Rekenaars

Het zonetoernooi in Andorra was het toernooi van de voorzichtige rekenaars en van hun 'grootmeesterremises', remises zonder strijd tussen spelers die elkaar hoogachten. Je hoort daar minder over dan vroeger, maar dit toernooi leek er voor geschapen.

Zes spelers zouden zich plaatsen voor het wereldkampioenschap. Het toernooi was sterk bezet en monsterscores waren onwaarschijnlijk, maar dat hoefde ook niet. Op weg naar Andorra stampte de trein al de score die de spelers nodig zouden hebben: plus drie, plus drie...

Drie keer vaker winnen dan verliezen. Anthony Miles was een voorbeeld voor allen. Zijn eerste drie partijen won hij. De laatste zes maakte hij remise zonder echt te spelen, met gemiddeld negen zetten per partij. Hij was de meest rechtlijnige, maar voor bijna allen gold dat ze bij 'plus drie' hun taak volbracht achtten.

Michail Gurevich, een van de favorieten, kreeg in de zesde ronde na tien zetten remise aangeboden door de Spanjaard Comas Fabrego. Hij nam het aan en begon vervolgens te mopperen. Waarom had Comas het niet gewoon al de vorige avond aangeboden? Dat zou uren van openingsvoorbereiding bespaard hebben.

Niet iedereen kon zich die vredelievendheid permitteren. Gurevich eigenlijk ook niet, maar dat merkte hij pas aan het eind, toen hij een halfje te weinig had. Dimitri Reinderman verloor twee keer en moest dus vijf partijen winnen voor zijn plus drie. Van de acht spelers die tenslotte de eerste plaats deelden waren hij en Jonathan Speelman de enigen die een partij verloren hadden.

In een rapidtoernooi werd uitgemaakt welke zes spelers zich zouden plaatsen. Twee moesten er afvallen. Als alle rapidpartijen remise zouden worden, zouden de afvallers de twee spelers zijn die in het gewone toernooi de zwakste tegenstand hadden gehad.

De avond daarvoor werd lang beraadslaagd. Miles kondigde aan dat hij van plan was alle zeven partijen remise te maken. Wie van hem zou willen winnen, wist daardoor in ieder geval dat hij met een zeer goed uitgeruste tegenstander te maken zou hebben.

Niemand nam het risico en Miles plaatste zich inderdaad met zeven strijdloze remises. De organisatoren lieten weten dat Miles nooit meer voor een toernooi in Andorra zou worden uitgenodigd.

De Spaanse journalist Leontxo Garcia schreef na het rapidtoernooi dat er een complot was geweest van zes spelers tegen de Fransman Bauer en de Spanjaard Magem. Ik denk dat hij overdreef en dat er niet zulke vergaande afspraken gemaakt zijn. Maar vaak zal een blik van verstandhouding na een paar zetten genoeg zijn geweest. Van de 28 partijen uit het rapidtoernooi werden er slechts vijf beslist. In plaats van commentaar plaatsten de organisatoren op hun Internetpagina slechts een zwarte rouwband.

Voor Nederland plaatsten zich Nijboer en Reinderman. Nijboer met zeven remises, hoewel niet allemaal zonder strijd. Reinderman verloor een partij tegen Bauer en moest er dus ook een winnen, wat lukte tegen Magem. Van Wely en de Franse Rus Dorfman waren de twee ongelukkigen die afvielen.

Voor Loek van Wely was het hard. Hij was in rating de hoogste van alle veertig deelnemers. In het gewone toernooi was hij al een beetje geinfecteerd door de vredelievende sfeer en in het rapidtoernooi had hij zijn eerste zes partijen remise gespeeld. In de laatste ronde moest hij met wit tegen Magem, remise was genoeg, maar hij verloor. Berekeningen gaan niet altijd op.

Geen vredelievendheid in de volgende partij uit de laatste ronde van het gewone toernooi. Beide spelers hadden alleen iets aan winst.

Wit Piket-zwart Speelman

1. d2-d4 e7-e6 2. c2-c4 b7-b6 3. e2-e4 Lc8-b7 4. Pb1-c3 Lf8-b4 5. f2-f3 Hoe met zwart op winst te spelen tegen een speler met een zo gezonde stijl als Jeroen Piket? Speelman doet het met een wild en dubieus gambiet.

