Het inkomen van...de kledingverkoper

De rij voor de kassa loopt tot de ingang van de winkel, de juffrouw bij de pashokjes is verborgen achter een stapel kleren die teruggehangen moeten worden. Een grote modezaak op een willekeurige zaterdag. De verkoopsters halen verontschuldigend hun schouders op. Even tijd voor een vraag? Eigenlijk niet.

De Nederlandse kledingzaken kampen met een fors personeelstekort. Momenteel staan er ruim 6.000 vacatures open. Volgens de branchevereniging Mitex zijn 5.000 daarvan moeilijk op te vullen. De modebranche loopt daardoor elke maand 100 miljoen gulden mis. Voorzitter B. van Arenthals van Mitex deed onlangs een oproep aan de vakbonden en de overheid om mee te denken over een oplossing voor de personeelsproblemen. “Ongeveer een op de drie kleding-, schoenen- en sportzaken is op zoek naar een of meer nieuwe werknemers', aldus Van Arenthals. De voorzitter denkt dat het personeelstekort niet alleen het gevolg is van krapte op de arbeids-markt maar ook van de sterke groei van de modebranche.

FNV Bondgenoten is het daar niet helemaal mee eens. De vakbond meent dat de werkgevers voor een deel zelf verantwoordelijk zijn voor het personeelstekort. De branche zou een tamelijk negatief imago hebben, onder meer door de lage lonen en de onregelmatige werktijden. “Eigen schuld, dikke bult', zegt Rob Philippo, vakbondsbestuurder detailhandel. “De meeste kledingver-kopers werken in deeltijd en hebben een tijdelijk contract. Het zijn vaak schoolverlaters zonder modevakopleiding, die na een tijdje overstappen naar een andere beroepssector, waar ze wel een opleiding voor hebben en waar ze meer verdienen.'

Andere factoren die het imago van de modebranche schaden zijn volgens Philippo de hoge werkdruk, die ook is gestegen door de verruiming van de openingstijden, en de toegenomen criminaliteit. Het winkelpersoneel wordt steeds vaker geconfronteerd met diefstal en overvallen, vooral in de avonduren. Philippo vindt verder dat de branche gekenmerkt wordt door een over-schot aan identieke zaken die dezelfde producten verkopen.

“Ondernemers moeten een keuze maken over hun core business. Chic of goedkoop? Alleen maatje 38 of juist de bijzondere maten?'

De 52-jarige Limburgse Thea Voesten, die 25 jaar in de modebranche heeft gewerkt, vindt de klachten van Mitex over het personeelstekort onzin. “Er zijn genoeg potentiele kledingverkopers maar de werkgevers willen alleen jonge, goedkope krachten. Het verloop in de winkels is daardoor groot.' Op de vraag wat de kansen zijn om op te klimmen in de kledingbranche, laat ze een schamper lachje horen. Volgens Voesten krijgen kledingverkopers zelden opslag, ook al worden ze inkoper of bedrijfsleider. “Toen ik begon met werken, verdiende ik het minimumloon. Bij mijn laatste baan, die relatief goed betaalde, kreeg ik maar een paar gulden meer.'

Vakbondsbestuurder Philippo beaamt dat de meeste kledingwinkels geen stuiver meer betalen dan het minimumloon dat in de CAO staat. “Iemand die bij een goedkope textielsupermarkt vakken vult en afrekent, verdient evenveel als een collega die kledingadvies op maat geeft bij een luxe damesmodezaak.' Er zijn wel uitzonderingen. De grote warenhuizen, zoals de Bijenkorf en V&D, betalen iets beter omdat ze aparte CAO's hebben.

De vakbonden ontvangen weinig klachten van kledingverkopers over hun salaris of werkomstandigheden. “Bang om weggepest te worden', denkt Thea Voesten. FNV Bondgenoten noemt een andere reden: “De meeste zijn niet bij ons aangesloten', aldus Philippo. “Het personeel van veel modezaken bestaat namelijk grotendeels uit schoolverlaters, bijverdienende studenten en herintredende vrouwen.' Volgens Mitex voldoen die niet altijd aan de eisen die de winkelier stelt. De brancheorganisatie vindt dat er dringend maatregelen nodig zijn om het onderwijs beter af te stemmen op de arbeidsmarkt.

De vakbonden willen daar graag bij helpen, maar benadrukken dat de werkgevers zelf ook verantwoordelijk zijn. Philippo: “Het werk moet aantrekkelijker worden, om personeel vast te houden. Verkopers zouden bijvoorbeeld betrokken moeten worden bij de inkoop van nieuwe producten. Dat werkt echt. Ik was laatst bij een luxe damesmodezaak, waar het personeel al tien jaar werkte voor hetzelfde lage salaris. Wat is hier dan anders, vroeg ik me af. Toen bleek dat de baas de verkoopsters zelf naar de beurs stuurde om de collectie samen te stellen.' FNV Bondgenoten wil bij de volgende CAO, die afloopt op 1 april 1999, afspraken maken met Mitex over het aantrekkelijker maken van het werk in de modebranche.

Philippo: “De werknemers zouden meer vakkennis moeten hebben over de producten die ze verkopen, bijvoorbeeld over de materialen en de wasvoorschriften. Ze moeten iets hebben met hun werk. Ook zouden ze meer kansen moeten krijgen om door te stromen naar andere functies. Je kunt iemand toch niet tien jaar achter de kassa laten staan!'