OUDERKAMER KAN NOG VOLLER

'WIJ LEVEN IN een echte brievencultuur, maar mondeling contact werkt beter', zegt Ron Weber, coordinator ouderbetrokkenheid van de Rotterdamse basisschool Combinatie 70. Met brieven haal je de vaders en moeders de school niet in, zo bleek na jarenlange vergeefse pogingen. Zeker niet als die ouders afkomstig zijn uit andere culturen, waar het onderwijs gezien wordt als een exclusieve zaak van de school.

Op basisschool Combinatie 70 is ongeveer 95 procent van de kinderen van buitenlandse afkomst. 'Wij willen niet alleen lesgeven en er voor zorgen dat de leerlingen zo veel mogelijk kennis opdoen, maar samen met de ouders verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van de kinderen', aldus Weber. De leerkrachten van deze school zien hun taak dus breder en willen in de wijk een trefpunt zijn waar ouders geinformeerd worden over het reilen en zeilen van het onderwijs, waar ze Nederlands kunnen leren en met elkaar in contact kunnen komen. Als kinderen het gevoel hebben dat hun ouders betrokken zijn bij hun dagelijkse leven op school, als de ouders er regelmatig over de vloer komen en contact hebben met leerkrachten, zal er een minder grote kloof tussen thuis en school zijn. En dat verhoogt de schoolprestaties, zo wordt algemeen aangenomen.

Weber: 'We wilden geen eiland in de wijk zijn en gingen op zoek naar mogelijkheden om de communicatie met de ouders te verbeteren. Wij gaan er vooralsnog van uit dat ouders in principe bij hun kinderen en de school betrokken willen zijn.' Er werd een commissie ouderbetrokkenheid in het leven geroepen, de leerkrachten verdiepten zich door cursussen in andere culturen en er ontstond een ouderactiviteitengroep die mede verantwoordelijk was voor de organisatie van allerlei feesten en uitstapjes. In de medezeggenschap namen twee Turkse en een Marokkaanse ouders zitting. Het mocht dan niet makkkelijk zijn om allochtone vaders en moeders actief te krijgen voor al dit soort zaken, de lerarenkamer zat intussen wel elke ochtend vol moeders, die een kopje koffie bleven drinken als ze hun kroost hadden afgeleverd. 'Een gezellige boel', moet Weber toegeven, 'en het was ook precies wat we wilden, maar er moesten ook nog andere dingen gebeuren in deze ruimte'.

Toen de directeur van de school een studiereis maakte naar Schotland, zag hij daar hoe een van de scholen die hij bezocht een 'parents' room' had ingericht. Dat idee werd overgenomen door de Rotterdamse basisschool. Meteen werd er een ouderkamer werkgroep ingesteld, waarin vanzelfsprekend ook ouders zitting namen. Er was nog ruimte in de dependance van de school een paar minuten lopen verderop. De werkgroep sprokkelde geld bij elkaar uit gemeentelijke potjes voor brede scholen en grote-stedenbeleid en schreef fraaie brieven naar diverse fondsen. 'Er is heel veel geld, maar je moet wel de kanalen weten', zegt Weber. De ruimte voor de ouderkamer in de dependance uit 1902 was verveloos, had geen water en geen aanrecht. Die werd dus opgeknapt. Er kwam een televisie, een hifi-torentje, een filmdoek en een speelhoek voor de kinderen. Besloten werd een roulerend systeem van gastouders op te zetten, die de ouderkamer zouden openen en sluiten en voor de koffie zouden zorgen.

Na verloop van tijd bleek dat de gastouder alleen in de ouderkamer zat te wachten op andere ouders. De loop kwam er niet in. 'Ouders lopen blijkbaar niet naar een ander gebouw om daar alleen koffie te gaan zitten drinken', concludeert Weber. Er werd besloten tot een andere opzet met concrete bezigheden. Naai- en brei-activiteiten moeder-, computer- en taalcursussen, themabijeenkomsten over opvoeden voorlichting van de sociale dienst en de jeugdtandartsen.

Een belangrijke verbindingspersoon tussen school en ouders is Lidija Filipovic, assistent ouderbetrokkenheid. Ze behoort tot de eerste lichting van 57 buurtmoeders die in Rotterdam zijn ingezet om ouders over de drempel van de school te halen.

Door vrijwel elke dag bij de deur te gaan staan met een kopje koffie werd Filipovic een bekend gezicht voor de ouders. Haar voornaamste activiteit heet 'de rugzak', een taalontwikkelingsprogramma voor ouders met kinderen in de kleutergroep. Ze komen elke week bij elkaar om de thema's te behandelen die de kinderen de week erna in de klas krijgen. Thuis werken ze in hun eigen taal met hun kinderen aan de vergroting van hun woordenschat en begripsvorming. Ongeveer een kwart van alle moeders met kinderen in de kleuterklas doet mee. Filipovic: 'We gaan ervan uit dat de basis voor een woordenschat beter eerst in de moedertaal gelegd kan worden. Als de week erna in de klas de woorden en begrippen die bij het thema horen in het Nederlands worden behandeld, kennen ze ze al.'

Omdat Flipovic zelf uit voormalig Joegoslavie afkomstig is en de moeders veelal uit Marokko en Turkije is het soms lastig communiceren. 'Het is moeilijk om erachter te komen of ik goed ben overgekomen. Daar twijfel ik wel eens aan. Ik moet het vooral afleiden uit non-verbale reacties. Of ik wel wat bereik? Ik denk wel met de vrouwen die hier komen, maar jammer genoeg bereik ik niet degenen die ik het liefst hier binnen zou hebben.'

Ron Weber was afgelopen week in Engeland om deel te nemen aan het 'parent as partners'-project, een Europees initiatief om ouders meer bij de school te betrekken. 'Je ontdekt dan dat ze in Noorwegen met dezelfde problemen zitten als wij hier. De dingen die je als school voor ouders organiseert zoals goedkope taal- en computercursussen, moeten wel als uiteindelijk doel hebben dat kinderen hun achterstand inlopen en dat communicatie tussen school, ouders en kinderen beter verloopt.' Over drie jaar moet de Europese groep een boek klaar hebben met goedwerkende voorbeelden van ouderparticipatie.

De ervaringen met de ouderkamer op de Rotterdamse basisschool zal er ook in worden beschreven.

Het is een proces van lange adem, moet Weber concluderen. Soms is het ook frustrerend en is hij gewoon boos als ouders eerst enthousiast zijn over een taalcursus, maar uiteindelijk niet komen opdagen. Een initiatief als de ouderkamer kan een klein steentje bijdragen aan de betrokkenheid van ouders bij de school. 'Er is tijd voor nodig en doorzettingsvermogen, maar ik weet zeker dat het op den duur gaat lukken. Je moet er heel nuchter over zijn. Al zou je soms graag willen dat het wat sneller ging.'