Spenden Sie doch!; Winkelen in het nieuwe Berlijn

Tot voor kort was de Ku'damm het winkelcentrum bij uitstek in Berlijn. Maar de belangrijkste winkelstraat van de Duitse hoofdstad krijgt concurrentie: uit het oosten. Uit de bouwput achter de Brandenburger Tor verrijzen tal van nieuwe Konsum-paleizen. Voor wie van exquise kazen en dure kleding houdt, maar ook interessant voor meer modaal bedeelde consumenten.

`Waar doen hier in Berlijn de rijke mensen hun inkopen?' vroeg de Amerikaanse toneelschrijver Nicky Silver toen hij vorige maand in de Duitse hoofdstad was. De succesvolle auteur wilde spenden.

Tot voor kort was de Ku'damm het antwoord op Silvers koopzucht. Maar de Kurfurstendamm, de belangrijkste winkelstraat in het westelijk deel van Berlijn, heeft concurrentie gekregen. Nicky Silver kan zich nu ook met zijn American Expresscard te buiten gaan in het nieuwe Mitte, dat in het vroegere Oost-Berlijn ligt, achter de `vredespoort' van de Brandenburger Tor.

Een antracietkleurige herenjas van 3.400 mark, een zwarte jurk voor zijn vriendin van 2.690 mark, een Cartier-horloge van 17.500 mark of gewoon een fotolijstje van 998 mark; wie van zijn geld wil worden verlost, kan in de Friedrichstrasse terecht. In de jaren twintig nog werd de lange straat met zijn vele cafes en clubs door schrijvers als Christopher Isherwood bewierookt. En ten tijde van de Koude Oorlog werd de Friedrichstrasse wereldberoemd, omdat het de gedeelde stad met elkaar verbond. Even verderop, waar het winkelend publiek zich nauwelijks laat zien, herinnert een groot wit bord aan het jonge verleden: `You are leaving the American sector'. De grote slagboom is verdwenen, zodat de straat dit originele monument van onderdrukking moet ontberen.

Anders dan het statige Unter den Linden, waar nauwelijks winkels te bespeuren zijn, biedt de Friedrichstrasse voor elk wat wils; voor gefortuneerde Amerikanen als Nicky Silver en voor een kleinere portemonnee. Want behalve de exclusieve overdekte Friedrichstadt Passagen met z'n glanzende zwart en wit gekleurde marmeren vloeren en klinkende namen als Cartier, juwelier Kieselstein-Cord, Gucci, het modehuis Donna Karan uit New York en een golfshop, zijn er in de sjieke straat ook zaken voor de modale burger.

Schuin tegenover de modezaak Escada, waar alleen jurken vanaf 2.000 mark te krijgen zijn, huist H&M waar bloesjes broeken of truien voor 49 tot 75 mark in de etalage prijken.

Grote trekpleister is het Franse warenhuis Lafayette, de `glazen tempel' die alleen al wegens de artistieke architectuur toeristen trekt. Hier is veel te koop dat zich met de Bijenkorf laat vergelijken, met dit verschil dat de Franse flair onmiskenbaar is - van het porselein tot het uitgebreide kazenassortiment in de kelder.

Wie uit is op bizarre kaarten, muziek en `Ost'-producten hoeft slechts de straat schuin over te steken naar het `Haus der Demokratie', dat voor de Wende het bolwerk van de burgerrechtbeweging was. Op de hoek is de Musicshop, waar talrijke cd's, kaarten en muziekstambomen te koop zijn, maar ook lampen, sokken T-shirts met het `Ampelmannchen'. Het kwieke mannetje uit het stoplicht in het vroegere Oost-Duitsland is voor veel `Ossies' een stil symbool van het goede uit de DDR geworden. Direct na de hereniging van de twee Duitslanden wilde Berlijn de stoplichten in het oosten van de stad door Westerse vervangen, maar door hevige protesten heeft het Ossie-mannetje standgehouden. Handige zakenjongens maken dankbaar gebruik van de Ostalgie. Speciaal voor de kerstboom is verlichting te krijgen met rode en groene `Ampelmannchen'. Bij de kruising van de Friedrichstrasse met Unter den Linden, die overgestoken moet worden om bij het `Kulturkaufhaus' Dussmann te komen, is het echte Ossie-mannetje met hoed in het stoplicht (Ampel) te zien.

De grote trekpleister voor de winkelende Berlijners en de toeristen is evenwel de Potsdamer Platz. Op het grote plein ten zuiden van de Brandenburger Tor ligt de grootste bouwput van West-Europa.

