Uit Rusland, met gemengde gevoelens

Het is tien jaar geleden dat ik voor het laatst in Moskou was. Met glasnost en perestrojka als nieuwe leuzen op de onvermijdelijke speldjes - waar de Russen toen dol op waren - nam niemand een blad voor de mond. Maar de oude Sovjet-structuur was nog in volle glorie aanwezig.

Veel bleek nu veranderd. Enkele notities.

Gebleven:

De eindeloze Bijlmerflats in de buitenwijken in diverse stadia van verval.

Totaal versleten meubilair in overheidsgebouwen.

Een sterk hierarchisch besef van de ambtelijke pikorde.

Hartelijkheid en sentimentaliteit, vooral tijdens drankgebruik.

Onverschilligheid op straat, grenzend aan grofheid.

De gewoonte om alle spijs en drank tegelijk op tafel te zetten, van voorafje tot en met toetje.

Totaal onbegrip voor wat democratie inhoudt.

Algemene inefficientie - behalve het functioneren van de metro.

Chaotisch verkeer - met desondanks verrassend weinig ongelukken.

Cultuur en kunst op hoog niveau.

Inferioriteitsgevoelens.

Het vermogen tot het feilloos herkennen van de Westerling op straat, niet langer aan de kleding maar aan de houding.

Hete verwarmingsradiatoren zonder regelknop. De kamertemperatuur wordt bepaald door het raam te openen.

Verschenen:

Nieuwe roebels en prijskaartjes die waar je bij staat achterhaald worden verklaard.

Grote Mercedessen, Audi's en BMW's dure Westerse producten en billboards met gigantische advertenties duidelijk niet voor iedereen.

Computers op de werkplaats en draagbare telefoons op straat.

Grote menigten gelovigen in en rond kerkgebouwen.

Drommen politie bij de metrostations.

Machines op straat die driftig renoveren, en frisse verf op de historische gebouwen.

Beschermbetalingen aan mafiose 'beschermers', voorwaarde om heelhuids zakelijk te kunnen opereren.

Verdwenen:

De geur van typisch Russische kerosine en benzine bij vliegtuigen en auto's en de gewoonte om de motor voor onbeperkte tijd stationair te laten draaien.

Vuil op straat en kuilen in de weg waarin auto's min of meer konden verdwijnen.

Auto's en vrachtwagens, midden op de weg in reparatie of verlaten.

Rijen geduldige kooplustigen op elke plaats waar iets te koop wordt aangeboden, onverschillig wat.

Verheerlijking van alles wat uit het Westen afkomstig is.

De hoop dat het leven gaandeweg beter wordt.