Britten eten biefstuk uit vaderlandsliefde

LONDEN, 24 NOV. Angst voor gekkekoeienziekte? De Britten menen dat het eten van rundvlees geen kwaad kan, ondanks nog altijd 120 gevallen van BSE per maand. Andere Europeanen zijn daar minder van overtuigd.

“BSE? Best Steaks in Edinburgh!' Zo lokte een grillrestaurant in de Schotse hoofdstad kortgeleden klanten over de drempel. Het zat er tjokvol. Zeker, Groot-Brittannie heeft zijn Oxo-bouillonblokjes massaal ingeruild voor het plantaardige Marmite, en het aantal vegetarische restaurants is explosief gestegen. Maar ruim tien jaar na het begin van de gekkekoeiencrisis eten Britten opnieuw meer rundvlees dan ooit tevoren.

Hoewel maandelijks nog steeds ruim 120 nieuwe gevallen van de ziekte BSE worden gemeld, is de consument ervan overtuigd dat rundvlees van eigen bodem geen kwaad kan. Sterker: in een Britse biefstuk happen is een daad van vaderlandsliefde. De grote supermarkten hebben hun voorverpakte rosbief en lendelappen voorzien van de Union Jack, terwijl pubs en eethuisjes een sticker aan de deur hebben met `Proud to Serve British'.

Het besluit van de Europese ministers van Landbouw om het exportverbod op Brits rundvlees voorwaardelijk op te heffen, is dan ook niet meer dan terecht, vinden veel Britten. “Dit is een goede dag voor ons, maar nog meer voor de Europese Commissie', zei een opgeluchte Britse minister van Landbouw, Nick Brown, gisteren in Brussel na het bekend worden van het besluit. “Want zij is nu fair voor ons geweest.'

Browns voorganger, Jack Cunningham, die in 1997 als eerste Labour-minister de rundveecrisis in volle hevigheid van de Conservatieven erfde, zei “vooral verheugd te zijn voor de Britse rundveeboeren en de hele sector omdat achttien maanden van voortdurend en hard onderhandelen zich nu terugbetalen'. En Ben Gill, voorzitter van de National Farmers Union die de belangen van de Britse boeren behartigt, noemde het besluit een “kerstcadeau' voor degenen die “vaak alle hoop al hadden opgegeven'.

Of en wanneer hun hoop werkelijkheid wordt, blijft nog de vraag. Want de binnenlandse consumptie bloeit, maar het zal moeilijk worden om de exportmarkt - voor het verbod in 1996 nog meer dan anderhalf miljard gulden waard - terug te veroveren. Dat blijkt al in Noord-Ierland, dat sinds 1 juni weer rundvlees probeert te exporteren maar nog nauwelijks een voet aan de grond heeft gekregen. Ten eerste is de rundvleesconsumptie in Europa in zijn geheel gedaald. Ten tweede hebben andere leveranciers zich in de Britse `niche' gevestigd. En ten derde heeft de Europese consument nog helemaal geen vertrouwen in de veiligheid van Brits rundvlees.

Cunningham zei gisteren wel dat zijn land inmiddels de “meest rigoureuze veiligheidsgaranties van de wereld' heeft maar voorlopig is nog niemand de harde feiten vergeten. Het belangrijkste: BSE is vooral een Britse ziekte en de nieuwe variant van de menselijke hersenziekte van Creutzfeldt-Jakob (nvCJD), die er verband mee houdt, ook.

In het Verenigd Koninkrijk zijn ruim 173.000 gevallen geconstateerd van de gekkekoeienziekte, waarbij eiwitwoekeringen het centrale zenuwstelsel aantasten. De epidemie ontstond vooral door de gewoonte om beenderresten en slachtafval van besmette dieren door veevoer te mengen. Het aantal officiele gevallen van nvCJD staat nu op 31: een in Frankrijk de rest aan de overkant van het Kanaal.

BSE heeft de rundvleesprijs met bijna de helft laten dalen, de boerenstand gedecimeerd en de belastingbetaler twaalf miljard gulden gekost. In het Verenigd Koninkrijk zijn 2,75 miljoen potentieel-besmette runderen geslacht wereldwijd vier miljoen. Hoeveel besmette dieren in de voedselketen zijn terecht gekomen weet niemand.

The Economist hield het in een BSE-profiel eerder dit jaar op ten minste 710.000, omdat het verbod op slachtafval in veevoer dat sinds 1989 formeel van kracht was, in elk geval tot 1996 zeer slecht werd nageleefd.

Wat het gevaar van besmetting is weet ook niemand zeker, omdat over de overdracht van de ziekte nog weinig bekend is, omdat goede tests ontbreken en ook omdat CJD een zeer lange incubatietijd heeft. Nieuwe gevallen van de ziekte zouden dus zowel het gevolg kunnen zijn van vroegere besmetting als van nieuw, door een nog onbekend verband met het eten van rundvlees.

Het Britse ministerie van Landbouw zegt alle hoop te hebben dat het allemaal wel meevalt. Volgens sommige wetenschappers zijn de dertig CJD-doden slechts het topje van een ijsberg. Onderzoekers in Zwitserland waarschuwden deze week voor een `stille vorm' van de ziekte. Uit nieuwe tests zou blijken dat op elk ziek rund er honderd besmet zijn die geen symptomen vertonen, zeiden zij in een online BSE-special van het tijdschrift New Scientist. “Als dit patroon zich in Groot-Brittannie herhaalt dragen nu 450.000 Britse runderen de ziekte', aldus het blad.

Het wordt wel juni voor het eerste Britse rundvlees geexporteerd kan worden. Voor die tijd moet Londen een nieuw registratiesysteem hebben ingevoerd. Ook moeten nog duizenden kalveren worden geslacht waarvan de moeder sinds 1996 BSE heeft gekregen, om besmetting van moeder op kind uit te sluiten. Die slacht is nu vrijwillig; de EU-ministers willen dat er een wet voor komt.

Intussen maakt de Britse regering zich op om de volgende hordes te nemen: afschaffen van het exportverbod op vlees-aan-het-bot en het verbod op de uitvoer van levende runderen. Een Londens reclamebureau doet in The Independent vanmorgen alvast een voorstel voor een nieuwe slogan die de campagne moet begeleiden: We're still mad, our beef isn't.