Staking van Frans spoor op komst; Nieuwe fase in onrust

PARIJS, 24 NOV. De Franse spoorwegen (SNCF) zijn in een nieuwe fase van sociale onrust beland. Na weken van regionale stakingen en het succes van de Eurostaking van gisteren maken de bonden zich op voor een nationale treinstaking die langer kan duren.

Vanaf aanstaande donderdagavond kan het Franse treinverkeer ernstig ontregeld raken. Najaar 1995 zorgde een vergelijkbare sociale onrust bij de SNCF voor een landelijke staking, ook in andere sectoren, die de rechtse regering van premier Juppe op termijn het politieke leven heeft gekost.

De Franse spoorwegen horen tot de overheidsdiensten waar de organisatiegraad het hoogst is. In het particuliere bedrijfsleven hebben de vakbonden een aanhang die tot de laagste van Europa behoort.

De stakingen van de afgelopen weken, vooral in Zuid-Frankrijk hadden twee aanleidingen: herhaalde gevallen van agressie tegen het personeel en mede daaruit voortkomende eisen om meer mankracht. Die wens strijdt met de opdracht van de regering volgend jaar uit de exploitatie-verliezen bij het spoor te komen. Het beheer van de rail-infrastructuur en de investeringsschulden van de SNCF zijn in een aparte maatschappij ondergebracht.

De SNCF zijn al jaren bezig de omvang van het personeel terug te brengen. De totale personeelskosten van de SNCF zijn intussen blijven stijgen. In 1990 werkten 207.000 mensen bij de spoorwegen, nu 174.000. De totale salarissom is in die jaren bijna 9 procent gestegen. Mede onder druk van de vakbonden is de personeelsomvang de laatste twee jaar gestabiliseerd en stijgt misschien weer licht.

De landelijke staking met ingang van donderdagavond sluit aan bij de in zes Europese landen gevoerde actie van gisteren. Die was gericht op de top van Europese ministers van Transport komende maandag en dinsdag. De spoorwegwerkers van Frankrijk, Belgie, Luxemburg, Portugal, Spanje en Griekenland verzetten zich tegen de `aantasting van de spoorwegen als overheidsdienst'.

Marc Blondel, voorman van de Franse vakcentrale Force Ouvriere, verwacht dat er meer stakingen op Europees niveau zullen volgen als de liberalisering die de Europese Commissie voorstelt toch doorgaat.

De achtergronden van de nieuwe acties in Frankrijk zijn veelvoudig. Men is ontevreden over de directie-eisen tot productiviteitsverhoging: terwijl Frankrijk onderhandelt om op een 35-urige werkweek over te gaan, moeten de spoorwegmensen harder gaan werken omdat zij in veel gevallen al minder dan 35 uur per week werken gekoppeld aan een pensioenleeftijd van 50 tot 55 jaar.

Na grote verliezen in '95 en '96 verloor de SNCF in '97 nog maar 1 miljard en in '98 een half miljard francs. In 1999 wil de regering-Jospin dat de spoorwegen quitte spelen.