Rita Kok treedt op als `first lady'; Echtgenote van premier zet eigen accent tijdens reis in Zuid-Amerika

BUENOS AIRES, 24 NOV. Rita Kok reist in het spoor van haar echtgenoot premier Kok, mee door een aantal Zuid-Amerikaanse landen. Meer dan op eerdere reizen is zij dezer dagen de `first lady'

Vrouwen van de Nederlandse ambassade verdringen zich in de deuropening om te zien hoe een gehandicapte jongen woorden intikt op de door hun land geschonken computer. “Miguel', tikt hij, zijn naam. En dan: “Rita', de naam van de vrouw die naast hem staat en hem bemoedigend toeknikt. Als Rita Kok, zelf moeder van een gehandicapte zoon, terugkeert op de zonverlichte binnenplaats van het 19de eeuwse herenhuis, wijkt de menigte uiteen. Ze reist mee met haar echtgenoot die leiding geeft aan een handelsmissie naar enkele Zuid-Amerikaanse landen, waaronder Argentinie. In enkele gevallen is haar rol beperkt tot het gezelschap houden van de minister-president bij diens verplichtingen, van het bijwonen van een tango-show in Buenos Aires tot een ontmoeting met de Nederlandse gemeenschap. De meeste tijd werkt Rita Kok echter zelf een programma af, zoals deze dag met bezoeken aan onderkomens voor gehandicapte dan wel verwaarloosde kinderen.

Dat is niet voor het eerst. Bij handelsmissies naar China en Vietnam volgde Rita Kok ook een eigen programma en ook toen bracht zij bezoeken aan tehuizen voor misdeelde kinderen, bij wie duidelijk haar hart ligt. Volgers zien tijdens de Zuid-Amerikaanse reis niettemin een subtiele gedaanteverwisseling bij de vrouw van de premier, die zich iets nadrukkelijker als first lady manifesteert dan bij vorige gelegenheden.

In het openbaar blijft Rita Kok ontegenzeglijk meer op de achtergrond dan haar voorgangster, Ria Lubbers. Maar met de voorbereiding van haar programma heeft zij zich naar verluidt veel intensiever bemoeid dan bij vorige reizen, ook al is het het ministerie van Buitenlandse Zaken dat haar wensen vorm geeft. De bezoeken aan twee beroemde Argentijnse kunstschilders, het cultureel centrum Borges en aan de Dwaze Moeders, vandaag, dragen haar stempel net als de rondgang langs de kinderdagverblijven, die gisteren op het programma stond.

Met knipperende alarmlichten rijdt een kleine colonne van vier auto's door de straten van Buenos Aires. “Welkom' staat er op een muur onder een Nederlandse en een Argentijnse vlag. “Ook in Nederland heb ik grote interesse voor kinderen met een lichamelijke of verstandelijke handicap', zegt Rita Kok, die drie instellingen heeft bezocht. Een klein particulier dagverblijf voor gehandicapte kinderen een groter van de gemeente en een opvangtehuis voor kinderen die niet meer thuis kunnen wonen omdat hun ouders verslaafd, te arm of gewelddadig zijn. Alle drie instellingen hebben van Nederland geld gekregen voor bijvoorbeeld speeltoestellen, een laserprinter, een tv of een videorecorder of voor het optrekken van een gebouw.

Rita Kok bekijkt beschilderde flessen en kleurige tekeningen, proeft van een door de kinderen gemaakte lekkernij, ondergaat blijmoedig het zingen en hoort onverstoorbaar soms uitvoerige toespraken aan. Tot besluit van elk bezoek overhandigt zij onder luide toejuichingen een voetbal met de handtekening van de Nederlandse bondscoach, Frank Rijkaard.

“De omgang van de verzorgers met de kinderen is heel warm en spontaan. Heel anders dan in Nederland', zegt ze.

“Anders, niet beter of slechter.' Het is haar goed bevallen dat de instellingen de kinderen vaardigheden proberen aan te leren, zoals het bakken van versnaperingen. “Het lijkt me dat niemand gelukkig wordt van onder zijn niveau te werken, wat dat niveau ook is.'

De bezoeken van Rita Kok aan onder meer de kinderdagverblijven zijn in zekere zin een aanvulling op de gesprekken die haar echtgenoot voert met politici en ondernemers. Het gesprek dat zij vandaag zal hebben met de Dwaze Moeders heeft echter niets vrijblijvends in een land dat nog altijd worstelt met het zeer pijnlijke verleden van de militaire dictatuur.

Zo'n 15.000 mensen - volgens sommigen 30.000 - werden tussen 1976 en 1983 vermoord of die zijn in elk geval “verdwenen'. Elke donderdag demonstreren de Dwaze Moeders om de regering te dwingen tot openheid over de misdaden van het generaalsregime. Maar president Menem, met wie premier Kok vandaag spreekt, heeft er geen behoefte aan om het verleden op te rakelen. Het bezoek van Rita Kok is volgens diplomaten een goede manier om te laten zien dat Nederland belangstelling heeft voor de verwerking van de `vuile oorlog'.

“Nederland heeft al lang contacten met de Dwaze Moeders', zegt Rita Kok die constateert dat er inmiddels ook Dwaze Grootmoeders zijn: “Ik heb ook wel eens het monument in Osdorp bezocht'. Dat haar bezoek controversieel zou kunnen zijn, wil er bij haar niet in. “Dat wordt het pas, als ik er iets over zeg.'

Voetbal met handtekening van

Frank Rijkaard met gejuich ontvangen