Zalm: schort besluiten over EU-budget op

Minister Zalm (Financien) wil dat een belangrijk deel van de besluitvorming van de Europese Unie (EU) wordt opgeschort. Actuele besluitvorming over uitgaven voor Europese meerjarenprogramma's voor onderzoek, cultuur, energie en gezondheid maken het onmogelijk om aan de door Den Haag beoogde nulgroei van het EU-budget vast te houden. Nederland wil een nulgroei om te bereiken dat de betalingen aan de EU met 1,3 miljard gulden kunnen dalen, zoals in het regeerakkoord is vastgelegd.

In een brief aan Europees commissaris Liikanen (Begroting) schrijft Zalm dat over de uitgaven voor meerjarenprogramma's voor intern beleid pas beslist zou moeten worden als de lidstaten volgend jaar een akkoord hebben bereikt over de langetermijnbegroting van de EU. Zij geeft voor het intern beleid jaarlijks zo'n 25 miljard gulden uit. Zalm heeft een kopie van zijn brief gestuurd naar zijn collegaministers van Financien van de EU.

Onder diplomaten in Brussel en bij het Europees Parlement wordt zeer verbaasd gereageerd op de brief. Voldoen aan het verlangen van Zalm zou betekenen dat het hele Europese wetgevingsproces wordt stilgelegd. Volgens Europarlementarier Dankert (PvdA) is het onmogelijk dat Zalm zijn zin krijgt, omdat anders allerlei door de EU gefinancierde zaken wegens geldgebrek geheel stopgezet zouden moeten worden.

Nederland heeft vorige week al moeten toegeven dat bij het meerjaren programma voor onderzoek de nullijn met ruim 1,4 miljard gulden werd overschreden. Het enige alternatief voor Nederland zou het uitspreken van een veto zijn geweest. Dan was er helemaal geen geld voor onderzoek gekomen, wat de Nederlandse industrie grote problemen zou hebben bezorgd.

Bij een meerjaren programma voor cultuur staat Nederland ook voor de keus om zich niet aan de nulgroei te houden of om de andere lidstaten en het Europees Parlement door middel van een veto voor het blok te zetten. Bij programma's voor jeugduitwisseling tussen EU-lidstaten en voor beroepsonderwijs komt Nederland voor eenzelfde dilemma te staan.

Zalm schrijft aan Europees commissaris Liikanen dat de besluitvorming zoals die nu in de EU gebeurt, niet in overeenstemming is met de behoefte om een beleid ten aanzien van de totale EU-uitgaven te voeren.

Vakministers die over de meerjarenprogramma's beslissen houden zich in de praktijk niet altijd aan de wensen van hun collega's van Financien.

Diplomaten in Brussel hebben er al eerder op gewezen dat de Nederlandse regering over het hoofd heeft gezien dat nulgroei alleen voor Nederland een zaak van kabinetsbeleid is waaraan alle vakministers moeten meewerken.

Duits standpunt is nog niet duidelijk

vervolg van pagina 1

In andere EU-lidstaten hebben hoogstens ministers van Financien en van Buitenlandse Zaken verklaard een nulgroei te willen. Op grond daarvan zijn zowel minister Zalm als minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) ervan uitgegaan dat die landen het Nederlandse standpunt steunden.

Maar vakministers van die lidstaten gaan bij onderhandelingen toch akkoord met verhoging van begrotingen.

De vorige Duitse regering had van nulgroei ook een zaak gemaakt waaraan alle ministers zich moesten houden.

De opstelling van de regering van bondskanselier Schroder is nog niet duidelijk. Bovendien aanvaardt het Europees Parlement geen nulgroei.

Minister Zalm had berekend dat door hard vast te houden aan een nulgroei van de begroting, Nederland al zou toekomen aan een vermindering van de afdrachten in 2002 met 1,3 miljard gulden. Volgens diplomaten is die kans echter vorige week al verkeken, toen Nederland het principe van nulgroei liet schieten bij de onderhandelingen over de begroting voor onderzoek.

Het zou onmogelijk zijn om die overschrijding van de nullijn nog met kortingen bij andere begrotingsposten te compenseren.

Franse diplomaten hebben voorgesteld om een eventuele compensatie te regelen bij de onderhandelingen volgend voorjaar over de EU-begroting van 2000 tot 2006.