk op Soeharto neemt toe

JAKARTA, 25 NOV. De druk om vervolging en berechting van Soeharto serieus aan te pakken, neemt dagelijks toe in Jakarta.

Duizenden studenten marcheerden vandaag weer op naar de Sandelhoutstraat in Jakarta, naar de woning van oud-president Soeharto. Ze eisen vervolging van de voormalige autocraat op grond van zelfverrijking, machtsmisbruik, corruptie, vriendjespolitiek en schendingen van de rechten van de mens.

Gisteren bezetten honderden studenten tot diep in de avond het kantoor van procureur-generaal Andi Ghalib. Zij willen dat deze Soeharto binnen een maand voor de rechter brengt. Maar de openbaar aanklager worstelt al maanden met de zaak - Ghalib heeft met zoveel woorden gezegd dat Soeharto geen `verdachte' is - en heeft keer op keer laten blijken dat het Indonesisch openbaar ministerie er in het huidige tijdsgewricht niet over piekert door te bijten.

Chef-staf en minister van Defensie generaal Wiranto heeft bij het aantreden van president Habibie verzekerd dat het leger de “veiligheid en de eer' van de oud-president en zijn familie zal bewaken. Er zijn echter steeds meer tekenen dat het leger de immuniteit van Soeharto niet veel langer kan garanderen.

De roep om zoveel mogelijk van Soeharto's rijkdommen op te sporen en terug te laten vloeien in de schatkist, werd op de bijeenkomst van het Volkscongres twee weken geleden, voornamelijk beantwoord door schijnbewegingen van de autoriteiten. De oud-president is een keer hoffelijk op het kantoor van de procureur-generaal genood om daar volmachten te overhandigen, die het OM in staat moet stellen eventuele bankrekeningen op naam van Soeharto in het buitenland te inspecteren en de aanwezige gelden te confisqueren. Verschillende opsporingsteams zoeken nu in binnen- en buitenland naar sporen van Soeharto's vermogen.

Het tijdschrift Forbes heeft Soeharto's persoonlijke vermogen geschat op 16 miljard dollar, waarmee hij de vierde rijkste man ter wereld zou zijn.

Maar procureur-generaal Ghalib laat bij iedere gelegenheid weten dat bewijzen erg moeilijk te vinden zijn. De rechtsbescherming van Soeharto leek tot nu toe van beton, met opsporingsfunctionarissen die hun passiviteit motiveren met het adagium dat de oud-president “onschuldig is, tot zijn schuld is bewezen'.

Na aanhoudende massale studentenprotesten en een gezamenlijke verklaring van de oppositieleiders Abdurahman Wahid (aanvoerder van de islamitische massaorganisatie Nahdlatul Ulama), diens eeuwige concurrent Amien Rais, de populaire PDI-voorzitter Megawati Soekarnoputri en de sultan van Yogyakarta, Sri Hamengkubuwono X, nam de buitengewone vergadering van het Volkscongres een decreet aan tegen corruptie, handjeklap en nepotisme, waarin de naam van Soeharto, diens familieleden en zakenvrienden is vermeld. Sindsdien is een gestage stroom van berichten op gang gekomen uit verschillende provincies, waarin melding wordt gemaakt van bezittingen van de ex-president. Begin vorige week opperde Amien Rais de gedachte dat Soeharto in zijn bewegingen zou moeten worden beperkt door oplegging van een `stadsarrest'. Zaterdag opperde de voorzitter van de regerende Golkarfractie in het parlement, Marzuki Darusman, de gedachte om Soeharto te onderwerpen aan huisarrest. Daarin werd hij later gesteund door Akbar Tandjung, algemeen voorzitter van Golkar en minister van het Staatssecretariaat. Andi Ghalib liet vervolgens afgelopen maandag weten dat Soeharto kan worden geconfronteerd met huisarrest of een reisverbod als hij niet meewerkt aan de tegen hem gerichte onderzoeken. Maandag kondigde de regering ook aan dat er, naast de inspanningen van Ghalib en zijn ambtenaren, later deze week een “nieuw en onafhankelijk team'` zal worden ingesteld om de herkomst en omvang van het vermogen van Soeharto aan het licht te brengen.

Een ander teken dat de huidige machthebbers steeds meer geneigd lijken hun eigen huid te redden door Soeharto te offeren, kwam gisteren toen generaal Yudhoyono, territoriaal commandant van de strijdkrachten, tegenover een krant zei dat “de regering moedig moet zijn bij het onderzoeken van het fortuin van Soeharto'.

Soeharto zelf lijkt zich niet veel zorgen te maken over de ontwikkelingen. Eind vorige week liet hij bekendmaken dat hij de stad een paar dagen achter zich laat: hij ging vissen.

Vanochtend maakte de regering bekend dat Soeharto inmiddels zeven door hem opgerichte liefdadigheidsfondsen (met een totaal vermogen van naar schatting ruim 1 miljard gulden) heeft overgedragen aan de regering.

    • Frank Vermeulen