Japanse LDP betaalt hoge prijs voor steun van Ozawa

TOKIO, 23 NOV. De regerende LDP in Japan moet een hoge prijs betalen voor het paaien van oppositie-politicus Ichiro Ozawa. Het samenwerkingakkoord tussen Ozawa en premier Obuchi voorziet in de sloop van heilige huisjes.

“Dit zijn enorme beloften. Beseft premier Obuchi eigenlijk wel wat hij heeft ondertekend?' Dit vroeg een verblufte tv-interviewer gisterochtend aan oppositiepoliticus Ichiro Ozawa, het enfant terrible van het Japanse parlement. Zelfvoldaan liet Ozawa slechts een bulderende lach horen.

Ozawa heeft afgelopen week een samenwerkingsakkoord getekend met premier Keizo Obuchi dat bij volledige uitvoering verregaande consequenties zal hebben, zoals deelneming van Japan aan militaire operaties van de Verenigde Naties. Dit is tot dusver wettelijk onmogelijk wegens het in binnen- en buitenland gevoelige oorlogsverleden van Japan. Daarom vroeg de interviewer gisteren ook wat er gebeurt indien Obuchi zich niet aan het akkoord houdt. Ozawa antwoordde slechts: “Dit zijn beloften van de premier van Japan, tevens voorzitter van de regerende Liberaal Democratische Partij (LDP).'

Premier Obuchi en zijn LDP zijn naarstig op zoek naar steun bij de oppositie na de verloren Hogerhuisverkiezingen, afgelopen zomer. Ozawa, voorzitter van de kleine Liberale Partij die in 1993 uit de LDP stapte, is een aangewezen kandidaat voor samenwerking omdat hij in wezen een conservatieve havik is. Het grote verschil tussen Ozawa en zijn voormalige collega's in de LDP is dat Ozawa zijn opinies hardop ventileert en weinig rekening houdt met gevoeligheden van anderen. Juist die uitgesproken mening heeft hem vele vijanden bezorgt in zijn oude partij.

Het nieuwe samenwerkingsakkoord is door een LDP-parlementarier geduid als een poging van Ozawa om de regerende LDP op te blazen, zoals hij eerder in 1993 al deed. Dit is zeer wel mogelijk. Ozawa heeft niet alleen veel persoonlijke vijanden in de LDP, ook de genoemde deelneming aan VN-missies zal bijvoorbeeld op weerstand in die partij kunnen rekenen, en kunnen leiden tot een splitsing van de LDP in duiven en haviken.

Al zal de leiding tot het uiterste trachten dit te voorkomen; het akkoord is uiteindelijk bedoeld om de parlementaire steun juist uit te breiden.

Opvallend in het akkoord is verder de belofte van Obuchi om ambtenaren volledig buiten te sluiten bij discussies over regeringsstandpunten in het parlement. Dit mag een detail lijken maar het zou in werkelijkheid een revolutie betekenen. LDP-ministers weten vaak niets van hun ministerie. Ze zitten er meestal slechts een jaar en laten de verdediging van regeringsstandpunten, de uitleg over nieuwe wetsvoorstellen, volledig over aan topambtenaren. Veel politici zouden bij doorvoering van deze regel naar de achtergrond verdwijnen. Ozawa zegt niet voor niets dat de LDP met dit akkoord een omwenteling doormaakt.

Er zit echter een adder onder het gras. Ozawa spreekt weliswaar over “beloften', maar het akkoord stelt letterlijk dat “overeenstemming is bereikt over de fundamentele richting' van het beleid naar aanleiding van Ozawa's voorstellen. Binnen de LDP roept men dus al hard dat eerst maar eens moet worden gediscussieerd over de voorstellen. Ook al spreekt Ozawa over “beloften van de premier en voorzitter van de LDP', discussies zijn de aangewezen methode om plannen te laten doodbloeden.

Ozawa maakt met het akkoord een fabuleuze come-back in het centrum van het politieke toneel. In 1993 maakte hij eigenhandig een einde aan de LDP-macht door die partij met een groep getrouwen te verlaten. Slechts een jaar proefde hij vervolgens de macht als man achter de schermen van een nieuwe regering. Tot vorige week leek zijn figuur langzaam te vervagen.

Ozawa's partij zal in januari toetreden tot de regering. De komende weken zal niet alleen worden onderhandeld over verdeling van de posten, maar ook over de werkelijke betekenis van het akkoord. De tussenstand is voorlopig 1-0 voor Ozawa; zijn volhardenheid wordt nu echt op de proef gesteld.