Gek in een gekkenwereld

De oorlog zou voor kerstmis voorbij zijn, maar niemand had erbij gezegd welke kerstmis. En geen van de hoofdrolspelers in de vierde en laatste Blackadder-serie kon weten dat het in december 1917 zo ver nog niet was. Alleen de kijker wist dat - en die zag, terwijl de bittere grappen nog tot in de loopgraaf heen en weer kaatsten, het onheil naderen.

Eens moest het moment komen waarop kapitein Blackadder en de anderen hun hoofd boven het Franse maaiveld zouden uitsteken. Maar niemand kon voorzien wat er toen gebeurde, want zo was het in een comedy-serie nog nooit vertoond: zodra de manschappen naar boven kwamen, barstte het Duitse vuur los. En binnen enkele seconden was iedereen dood.

Blackadder goes forth was de slotserie in een reeks die in 1983 begon in de middeleeuwen. Het was, achteraf bezien, een briljant idee van Rowan Atkinson en zijn lijfschrijver Richard Curtis: een megalomane, abjecte egoist als hoofdpersoon in authentieke perioden uit de Engelse geschiedenis.

In de eerste serie had Edmund Blackadder de gedaante aangenomen van de hertog van Edinburgh die uit was op de troon van koning Richard IV. Dat het verwachte succes niettemin uitbleef, werd nadien toegeschreven aan het feit dat men had gefilmd op authentieke locaties (tv-comedy gedijt beter in een studio) en aan de teksten die nog niet de kwaliteit van later hadden. Pas toen het schrijversteam was aangevuld met de komiek en romancier Ben Elton, kreeg Blackadder de fabelachtige beledigingen en metaforen in de mond gelegd die hem fameus maakten - uitgesproken met de blubberende b's en ploppende p's waarin Atkinson excelleert.

De keuze voor de eerste wereldoorlog als decor voor de slotserie (1989) bracht bij de BBC aanvankelijk enig fronsen teweeg. Ging het niet te ver om grappen te maken over een gebeurtenis die nog jaarlijks in november wordt herdacht met papavers in het knoopsgat en veteranen in rolstoelen? Men onderschatte echter het genie van de schrijvers en acteurs - nergens in Blackadder goes forth wordt de oorlog zelf als iets komieks behandeld.

De gekte schuilt in de personages en de situaties, niet in de wereldramp die zich boven hun hoofden afspeelde.

Typerend is de opmerking die Blackadder maakt in de allerlaatste scene van de laatste aflevering die vanavond wordt herhaald: Hij had geprobeerd aan de slag te ontkomen door te veinzen dat hij gek was geworden, maar natuurlijk had hij moeten weten dat een gek volstrekt niet zou opvallen in deze door gekken bewoonde wereld.