5...f7-f5 6. e4xf5 Dd8-h4+ De normale zet, voor zover je hier van normaal kunt spreken, is 6...Ph6. 7. g2-g3 Dh4-f6 8. f5xe6 Pg8-e7 9. Lf1-h3 h7-h5 10. Lc1-f4 d7xe6 11. Dd1-d2 Pb8-c6 12. 0-0-0 Lb4xc3 13. Dd2xc3 g7-g5 14. Lf4-e3 g5-g4 Inventief gespeeld. Wits Lh3 was hinderlijk, omdat zwarts lange rochade altijd met d5 beantwoord zou worden. 15. f3xg4 Na 15. Lg2 0-0-0 zou zwart aardig spel voor de pion hebben. Wit geeft liever een kwaliteit. 15...h5xg4 16. Lh3xg4 Pc6-b4 17. Dc3xb4 Lb7xh1 Je kan bewondering voor zwarts ondernemende spel hebben, maar dat neemt niet weg dat wit heel goed staat. Veilig en sterk was nu 18. h4 18. Pg1-h3 Hiermee probeert wit snel te winnen. Waarschijnlijk heeft hij gelijk, maar het is een beetje riskant omdat zijn stukken op de koningsvleugel elkaar straks op onhandige manier beschermen. 18...Df6-g6 19. Le3-g5 c7-c5

20. d4xc5 Veel sterker was 20. Dd2, waarna ik geen goede verdediging voor zwart meer zie. Nu kan hij hard terugvechten. 20...Th8xh3 21. Db4-d2 Th3-h7 22. Td1xh1 Dg6-e4 23. Th1-d1 En zo komt er een droevig einde aan deze spannende partij. Na 23. Dd1 Dxc4+ 24. Kb1 Dxc5 (24...Td8 gaat niet wegens 25. Lh5+) 25. h4 zou de strijd geheel open zijn en waarschijnlijk zou wit nog de beste kansen hebben. 23...De4xg4 24. Dd2-d7+ Ke8-f8 25. Lg5-f4 Dat was natuurlijk niet de oorspronkelijke bedoeling. Hij zal, toen hij 22. Td1 deed, overzien hebben dat 25. Lxe7+ niet gaat wegens 25...Txe7 26. Tf1+ Kg8 27. Dxe7 Dxc4+ en wit verliest zijn toren. 25...Th7xh2 26. c5-c6 Dg4-e2 27. Lf4-d2 De2xc4+ 28. Kc1-b1 Dc4-e4+ Wit gaf op.

Wit Vaisser-zwart Van Wely

Met deze partij uit de zesde ronde kwam Van Wely op zijn plus drie. Ach, als hij toen had kunnen weten..., dan was alles anders gegaan.

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. c4xd5 Pf6xd5 5. e2-e4 Pd5xc3 6. b2xc3 Lf8-g7 7. Lf1-b5+ c7-c6 8. Lb5-a4 0-0 9. Pg1-e2 b7-b5 10. La4-b3 a7-a5 11. e4-e5 Begin van een groot avontuur. 11...c6-c5 12. h2-h4 Pb8-c6 13. h4-h5 c5xd4 14. h5xg6 h7xg6 15. Dd1-d3 Pc6xe5 16. Dd3-g3 Lc8-g4 Het is pompen of verzuipen voor zwart, aldus Speelman in de Observer. Er dreigde 17. Dh4.

Deze kokende stelling wordt door Speelman uitvoerig onderzocht en hij komt tot de conclusie dat zwart na wits beste zet 17. f4 met 17...Pd3+ een stukoffer moet brengen dat wit waarschijnlijk toch de beste kansen laat. 17. Pe2-f4 e7-e6 Hierna stokt de witte aanval. 18. Dg3-h2 Tf8-e8 19. f2-f3 Lg4-f5 20. Dh2-h7+ Kg8-f8 21. g2-g4 Pe5xf3+ 22. Ke1-f2 Pf3-g5 23. Dh7-h2 Lf5-e4 Wit gaf op.