Van bodemvondst tot zwangerschapstest; Najaarsveiling bij VendueHuis in Zwolle

Naast de grote, internationale kunstveilinghuizen bestaan in Nederland een aantal kleinere vendu- of notarishuizen. Ze ontstonden nadat Napoleon in 1811 had bepaald dat veilingen niet meer ongecontroleerd in een willekeurige herberg, maar onder verantwoordelijkheid van een notaris griffier of deurwaarder moesten worden gehouden. Notarissen grepen hun kans en richtten eigen kantoren op, die zich bezighielden met boedelverkoop na sterfgevallen of faillissementen. Sommige van die notarishuizen bestaan nog steeds, zoals het VendueHuis Zwolle, dat tegenwoordig een eigen rubriek heeft op een aantal regionale tv-stations. Kopers kunnen er terecht voor kunst, antiek, boeken, inboedels, militaria en bodemvondsten. Het accent in het aanbod is de laatste jaren van de inboedels verschoven naar verzamelingen van regionale collectioneurs zegt veilingmeester R. Hessink.

Eind deze maand houdt het Zwolse veilinghuis een vijfdaagse najaarsveiling. Ondergebracht in iets minder dan 5.000 lotnummers passeert een bonte verzameling kunst, antiek, porselein en bodemvondsten de revue. In opdracht van het Gemeentelijk Museum Elburg komt een grote verzameling 19de- en 20ste-eeuwse globes onder de hamer. De goedverzorgde catalogus vermeldt alleen richtprijzen bij de rubriek `Gouden sieraden, zilver en kristal' en daar varieren de prijzen van een tientje voor een bloedkoralen armband, met gebreken, tot minimaal f5.500 voor een platina art deco broche met 125 briljanten. Bij de andere rubrieken gooien twee zeldzame 17de-eeuwse tinnen Jan Steen-kannen hoge ogen voor een goede opbrengst.

De bodemvondsten zitten samen met de wijnen (van Gluhwein tot Margaux) in een rubriek, die zaterdagochtend wordt geveild. Onder de bodemvondsten, waarvan een deel in de regio is opgegraven, bevinden zich deze keer volgens Hessink geen spectaculaire stukken. Er is een terracotta vruchtbaarheidsbeeldje bij uit Mesopotamie van ongeveer 6000-5000 v. Chr., afkomstig uit de Halaf-beschaving, een gemeenschap van boeren die onder meer gerst verbouwden, en rundvee, geiten, schapen en honden hadden. Ze maakten primitieve votiefbeeldjes van zittende of hurkende vrouwen. Verder zitten er in het aanbod onder meer vuurstenen werktuigen van de Neanderthalers, vuistbijlen, Romeinse beeldjes, munten sieraden en gebruiksvoorwerpen, alsmede een zeldzame bronzen mal gebruikt voor het gieten van musketkogels.

Het VendueHuis verwacht vooral veel van de Thesaurus van Gramsbergen, een 17de-eeuws handgeschreven kruidboek, waarvoor een aparte catalogus is gemaakt. Het manuscript is aangetast door vocht, gevonden in een boerderij in Twente en is voor zover mogelijk gerestaureerd.

Het is een deels in het Nederlands geschreven medisch handboek dat de geneeskrachtige werking van kruiden beschrijft inclusief een aantal zwangerschapstesten. Bijvoorbeeld, als een vrouw op de nuchtere maag honingwater drinkt en het uitkotst, dan is het zover: `Als sie dat selbig wider uber gif so ist sie mit kind'.

    • Gerda Telgenhof