`Europa' beletsel bij ziektekosten

Een bril en een beugel zouden wel eens een streep kunnen halen door de plannen om in Nederland een volksverzekering tegen ziektekosten in te voeren. Het Europese Hof van Justitie zal dat vrijwel zeker verbieden.

Dr. M. Heinze, Duits expert in het Europees recht, verwacht dat er in de toekomst geen ruimte is om in Nederland een volksverzekering tegen ziektekosten in te voeren. Heinze zei dit op de `Europatagung' die de Nederlandse en Duitse zorgverzekeraars deze week in Luxemburg hielden. Daar werden de gevolgen besproken van twee vonnissen van het Europese Hof. Het ene vonnis betrof de aanschaf van een bril, het andere een orthodontische behandeling in het buitenland.

In beide gevallen ging het over Luxemburgers: een zekere Decker had in Belgie een bril gekocht de heer Kohll had zijn dochter in Trier door een orthodontist laten behandelen. Beiden hadden daarvoor vooraf geen toestemming van hun ziekenfonds gevraagd. Dat weigerde vervolgens de gemaakte kosten te vergoeden. Uiteindelijk besliste het Europese Hof dat dit onterecht was. De voorwaarde die het ziekenfonds stelde, was in strijd met het vrije verkeer van goederen en diensten. De gezondheidszorg is daarvan niet uitgezonderd, aldus het Europese Hof.

Enkele weken geleden concludeerde het Nederlandse kabinet dat het vonnis nauwelijks gevolgen zou hebben voor Nederland. Het meende dat de uitspraak alleen maar gold voor verzekeringssystemen waarbij verzekerden de kosten vergoed krijgen. Dit is in Nederland, net als in Duitsland, niet het geval. De ziekenfondspatient krijgt in deze twee landen de behandeling door een gecontracteerde behandelaar gegarandeerd, als het ware `in natura'.

Maar volgens Heinze is die redenering op juridisch drijfzand gebaseerd. Het maakt volgens hem niet uit of de verzekerde in geld of in natura waar voor zijn premie krijgt. Bovendien kunnen ziekenfondsen niet langer schuilen onder de paraplu van het sociale-zekerheidsstelsel, sinds ze zich nadrukkelijk als onderling concurrerende ziektekostenverzekeraars afficheren.

Daardoor zijn ze private ondernemers geworden die vallen onder het Europese regime van het vrije verkeer van producten en diensten. Tot dusver werd aangenomen dat dit niet het geval was. Elk land heeft de bevoegdheid de sociale zekerheid primair naar eigen smaak in te richten. `Europa' heeft daar geen directe greep op.

Verder gaat zijn eigen land in de fout als daar door verhoging van de ziekenfondsgrens wordt geprobeerd iedereen in een `volksverzekering' onder te brengen aldus Heinze. Dit zou ten koste gaan van de particuliere verzekeraars. Heinze meent dat het Hof met zo'n maatregel korte metten maakt.

Op het congres aanwezige Nederlandse juristen menen dat er dan ook een streep wordt gehaald door het streven van de PvdA om het huidige stelsel om te bouwen tot een volksverzekering. En ook minister Borst (Volksgezondheid) zou de steven moeten wenden. Ze zei onlangs te willen gaan denken over een bredere basisverzekering. Maar in feite is er maar een verandering mogelijk: alle patienten in een particuliere verzekering, aldus de juristen.

Door de uitspraak van het Europese Hof kunnen burgers overal in Europa zonder voorafgaande toestemming van ziekenfonds of (particuliere) verzekeraar naar dokter, tandarts, apotheker of fysiotherapeut.

Intussen loopt de praktijk al op de wetgeving vooruit, zo bleek woensdag. Volgens J. Kermesse, verbonden aan een groot Belgisch ziekenfonds, is er al een levendige handel ontstaan tussen Belgische ziekenhuizen en patienten in andere landen. Italianen komen voor een niertransplantatie, Duitse patienten laten er zich een nieuwe heup aanmeten. De ziekenhuizen vragen hiervoor nu nog hogere prijzen dan ze voor deze ingrepen bij Belgen vergoed krijgen.

Maar daar komt binnenkort een eind aan omdat ook dit in strijd is met `Europa'.

Maar volgens Heinze hoeven Nederland en Duitsland niet bang dat dit ziekenzorg-toerisme een grote vlucht neemt: beide landen pretenderen immers topkwaliteit in de zorg te leveren, waarom dan elders met minder genoegen genomen? Bovendien willen de meeste patienten het liefst zo dicht mogelijk bij huis worden behandeld. De verzekeraars zien wel een gat in de markt: een aanvullende verzekering die alle kosten van een medische behandeling elders in Europa dekt, met daarbij de garantie dat je daar ook geholpen wordt.

Volksverzekering tegen ziektekosten

zou strijden met Europees recht