Ongebreideld winstbejag

De legendarische schaker Michail Nechemjevic Tal beweerde eens dat alles op het schaakbord - en dus ook in het leven - draait om slechts drie zaken: tijd, ruimte en materiaal.

Hij had gelijk. En zulks wisten onze voorvaderen reeds toen zij op 20 maart van het jaar 1602 de Generale Nederlandsche Geoctroijeerde Oostindische Compagnie oprichten. Zij hadden de tijd mee, beheersten het ruime sop, en zolang het materiaal maar een beetje bleef drijven, deed het er nauwelijks toe dat het ging om pieremachochels waarin scheurbuik muiterij, lekkages en ander ongerief het verblijf veronaangenaamden.

Nooit meer in de geschiedenis heeft Nederland zo'n profijtelijk gebruik gemaakt van tijd, ruimte en materiaal - of het moest tijdens het Wereldkampioenschap van 1974 zijn geweest.

Zeker is in ieder geval dat de makers van het nieuwe computerspel VOC - Heersers der zeven Zeeen weinig aandacht hebben geschonken aan deze heilige drie-eenheid van een beschaafd bestaan. Dit `strategische handelsspel' met een onmiskenbare historische inslag duurt nogal eindeloos, neemt veel ruimte op je pc in beslag en als het een beetje tegenzit, zorgt het ook voor scheurbuik en muiterij onder het materiaal dat moet zorgen voor het geluid uit de boxen.

Het gaat hier bondig gezegd om een product uit de onderste regionen van de ranzige wereld van het cd-rom-vertier. Wie het waagt dit spel te spelen, kan zich opmaken voor talrijke uren achter het beeldscherm, een steeds glaziger oogopslag door de goeddeels onbegrijpelijke instructievensters, benevens een groeiende wanhoop vanwege de talloze manoeuvres ter land ter zee en in het luchtledige die volstrekt onduidelijke consequenties hebben voor de machtsverhoudingen op welke digitale zee dan ook.

De pointe van het spel is dat men als grote maritieme macht (Nederland, Engeland, Spanje, Portugal of Frankrijk) door middel van vlootbewegingen en handelslisten de wereld dient te veroveren - geloof ik.

Het kan zijn dat een en ander mijn vredelievende inborst ruimschoots te boven gaat, maar als het spel iets duidelijk maakt, dan betreft dit waarschijnlijk meer de huidige tijd dan de Heren XVII de Beedigde Hoofdparticipanten, de extraordinaire raden, dan wel de typisch Nederlandse misbruiken zoals de `morshandel' en de `overgewichten' waarmee handelaren en ambtenaren uit de Lage Landen zichzelf in de tijd van de VOC schaamteloos verrijkten.

Dit tijdverdrijf voor de pc is van Duitse makelij en het laat zich raden dat het etiket VOC er alleen voor de Nederlandse markt op werd geplakt.

Behalve de gelikte intro van VOC - Heersers der zeven Zeeen (met aardige animaties van zeeslagen en piraten die bulderende kanonschoten op volgeladen korvelen afvuren) en de stem van Ruud de Wit (`bekend van Radio 538`) als piraat, is de `Nederlandstalige' handleiding de belangrijkste attractie van dit spel. Hier leren we dat op de `historische wereld map' is aangegeven welke `facaliteiten' er zijn om `proviant' in de schepen te laden. Gelukkig is steeds `naast het bereikte technologische level de vooruitgang van het maken van door jouw bestelde schepen aangegeven'.

De opgewekte onmacht zich schriftelijk uit te drukken doet onwillekeurig aan universitaire doctoraalscripties denken. Het tekent misschien vooral de minachting die veel fabrikanten van computerspelen nog steeds aan de dag leggen jegens de goedwillende gebruiker. Er is een troost: met de echte VOC liep het slecht af. Uiteindelijk ging men ten onder aan zelfoverschatting, overmoed, tomeloze hebzucht en ongebreideld winstbejag (de kruidnagelen die men voor 3 stuiver per pond inkocht werden in Holland aan de man gebracht voor 75 stuiver per pond).

Wie zich ook maar enigszins bekommert om zijn eigen tijd, ruimte en materiaal leze liever De scheepsjongens van Bontekoe dan zich te vermeien met deze cataclysmische proeve van geschiedkundig computervermaak.