Duizenden bouwvakkers en tientallen kranen werken dag en nacht om het nieuwe woon-, werk- en uitgaanscentrum op te bouwen. Sinds de Potsdamer Platz Arkaden vorige maand werden geopend, loopt het storm op dit overdekte winkelcentrum, dat door de Italiaanse architect Renzo Piano is ontworpen.

Dagelijks komen er 100.000 bezoekers, in het weekeinde nog meer. Degene die hier inkopen wil doen, doet er wijs aan voor half elf present te zijn, zodat nog zonder al te veel gedrang kan worden gewinkeld. `Wo das Einkaufen zum Erlebnis wird', kopte de Berliner Morgenpost toen de Arkaden net waren geopend. Ze bieden niet alleen een opvallende hoeveelheid winkels - er zijn 120 winkels restaurants en cafes - ook de afwisseling is groot. Een leerwinkel met moderne en klassieke tassen, riemen en portemonnees van Windsor tot Porsche Design; uitwisselbare sieraden bij Charlotte & Tipit die zelf kunnen worden samengesteld, moderne kleding bij Mango of meer `businesslike' bij Aust. Er is een Teddys met uitsluitend beren, een museumwinkel met schilderijen en Egyptische beelden en La Bottega di Mamma Ro uit het Toscaanse Lucca heeft origineel aarde- en glaswerk, kaarsen stoffen en kleurrijke Italiaanse tafelkleden. Wie 's avonds naar het theater wil, kan bij Theaterkonzerten terecht en voor de echte Berlijner is er een Imbiss met Kartoffelpuffer.

Wie de mensenmassa wil vermijden, kan avontuurlijk winkelen in het Scheunenviertel. De vroegere joodse wijk rondom de Hackescher Markt, ten noordoosten van Unter den Linden, is in opkomst en vooral bij jongeren populair. De bezoeker moet niet terugschrikken voor een fikse wandeling, want de winkels in de wijk liggen verspreid. Ook moeten opgebroken wegen, scheve stoepen en bouwwerkzaamheden worden getrotseerd, want het Scheunenviertel wordt opgeknapt.

De beloning voor het ongemak is een inkijkje in de kunstenaarswijk van Berlin-Mitte, waar het echte leven pas 's avonds na elf uur begint en de talrijke cafes en restaurants overvol zijn. De belangrijkste trekpleister zijn de Hackesche Hofe, een woon-werkcomplex voor kunstenaars, dat bestaat uit negen hofjes. De ingang is bij de Rosenthalerstrasse 41/42 en in de verschillende hofjes zijn onder andere een prachtige kunstboekhandel te vinden, enkele modezaken en een winkel met sieraden en antiek.

Gekke, trendy snuisterijen zijn even verderop te krijgen bij `Moove' op de Rosenthaler Strasse, dat een beetje verstopt onder een overkappping is gelegen, en bij `Schonhauser' in de aangrenzende Neue Schonhauser Strasse. `Schonhauser' is specialist in nieuwe en tweedehands design-meubels uit de jaren vijftig en in bizarre attributen voor de huiskamer, zoals een elektrische kom met zwemmende plastic vissen, plastic fotolijsten, plastic bekers en plastic banken met plastic kussens en plastic stoelen. Handig mee te nemen, want het meeste is opblaasbaar.

Lunchen of theedrinken kan in een van de talrijke restaurants, die als paddestoelen uit de grond schieten. De Espresso-bar in de Neue Schonhauser Strasse 15 biedt heerlijke Italiaanse koffie met belegde broodjes, die staand aan een hoge tafel worden genuttigd. Bij het trendy restaurant `Schwarzen Raben' in dezelfde straat kan uitgebreid worden geluncht. Wie na een bezoek aan de Hackesche Hofe bereid is een kwartier door te lopen, slaat de Oranienburger Strasse in, die naar de vernieuwde joodse synagoge voert. Even verderop bij nummer 32, naast cafe Orange, ontdekt hij de Heckmann Hofe, een gloednieuw hofje met lage lichtgroen geverfde winkeltjes gespecialiseerd in sieraden binnenhuisarchitectuur in Japanse stijl, exotische theesoorten, hoeden en mutsen.

Het nieuwe Mitte van Berlijn kan nog niet op tegen het overweldigende aanbod van de Ku'damm en de talrijke, kleinere winkelstraten van Charlottenburg, maar is wel een aantrekkelijke concurrent geworden.