Kerken kibbelen samen voort over een nieuwe naam

AMERSFOORT, 23 NOV. Hervormden, gereformeerden en lutheranen willen een kerk vormen. Ze struikelen echter over de naam.

Het zoeken naar een nieuwe naam voor de Samen-op-Wegkerk van hervormden, gereformeerden en lutheranen is een gebed zonder eind. Op de zogenoemde triosynode, afgelopen zaterdag in de bossen van Amersfoort verwierp de meerderheid van de hervormde synode de naam 'Verenigde Protestantse Kerk in Nederland' (VPKN) wederom. Gereformeerden en lutheranen toonden zich voor het handhaven van de naam. Op de triosynode stemden 58 bestuurders voor, 105 waren tegen.

De synodes van de drie kerken hadden de naam VPKN een jaar geleden in een gezamenlijke vergadering al aanvaard. Maar omdat de nieuwe kerk formeel nog niet bestaat, waren de besluiten van de triosynode niet rechtsgeldig. Ze worden dat pas, als de synodes van de kerken ze afzonderlijk bekrachtigen. De hervormde synode deed dat niet. Op 21 maart van dit jaar veranderde ze op een bijeenkomst in Driebergen, van gedachten: ze stond er op dat de toekomstige kerk 'Verenigde Kerk der Hervorming' ging heten.

De hervormde synode werd daarbij onder druk gezet door de achterban. Het beviel de hervormden niet - de kerk is de grootste van de drie, ze heeft ruim tweemaal zoveel leden als de twee andere samen - dat het woord 'protestants' in de naam van de toekomstige kerk voorkwam. In het bijzonder de Gereformeerde Bond in de Hervormde Kerk lag dwars. Deze conservatieve bond, die de psalmen veelal nog in een oude berijming zingt en geen vrouwen als predikant accepteert, verzet zich trouwens met hand en tand tegen de hereniging met gereformeerden en lutheranen.

Dominee B. Plaisier, secretaris-generaal van de Nederlandse Hervormde Kerk, zei zaterdag na afloop van de bijeenkomst in Amersfoort: “We zitten nu met een groot probleem.' Hij wees er op dat de hervormde synode duidelijk heeft gemaakt dat het woord hervormd of hervorming per se in de naam van de nieuwe kerk moet komen.

De reglementen schrijven voor dat de synodebesturen en het bestuur van het Samen-op-Wegproces nu met een gemeenschappelijk standpunt moeten komen.

De woordvoerder van de behoudende hervormden, dr. ir. J. van der Graaf, omschreef het resultaat van de vergadering als “heel goed'. Hij prees de hervormde synode, die “voet bij stuk had gehouden': “De naam VPKN is van tafel.' Van der Graaf noemde het “teleurstellend' dat heel weinig gereformeerden en lutheranen hadden gereageerd op het signaal van de hervormde synode namelijk dat de Nederlandse Hervormde Kerk zich grote zorgen maakt over het Samen-op-Wegproces.

Aan het begin van de bijeenkomst wees voorzitter dominee B.J. van Vreeswijk van de hervormde synode de opvatting van de hand dat alleen de Gereformeerde Bond - Van der Graaf is daarvan algemeen secretaris - tegen de naam VKPN zou zijn. Het besluit van de hervormde synode in maart gaf volgens Van Vreeswijk “een sterk en breed levend kerkgevoel' weer. Hij deed een beroep op de gereformeerden en lutheranen de hervormden te aanvaarden zoals ze zijn.

Grote onvrede heerste er bij de gereformeerden en lutheranen. Hun respectievelijke synodevoorzitters, dominee J. Doff en dominee K. van der Horst, spraken van “woede en ergernis over de hervormde draai'. “Dit geeft ons lutheranen een onveilig gevoel. Wat kan ons nog meer overkomen? Het vertrouwen is geschaad.'

“Wij hier kunnen elkaar niet missen' herhaalde de hervormde predikant A. van der Plas. “Geldt dat dan niet voor die 400.000 hervormden, die een zeer meelevend deel van de Nederlandse Hervormde Kerk vormen? Misschien zijn ze niet de makkelijkste schapen, maar wel zeer trouw. Voor hen is de naam van de kerk van groot belang omdat die zowel de band met het verleden, als een richting voor de toekomst aangeeft.'

Aan het einde van de vergadering bleek de gereformeerde ouderling H. Hoogenhout uit Baambrugge gelijk te krijgen. Als een van de eerste der 43 sprekers voorspelde hij in de Amersfoortse bossen dat er voor de triosynode niets anders opzat dan, in navolging van de Bond zonder Naam en de Zangeres zonder Naam, te kiezen voor: De Kerk zonder Naam.