Zuid-Afrika plaatst grote wapenorders; Onder felle protesten

De regering van Zuid-Afrika heeft gisteren, onder felle maatschappelijke protesten, besloten wapenorders van bijna 30 miljard rand (10 miljard gulden) te plaatsen bij West-Europese fabrikanten.

Het is de eerste aanschaf van nieuwe wapens sinds de opheffing van de apartheid in 1994. Vice-president Thabo Mbeki verdedigde gisteren het kabinetsbesluit onder verwijzing naar het grote economische belang voor Zuid-Afrika. Het levert op de lange termijn zelfs geld op, zo redeneerde hij. Volgens de becijfering genereren de wapenorders een tegenwaarde van 110 miljard rand aan investeringen. “Dit is een groot project voor de Zuid-Afrikaanse strijdkrachten en in feite een groot industrieel investeringsprogramma, dat zal worden uitgevoerd samen met de Europese leveranciers', aldus Mbeki. Zuid-Afrika zou door de orders kunnen rekenen op 65.000 nieuwe arbeidsplaatsen.

De aanschaf van nieuw wapentuig heeft niettemin forse maatschappelijke kritiek uitgelokt. Met name uit linkse hoek en van voormalige actiegroepen tegen de apartheid, die de ANC-regering van president Mandela als pacifistisch zagen, is zeer negatief gereageerd. Sheena Duncan, voorzitster van Black Sash, een vrouwenorganisatie die ontstond in de jaren zeventig in het verzet tegen de apartheid, zei in een reactie: “Het kabinet maakt een potje van zijn prioriteiten door zoveel geld te spenderen aan wapens, terwijl op essentiele terreinen als gezondheidszorg, onderwijs en politie wordt bezuinigd.' Ook de anglicaanse aartsbisschop van Kaapstad, Njongonkulu Ndungane, zei de wapenaankoop niet te begrijpen. Het geld zou beter kunnen worden besteed aan “opbouw en ontwikkeling', aldus de geestelijke. Professor Jacklyn Cock, lid van Ceasefire, een pressiegroep tegen wapens zei te vrezen voor een wapenwedloop in Zuidelijk Afrika.

Maar in politieke kringen krijgt het besluit van de regering Mandela grote steun. Niet alleen de twee regeringspartijen ANC en Inkatha juichen de orders toe, ook de Nationale Partij, de voormalige machthebbers tijdens de apartheid, steunt de regering in dezen, evenals andere partijen ter rechter zijde.

Met name het uiterst rechtse Vryheidsfront, geleid door de voormalige opperbevelhebber van het leger, Constand Viljoen reageerde verheugd. Volgens woordvoerder Pieter Groenewald zal het nieuwe wapentuig een belangrijke morele impuls geven aan wat eens trots `ystervuis' (ijzeren vuist) werd genoemd.

Hoewel de definitieve bestellingen van wapens nog afhangen van onderhandelingen met de respectievelijke producenten, zijn wel al de namen genoemd van de firma's waarmee Pretoria in zee wenst te gaan. Minister van Financien Trevor Manuel is door de regering gemachtigd met deze “voorkeursleveranciers' een “acceptabel slotpakket' uit te onderhandelen.