Issey Miyake is moderne alchemist

Tentoonstelling: Issey Miyake, Making Things, t/m 17 febr. Fondation Cartier pour l'Art Contemporain, 261, boulevard Raspail, Parijs. Inl 00-33142185651. Internet: http://www.fondation.cartier.fr.

Het zijn net uitgelaten spoken op onzichtbare trampolines: de kleurige fijngeplooide jurken die op en neer springen in de glazen kubus van de Fondation Cartier pour l'Art Contemporain in Parijs. De veertechniekjes waaraan ze zijn opgehangen maken in een oogopslag duidelijk: zo licht en levendig omhullen kledingstukken van ontwerper Issey Miyake het menselijk lichaam in beweging.

Making Things is een toepasselijke titel voor de overzichtsexpositie van het werk van de Japanner Miyake. De tentoonstelling gunt het (leken)publiek een blik in de Miyake Design Studio, een laboratorium waar de ontwerper als een moderne alchemist weefsels kreukt, krimpt, bleekt, weekt, verbrandt, draait, welt, vouwt plakt, strijkt en opblaast. Miyake ontwerpt niet alleen kleding, hij ontwikkelt vooral stoffen, en het zijn hun bijzondere kwaliteiten (superlicht, harig-volumineus, papier-dun, eindeloos rekbaar) waar de vorm van een kledingstuk vervolgens logisch, bijna organisch, uit voortvloeit.

In de Fondation worden Miyake's ontwerp-principes in drie essentiele momenten van de creatie zichtbaar gemaakt: aan de muur hangt de originele stof (fase 1), poppen van metalen gaaswerk dragen de uiteindeliijke kledingstukken (fase 3), en videosimulaties op de grond laten de metamorfose zien die daartussen plaatsvond.

Voorbeeld: tegen de wand hangt een reuzenjas van een grove, wijdmazige stof, die op strategische plekken versterkt is met banden. In de videoclip wordt de jas in een hete wasmachine gekrompen tot een menselijke maat, met uitzondering van het onderpand op de rugzijde, dat in zigzag-ribbels wijder blijft uitstaan, en van de ruime ellebogen en borstzakken.

Ander voorbeeld: aan de muur hangt een ogenschijnlijk slordige geknipte vierkante lap. De videoclip toont een regen van drukknopen die in een lukraak patroon op de stof gestrooid lijken te worden. In de volgende scene wordt de rubberige lap een perfect op het lichaam passend feestjurkje, slechts bijeengehouden door een paar ingenieus geplaatste drukknopen.

Hoewel Miyake niet de enige is die zich verdiepte in het procede van de naadloos gefabriceerde tubejurken - eerder dit jaar presenteerde pantyfabrikant Wolford de StarckNaked pantyjurk - ontwikkelt hij de techniek verder.

In de kokervormige stof breien computergestuurde programma's patronen in, die zich onafgebroken van neklijn tot zoom en van zoom tot neklijn herhalen. Dat wordt getoond op een rij van zes poppen, die gekleed in de tubejurken nog met elkaar verbonden zijn via een sleep van een tussenliggende jurk. Een schaar voldoet om van de baal tubestof naar wens lange jurken, minijurken strapless-jurken, jurken met korte, lange, of geen mouwen te knippen. Ook kan, zoals Miyake met een ander, wat steviger tubebreisel laat zien, uit een jurklengte zowel een mutsje, rok, T-shirt, paar lange kousen, bikini en een strandtasje geknipt worden. Bijkomend voordeel van deze techniek: stofresten zijn tot een minimum beperkt.

Het is bekend dat Miyake veel van dans houdt. Uit zijn ontwerpen voor een dansvoorstelling van William Forsythe ontwikkelde zich de populaire Pleats Please lijn waarvan de voorbeelden nu op en neer springen in de Fondation. Het zijn simpele, archetypische kledingstukken als rechte broeken, rokken en T-shirts, of blouses die uit niet meer dan twee aan elkaar gesealde cirkelvormige lappen bestaan. Maar het originele kleurgebruik - soms fel en contrastrijk, soms gedempt en op elkaar afgestemd als de tinten van een winterbos - en vooral de bijna levende oppervlaktestructuur van de in ontelbare plooitjes gevouwen stof, maken er bijzondere en zeer praktische kledingstukken van.

Want het gaat Miyake niet alleen om techniek en verbeelding, functie is minstens zo belangrijk. Niet voor niets kregen sommige van zijn ontwerpen het predikaat Nomadenkleding. De pleats-collectie vormt de ultieme reisgarderobe: oprolbaar tot een minuscuul licht pakketje, en gepropt in een tas, komt ieder stuk er uren later onberispelijk uit te voorschijn. In hun soepele elegantie zijn deze kleren vooral geliefd bij vrouwen van een zekere leeftijd, die er geen behoefte aan hebben alle vormen van hun lichaam te laten zien.