Franse grondwet moet aangepast aan `Amsterdam'

PARIJS, 24 NOV. Een ruime meerderheid van de Fransen is voor Europa, maar het wijzigen van de grondwet doet pijn. Toch is dat nodig om het Verdrag van Amsterdam te kunnen ratificeren. Vandaag heeft het Franse parlement zich aan het karwei gezet.

De Franse regering heeft het debat lang voor zich uitgeschoven. Als een van de laatste parlementen in de EU worden Assemblee Nationale en Senaat uitgenodigd de stappen te zetten die nodig zijn om het Verdrag van Amsterdam begin volgend jaar te ratificeren. Zowel in de breedlinkse regeringscoalitie als bij de rechtse oppositie bestaat grote verdeeldheid en heftige bezwaren tegen de weg die Europa in Amsterdam is ingeslagen.

Binnen het regeringskamp zijn met name de communisten en de republikeinse socialisten van minister van Binnenlandse Zaken Jean-Pierre Chevenement fel tegen iedere overdracht van soevereiniteit aan Europa. Ook de Groenen zullen tegen stemmen, omdat het Verdrag van Amsterdam hun niet ver genoeg gaat met overdracht van bevoegdheden aan Europa en het Europees Parlement. Premier Jospin probeert de coalitie werkbaar te houden door dissidentie op beperkte schaal toe te staan - maar niet van zijn eigen socialisten, verreweg de grootste groep op links.

Even fel contra zijn ter rechterzijde het Front National (geen zetels in het parlement, wel een stem in de publieke opinie) en aanzienlijke delen van de neogaullistische RPR-partij. Omdat de oprichter en leider-op-afstand van de RPR, president Jacques Chirac, als medeonderhandelaar voorstander is van het Verdrag van Amsterdam, zal de RPR de rijen zo veel mogelijk gesloten houden. Alleen oud-minister van Binnenlandse Zaken senator Charles Pasqua wil, net als in '92, van geen instemming weten. Daarom eist hij een referendum. President en regering hebben dat tot nog toe afgehouden. Het is onzeker hoeveel mensen Pasqua meesleept. Zijn anti-Maastricht-compagnon van toen, Philippe Seguin, is nu voorzitter van de RPR en min of meer door Chirac gedwongen in de pas te lopen.

De liberalen van Alain Madelin, en de voormalige christen-democraten (het restant van de UDF, onder leiding van Francois Bayrou), hebben zich bij herhaling voor de Europese integratie uitgesproken. Hun probleem bij de Europese verkiezingen van volgend jaar is dat zij zich te klein achten voor een eigen lijst, maar te Europees voor een eenheidslijst van rechts onder leiding van Philippe Seguin, die de grootste partij op rechts leidt maar weinig coherente Europese papieren heeft.

De wijziging van de Franse grondwet is nodig nadat de Constitutionele Raad vorig jaar had geoordeeld dat de overdracht van bevoegdheden die in het Verdrag van Amsterdam staat in strijd is met de huidige Grondwet. Het gaat om bevoegdheden op het gebied van het vrije verkeer van personen: visumzaken grenscontrole, asielbeleid en immigratie. Over vijf jaar zullen die kwesties volgens het verdrag door de Unie worden behartigd, bij meerderheid van stemmen als de Raad van ministers daar met algemene stemmen toe besloten heeft. Dan hebben de individuele lidstaten geen vetorecht meer over die kwesties. Omdat deze zaken erg gevoelig liggen in Frankrijk vroegen president Chirac en premier Jospin vorig jaar het oordeel van de Constitutionele Raad. Als de lastigste hobbel, de Senaat is genomen, zou de ratificatie in maart een feit kunnen zijn.