De macht op straat

METEEN NA DE MOORD op de Russische parlementarier Galina Starovojtova afgelopen vrijdag in Sint-Petersburg, leek de jacht op de daders in goede handen. President Jeltsin, volgens zijn dochter Tatjana Datsjenko hevig geschokt, zou de zaak hoogstpersoonlijk gaan leiden. Nog geen twee dagen later bleek daarvan niets terecht te zullen komen. Zondag werd Jeltsin met een 'longontsteking' en bijna 39 graden koorts in het ziekenhuis opgenomen. In dit hospitaal ontvangt hij vandaag zijn Chinese ambtgenoot Jiang Zemin. Medio deze week zal koningin Beatrix daar ook op ziekenbezoek moeten.

De moord op Starovojtova wekt de indruk puur politiek gemotiveerd te zijn. In Sint-Petersburg staan de eerste zondag van december verkiezingen voor het gouverneurschap op de rol, nodig omdat de vorige gouverneur sinds eind september vice-premier is in de regering-Primakov. Deze verkiezingen zijn belangrijk omdat Sint-Petersburg een regio is die aanstalten maakt zich economisch af te scheiden van het 'centrum' Moskou.

Starovojtova was in de verkiezingscampagne actief als representant van een coalitie die de corrupte bestuurscultuur wilde doorbreken. Haar moordenaars hebben nu te kennen gegeven dat de kiezers zich daarover niet mogen uitspreken. Ze speculeren op de cynische apathie die zich van het Russische electoraat heeft meester gemaakt. Gevreesd moet worden dat ze daarin nog wel eens gelijk zouden kunnen hebben.

IN DIT KLIMAAT begint koningin Beatrix woensdag aan haar staatsbezoek, de eerste officiele visite van een Nederlandse vorstin sinds de val van de Romanov-dynastie in 1917. Wat koningin Beatrix daar kan doen, behalve een boeiend cultureel programma afwerken in Moskou en Sint-Petersburg begint zo langzamerhand een raadsel te worden. Welke hoogwaardigheidsbekleders zal ze in Rusland ontmoeten? Zolang ze zich beperkt tot een serieus gesprek met premier Primakov en een bloemetje voor het staatshoofd Jeltsin op zijn ziekbed is er niets aan de hand. Maar als ze zich dieper in het politieke moeras gaat bewegen, kunnen problemen ontstaan. Op het programma staan bijvoorbeeld besprekingen met voorzitter Strojev van de Federatieraad, zijn nationaal-communistische collega Seleznjov van de Doema en leden van de commissie-Buitenlandse Zaken. Vooral het bezoek aan de Doema zal de grootst mogelijke terughoudendheid van koningin Beatrix vereisen. Want een orientatie op het Kremlin heeft in de huidige situatie iets lachwekkends, een vergaande belangstelling voor de oppositie in het parlement daarentegen is politiek niet zonder risico's.