Rabo-show op groot formaat

UTRECHT, 23 NOV. De honderdjarige Rabobank heeft voor 6 miljoen gulden een theaterspektakel laten maken dat een maand lang alleen voor een eigen personeel wordt gespeeld. Maar volgend jaar wellicht ook voor een breder publiek.

Guus Vleugel en Ton Vorstenbosch zijn de auteurs en Adele Bloemendaal, Liesbeth List, Ben Cramer, Danny de Munk en Els Bongers zijn de hoofdrolspelers van een musical-achtige theatershow op groot formaat die niet te zien is voor wie niet door de Rabobank is uitgenodigd. De productie, De Tijd-affaire, is voor 6 miljoen gulden gemaakt bij het honderdjarig bestaan van de bank en wordt deze maand avond aan avond voor personeelsleden plus partner en voor relaties van de bank gespeeld in een immense hal van de Jaarbeurs in Utrecht. Per avond komen er 5000 mensen kijken.

De Tijd-affaire voltrekt zich op een speelvloer van 78 bij 60 meter, die oogt als een klein voetbalveld. Langs de beide lange kanten zijn de tribunes gebouwd. Het bijna tachtigkoppige orkest zetelt halverwege de ene tribune boven een entree, die doet denken aan het tunneltje waaruit de beide elftallen voor een voetbalwedstrijd komen. Ook op drie andere plaatsen zijn entrees aangebracht, zodat de meer dan 200 dansers, zangers en spelers uit vier hoeken kunnen opkomen. Het is in de openingsscene een krioelende massa, die verder in de show vooral gedisciplineerde bewegingspatronen te zien geeft.

De opdracht voor de Rabobank was het laatste werkstuk dat Vleugel deze zomer, voor zijn dood, heeft afgeleverd. Vorstenbosch en hij waren, volgens woordvoerder Erik van Doeselaar, 'volledig vrij' in het schrijven van de voorstelling zo lang hun script maar in het teken stond van de belangrijkste gebeurtenissen van de afgelopen honderd jaar in Nederland - net als in het koffietafelboek Lage landen, hoge sprongen dat Jos van der Lans en Herman Vuijsje eerder dit jaar voor de jubilerende bank schreven. Geld in het algemeen of bankrekeningen in het bijzonder komen er dan ook niet in voor.

Om aan de conventionele chronologie te ontkomen ontwierp het schrijversduo een 'tijdramp' aan de vooravond van het nieuwe millennium. Vroeger en nu lopen door elkaar, omdat het 'tijdmechanisme' verstopt is geraakt door het allesoverheersende eigenbelang van de jaren negentig, aldus de moraal van De Tijd-affaire. Dat geeft de kans op schilderachtige scenes uit de Nederlandse geschiedenis, waarvan de watersnoodramp van 1953 - met opbollende doeken, belicht alsof de golven heftig komen aanrollen - de meest spectaculaire mag heten: iemand drijft voorbij op een dode koe, de overlevenden varen op bootjes en ergens steekt nog een dak boven het inferno uit. Minder meeslepend is de herinnering aan de bezetting, verbeeld door een peloton Wehrmacht-soldaten die krijsende bejaarden van hun bed lichten.

In dit pandemonium speelt de melodramatisch geschminkte Ben Cramer een robuuste 99-jarige, die zijn volgende verjaardag belemmerd ziet door een aanzwellende actiegroep tegen honderdjarigen. “Er mag geen honderdjarige meer bij!' zingt het koor. Ze worden opgehitst door een ambitieuze sterjournaliste (Liesbeth List) maar de oude man heeft in Adele Bloemendaal een beschermengel die weliswaar op halve kracht zingt, maar een vlammend blauw mantelpak draagt. En als Danny de Munk tenslotte de rituele moord op de aanstaande jarige tracht te verijdelen, verschijnt opeens de al eerder door Vorstenbosch ten tonele gevoerde koningin Wilhelmina in een met vier heuse paarden bespannen rijtuig. Zij barst uit in een filippica tegen de 'verfoeilijke individualisering' die slechts tot 'een nieuwe eeuw vol harteloosheid' kan leiden. “Schaamt u!' roept zij - en dat doet iedereen dan: “Dank zij de vorstin / maken wij een nieuw begin.' Zo eindigt de show vol vertrouwen in de toekomst en in de perspectieven van hechte samenwerking: “Samen maken wij het waar / om tijd te vinden voor elkaar.'

Het zal wel geen toeval zijn dat de toeschouwers na afloop een enqueteformulier in te vullen krijgen, waarop onder meer wordt gevraagd naar een oordeel over de samenwerking in de show. Een buitenstaander valt echter vooral op hoe kleurloos de zangteksten zijn, hoe inwisselbaar de muziek van het Flairck-duo Erik Visser en Ben van den Berg is, en hoe zeer de door Eddy Habbema geregisseerde gebeurtenissen letterlijk en figuurlijk op afstand blijven.

De productie van De Tijd-affaire is door de bank uitbesteed aan het bureau Companions, dat ook de groots opgezette Ahoy-opera's produceert en de Flashback-tournees voor Marlboro. Langer dan een maand kan het spektakel niet in de Jaarbeurs blijven, maar volgens de Rabo-woordvoerder is de kans groot dat er volgend jaar 'een doorstart' voor een breder publiek komt. Dan zal de voorstelling echter aanzienlijk minder omvangrijk kunnen zijn, om een tournee mogelijk te maken. “We zijn daarover druk aan het nadenken, begroten en becijferen,' zegt Companions-directeur Peter Kroone.