`Vijf Wijzen' voegen zich bij Duitse critici

Het belangrijkste economische doel van bondskanselier Schroder is verlaging van de werkloosheid. Maar de plannen hiervoor deugen volgens critici niet.

De `Vijf Wijzen' hebben de economische plannen van de rood-groene regering in Duitsland scherp onder vuur genomen. Een beleid waarbij het bedrijfsleven fiscaal extra wordt belast, de loonmatiging wordt losgelaten en de geldpolitiek wordt versoepeld is “zeer gevaarlijk' voor de ontwikkeling van de Duitse economie, menen de economische adviseurs van de regering.

Gisteren presenteerden de `Vijf Wijzen' in Bonn hun jaarlijkse verslag over de ontwikkeling van de Duitse economie. De vijf onafhankelijke experts noemden het economische beleid van de regering “inconsistent'. Als de koers niet wordt bijgesteld, is de kans groot dat het doel van het kabinet om de werkloosheid te verminderen niet wordt gehaald, zei de Keulse professor Herbert Hax, voorzitter van de `Vijf Wijzen'.

Bondskanselier Gerhard Schroder (SPD) heeft herhaaldelijk verklaard dat hij afgerekend wil worden op bestrijding van de hoge werkloosheid. De `Vijf Wijzen' vinden de maatregelen die de regering op dit terrein wil nemen echter onvoldoende. “De economische stemming slingert tussen hoop en vrees', zei Hax. Ook waarschuwen de adviseurs voor al te hoog gespannen verwachtingen van een zogenaamde `Alliantie voor Werk'. Op 7 december zullen de eerste gesprekken beginnen tussen werkgevers, vakbeweging en overheid om een `Bundnis fur Arbeit' tot stand te brengen. Volgens Hax kan zo'n `Alliantie' geen arbeidsplaatsen scheppen. “Eerst is een economisch politiek concept nodig over de oorzaken en bestrijding van de werkloosheid', zei Hax. “Dat concept ontbreekt.'

De economen verwachten dat de economische groei in Duitsland volgend jaar zal terugvallen tot 2 procent als gevolg van een afzwakkende export.

Dit jaar kan de groei van de conjunctuur zich met 2,75 procent nog versterkt voortzetten, ondanks de financiele crises in Azie en Rusland. Hoewel de binnenlandse consumptie aantrekt, kan dit de vermindering van de export in 1998 niet goedmaken, constateren de economen. De groei van 2 procent zal niet genoeg zijn om de werkloosheid van ruim 4 miljoen structureel te verminderen. Om meer arbeidsplaatsen te scheppen moeten de investeringen veel sterker stijgen dan nu het geval is, stellen de wijzen. “Het beeld van de economie is niet fatalistisch, maar je kunt het positief of negatief beinvloeden' zei Hax.

De nieuwe regering beinvloedt het conjuncturele herstel volgens hem negatief. Het bedrijfsleven is door de belastingplannen van de regering, waarbij de lastenverlichting van de modale inkomens moet worden bekostigd door ondernemingen, onzeker geworden. Uitlatingen over het loslaten van de gematigde loonpolitiek, verlaging van de “toch al historisch lage rente' en de aanvallen op de onafhankelijkheid van Bundesbank en Europese bank hebben de terughoudendheid vergroot om in Duitsland te investeren.

Ook het terugdraaien van de economische hervormingen per 1 januari zit ondernemers hoog, zoals de korting op het ziekengeld, versoepeling van het ontslagrecht en de pensioenhervorming.

De Bundesbank bevestigt de gebrekkige lust tot investeren bij bedrijven. In haar maandverslag over de economie, dat vandaag bekend is gemaakt, wijst de centrale bank erop dat Duitse ondernemingen onvoldoende investeren om arbeidsplaatsen te scheppen. Bedrijven houden de knip op de beurs, hoewel de winstontwikkeling van veel ondernemingen de afgelopen jaren aanzienlijk is verbeterd.

De werkloosheid blijft dan ook structureel hoog, stellen de `Vijf Wijzen'. Zij voorzien weliswaar een lichte daling van de werkloosheid van 11,4 procent van de beroepsbevolking naar 11,2 procent voor dit jaar. Als gevolg van de aantrekkende groei dit jaar is het aantal geregistreerde werklozen in heel Duitsland gedaald van 4,4 miljoen in 1997 naar 4,3 miljoen dit jaar. Volgend jaar wordt een lichte daling verwacht naar 4,1 miljoen. Dat is een teleurstellende vermindering gezien het economische herstel, menen de wijzen.

Wordt de verborgen werkloosheid meegerekend, omdat tal van werklozen in gesubsidieerde banenplannen zijn ondergebracht, dan bedraagt de werkloosheid evenwel 15,5 procent. De wijzen gaan er vanuit dat 6,1 miljoen mensen in Duitsland geen reguliere baan hebben.

Ook stellen de economische experts een stagnatie vast van de economische ontwikkeling in het oosten van Duitsland. Het ontbreekt in het oosten aan economische dynamiek. “Het moeizame opbouwproces van de laatste drie jaren kon niet worden verbeterd', schrijven de experts. Een belangrijke oorzaak is het teruglopen van de bouwinvesteringen en de kostbare loonpolitiek. Terwijl de werkloosheid in het westen van Duitsland daalt van 9,9 procent in 1997 naar 9,1 procent volgend jaar, voorzien de wijzen in Oost-Duitsland een blijvend hoge werkloosheid. Dit jaar is de werkloosheid in het oosten gestegen van 17,5 naar 17,7 procent. De lichte daling die voor volgend jaar wordt voorzien, is slechts toe te schrijven aan gesubsidieerde banen niet aan extra werkgelegenheid door nieuwe investeringen.

De economische experts kritiseren de nieuwe regering, die geen maatregelen neemt om de werkloosheid structureel te verminderen.

Over een hervorming van het kostbare sociale verzekeringsstelsel wordt in het regeerakkoord niet gerept. Volgens de economen is er een veel grotere belastingverlaging nodig voor burgers en bedrijven om de investeringen een serieuze impuls te geven. “Wij pleiten voor een brede lastenverlichting door een structurele vermindering van de uitgaven. Daarover wordt in het hele regeerakkoord niet gesproken', aldus Rolf van Peffekoven, professor aan de universiteit in Mainz en een van de `Vijf Wijzen'.