Euforie Damrak heeft defensief trekje

AMSTERDAM, 24 NOV. Wall Street bereikte gisteren een nieuw record, en ook de koersen op het Damrak zijn spectaculair hersteld. Maar het hernieuwde offensief van beleggers heeft wel sterk defensieve trekjes.

Of het een welkome correctie is op een aandelenbeurs die zichzelf te diep de put in had gepraat, of een aanval van blinde kooppaniek: de AEX-index heeft een periode van spectaculair herstel achter de rug. Sinds de index op 8 oktober sloot op een dieptepunt van 827,67 punten, is de index in zeven weken tijd met 37 procent gestegen. Zo'n stijging is een unicum in de 17-jarige geschiedenis van de AEX-index. Tijdens de aanloop naar de campinghausse van 1997, en het hete eerste kwartaal van dit jaar ging het er niet zo hard aan toe. Zelfs de naschokken van de krach van 1987 lieten dit soort koerssprongen niet zien.

Nadat vrijdag tijdens de optie-expiratie de grens van 1100 punten weer werd geslecht, kreeg de AEX-index gisteren een nieuwe impuls van de bevestiging van de overname van Bankers Trust door Deutsche Bank, en een reeks van andere fusies die Wall Street met 2,34 procent opstuwden naar een nieuw record. Een geringe terugval van vanmorgen ingecalculeerd, is de index nu terug op het niveau van eind augustus.

“Wij vinden het erg hard gaan', zegt P. Nethe van de effectenbank Theodoor Gilissen. De huidige rally heeft volgens hem kenmerken van een ouderwetse `short squeeze': een rally op de markt die zichzelf voedt. Sommige beleggers hadden gespeculeerd op verdere koersdalingen, maar hebben nu haastig aandelen moeten bijkopen om aan hun verplichtingen te voldoen en zo de koersen verder opgedreven. En beleggingsfondsen die in de loop van de beursdaling een steeds groter deel van hun portefeuille aanhielden in liquiditeiten, moesten terug in aandelen om hun prestaties niet te ver achter te laten lopen bij de beurs. “Als je als fondsbeheerder aan het einde van het jaar zwaar onderwogen blijkt in aandelen, staat dat nu wat raar.'

Analist P. van Doesburg van de effectenbank Stroeve noemt het beursherstel een overdreven reactie op de overdreven koersdaling van het najaar. “De beweeglijkheid van de beurzen betekent dat er nog meer uitschieters kunnen volgen, zowel naar boven als beneden.' Met fundamentele economische overwegingen hebben de koerssprongen weinig te maken. Zo dramatisch zijn de economische vooruitzichten niet ten kwade en vervolgens ten goede gekeerd, hoewel de uitgangspositie slechter is dan in de zomer nog werd gedacht, vindt Van Doesburg.

Hoewel Nethe vindt dat de koersen in het algemeen nu “goed geprijsd' zijn, moeten beleggers niet verbaasd zijn als nieuwe, slechte berichten weer toeslaan op de markt. Er is nog steeds een gapend gat tussen de economische terugval die de macro-economen van banken ramen voor 1999, en de forse winststijgingen die de bedrijfsanalisten gezamenlijk zien voor de beursfondsen. Analisten voorspellen bijvoorbeeld op dit moment een winststijging van 11 procent in 1999 voor de aandelen die deel uitmaken van de AEX-index, maar het zou Gilissen niet verbazen als er in werkelijkheid een winstdaling voor 1999 uit de bus komt. Nethe zet, in lijn met de strategie van Gilissen, vooral in op de meer defensieve groei-aandelen in de voedings- of mediasector niet op de conjunctuurgevoelige waarden als Hoogovens. Ook Stroeve hanteert een overwegend defensieve visie.

De defensieve aanpak heeft de afgelopen maanden geen windeieren gelegd. De AEX-index mag dan terug zijn op het niveau van eind augustus, onder de index gaan flinke verschuivingen schuil. Defensieve, relatief conjunctuur-ongevoelige aandelen zijn in de tussentijd sterk vooruitgegaan. Unilever bijvoorbeeld noteert 13 procent hoger dan eind augustus, Numico (Nutricia) zelf 22,1 procent, Heineken doet 17,1 procent meer dan toen.

Dat geldt ook voor de TNT Post Groep, het afgesplitste postbroertje van KPN, dat er ruim 12 procent op vooruit is gegaan.

De industrie is tussen eind augustus en nu flink achtergebleven. Stork doet 14,5 procent minder, Hoogovens is 25 procent terug, en ook DSM, Philips, Akzo Nobel en Van Leer zijn er nog lang niet bovenop. Tekenend is dat de Midkap-index, waarin bouwers en havenfondsen relatief zwaar wegen, lang niet zo'n sterk herstel doormaakt als de AEX-index.

Moeten beleggers toch weer terug in de markt? Altijd, vinden banken, als er voor de lange termijn wordt belegd. Maar voor de korte termijn raadt Van Doesburg beleggers aan voorzichtig te zijn. Ook Nethe twijfelt. “Ik zie geen echte koopjes op dit moment.'