Sint perluchtballon; `O kom er eens kijken' blijkt honderd jaar oud

Dat Sinterklaas al heel oud is, dat is bekend: zelfs zo oud dat niemand meer weet hoe oud. En dat het dit jaar precies honderd jaar geleden is dat kinderen voor het eerst `O kom er eens kijken' zongen, dat weten ook niet veel mensen. Ook een eeuw oud is:

Hij komt! Hij komt! die lieve, goede Sint

Mijn beste vrind uw beste vrind

De vrind van ieder kind!

Mijn hartje klopt mijn hartje klopt zo blij:

Wat brengt hij mij, wat brengt hij u

Wat brengt hij u en mij? (etc.)

Dat kan je lezen in de bundel met de mooiste Nederlandse Sinterklaasliedjes met de titel O kom er eens kijken. Daarin staan niet alleen een heleboel oude en nieuwe van die liedjes (dus ook die van Ernie en Bert, het fantastische `Open de deur voor Sint Nicolaas/ Zijn witte paard, zijn Pieterbaas', geschreven door Jacques Plafond en Paul Haenen), maar er staat ook bij wie de liedjes en wanneer schreven.

`Hij komt! Hij komt!' is geschreven door Katharina Leopold, en ze schreef meer klassieke Sintliedjes die ze in 1898 voor het eerst uitgaf in het boekje Sint Nikolaas. Ze schreef ook `O, kom eens kijken, wat ik in mijn schoentje vind.' In de loop van de honderd jaar is het woordje `er' tussen `kom' en `eens' gekomen. Wij hebben als zingende kinderen het lied door de jaren heen een beetje verbeterd, zodat het lekkerder meezingt.

Dat is met veel Sinterklaasliedjes gebeurd en sommige van die meezing-verbeteringen zijn nog altijd verboden. Zo mochten wij op school vroeger nooit keihard `koekoek' roepen na de regels `En strooi dan wat lekkers in d'een of and're hoek', het slot van het liedje `Hoor de wind waait door de bomen' (schrijver onbekend waarschijnlijk uit 1927: het lied is 71 jaar oud nu).

Het oudste Sinterklaasliedje dat de samenstellers van O, kom er eens kijken hebben opgenomen is `Zie de maan schijnt door de bomen' van Jan Pieter Heije die dokter was in Amsterdam. Zijn vriend J.J. Viotta zette het op muziek.

Dat gebeurde in 1843 - dit jaar is het lied dus 156 jaar oud en nog altijd veel gezongen.

Sint Nicolaas zoals wij hem nu nog kennen, de man die met zijn stoomboot uit Spanje aankomt en pakjes uitdeelt, is zo voor het eerst beschreven in de gedichten van de Amsterdamse schoolmeester Jan Schenkman, die in 1850 het prentenboek Sint Nikolaas en zijn knecht uitgaf, met als bekendste liedje: `Zie ginds komt de stoomboot'. Schenkman schreef het als gedicht, zonder muziek. Pas in de 1910 werd er muziek bij gezocht - en wel de melodie van een Duits liedje over een boer die in maart, als het voorjaar begint weer aan het werk gaat, en de paarden voor de wagen spant: Im Marzen der Bauer die Rosslein einspannt. Vanaf die tijd werd het een hit. Schenkman schreef meer dan tien Sinterklaasgedichten, en volgens de samenstellers C.J. Aarts en M.C. van Etten laat hij in de eerste druk Sinterklaas, die per stoomboot aankwam, per luchtballon weer vertrekken. `Sint Niklaas vertrekt weer!/ Gebruik slechts uw oog,/ Daar stijgt hij op `t paardje/ Per luchtbal omhoog./ Zijn knecht zit in `t schuitje,/ Maar rilt als een blad;/ `k Wed dat hij veel liever/ In 't stoomschip zat (etc.)'

Uit de bundel van Aarts en Van Etten kunnen we opmaken dat het helemaal in de Sinterklaasliedjes-traditie past om op bestaande melodietjes een Sintlied te dichten. Dat deden de lezers van de Kinderpagina ook in 1996 toen we vroegen `Maak een nieuw lied voor Sinterklaas'.

Susanne van den Dungen (toen 8 jaar) uit Oosterhout schreef een echt feestlied op de wijze van het nummer `O grote beer' (van het Cocktail Trio). Het begint zo: 'Het is alweer/ haast 5 december/ Ja dat is de grote dag/ Dan komt de Sint/ dat weet ik zeker/ Dat ik daar op rekenen mag.' En dan komt het refrein (2x): 'Het is nu feest (alle zangers klappen drie keer in hun handen) Ja echt groot feest (alle zangers stampen drie keer op de grond) Voor de kinderen nog het meest!' Susanne en haar klasgenoten ( toen groep 5) zongen het liedje op een bandje.

En de winnaars toen waren Yosse en Minne Dekker uit Arnhem met hun zelf geschreven en gecomponeerde Sinterklaaslied:: `Sinterklaas is weer in het land/ met zijn zwarte Piet./ Ik geef Sinterklaas een hand/ want bang ben ik niet.' We drukken die nieuwe Sintliedjes hierbij nog graag eens af, als aanvulling op de verzamelbundel O, kom er eens kijken.