Pappen en nathouden in Moskou

De Russische regering doet alsof er weinig aan de hand is, ondanks de miljarden dollars aan buitenlandse schuld van de banken.

Het moratorium op schuldbetalingen dat de vorige Russische regering op 17 augustus afkondigde, is deze week zonder de verwachte ophef verlopen. Het kabinet van planeconomen, dat premier Primakov bijeen heeft gebracht, trekt zich van de schuldenclaims amper iets aan en behoedt een selecte club van Russische banken van de ondergang.

De neo-Gorbatsjovieten, zoals de ploeg van Primakov wordt genoemd, hebben de deadline van het moratorium gewoon laten passeren: de Russische staat is en blijft in gebreke. Zeker, er wordt gepraat en gepraat, op dit moment in Londen met de Westerse banken, en in Moskou met het Internationaal Monetair Fonds (IMF). De crediteuren zien hun tegoeden als oninbaar, maar geven nog niet op.

Hoe Primakov en zijn adjudanten (de communisten Masljoekov en Centrale Bank-directeur Gerasjtsjenko) de crisis willen aanpakken, is twee maanden na hun aantreden nog altijd ongewis. “Lukt het niet zo, dan proberen we het zus', vatte een Doema-lid het anti-crisisplan samen. De kern is: het is een politiek en geen economisch plan. Een grabbelton vol halfslachtigheden: garanties voor gedupeerde spaarders, maar niet geindexeerd; uitbetaling van lonen, maar niet de achterstallige; een monopolie op de wodka-business, maar niet volledig; voor 850 miljoen dollar Amerikaanse voedselhulp aanpakken, maar gewoon doorgaan met de export van Russische graan. En zo heeft Primakov zich door pappen en nathouden stevig in het centrum van de macht genesteld.

Keurt het IMF zijn plan als onrealistisch af, zoals twee weken geleden gebeurde, dan schrijft hij toch gewoon een nieuwe versie. Natuurlijk aast de premier op hervatting van het leningeninfuus van 22 miljard dollar dat in de zomer was toegezegd.

Maar de attitude is: een plan is maar een stuk papier, net als een roebelbiljet overigens, je kunt er zoveel van maken als nodig is. Met de terugkeer van Masljoekov, die vroeger als directeur van het Sovjet-planbureau Gosplan verantwoordelijk was voor het gebrek aan alles, is ook het gemanipuleer met de statistieken terug.

Om het begrotingsgat over het vierde kwartaal van dit jaar (69 miljard roebel) te dekken, wil de Centrale Bank 25 miljard roebel bijdrukken; de rest moet komen van de fiscus en de verplichte verkoop van met export verdiende valuta aan de staat. Analisten zien vooral tegenstrijdigheden: de hoeveelheid geld in omloop met vijftien procent vergroten, en tegelijk aannemen dat de geldontwaarding in 1999 op dertig procent uitkomt. “Er is geen enkele niet-inflatoire manier waarop Rusland zijn plan kan financieren', aldus experts.

De herschikking van Russisch schatkistpapier, drie maanden geleden door de vorige regering toegezegd is nog niet rond. In Londen is afgesproken dat de oude waardebrieven in al dan niet verhandelbare roebelobligaties worden omgezet, die deels door de Russische fiscus worden geaccepteerd. En ook dat de Westerse bedrijven het met hun commerciele partners in Rusland rechtstreeks moeten uitzoeken.

De voorspelde hausse aan rechtzaken om beslag te leggen op Russisch bezit in het buitenland, is uitgebleven. “Dat is een laatste redmiddel' zegt een analist van MFK-Renaissance in Moskou. “Kennelijk zijn de voorzichtige benaderingen nog niet uitgeput.' Irina Yasina, onder de vorige regering woordvoerder van de Centrale Bank, merkt op dat de adempauze van 90 dagen niet is benut om de buitenlandse schulden te saneren. In plaats daarvan schurken ze zo dicht mogelijk aan tegen de nieuwe machthebbers, met het doel op de short list van 18 banken te komen die de nieuwe, communistische bewindvoerder bij de Centrale Bank wegens het “maatschappelijk belang' met noodleningen overeind wil houden.

Maandag onthulde directeur Gerasjtsjenko dat de Ikombank niet, maar SBS-Agro wel op steun kan rekenen.

Ondertussen zet het verval door: buitenlandse oliemaatschappijen als Amoco, Elf Aquitane en Occidental Petroleum stoten hun activiteiten af. “We hadden op groei gerekend in Rusland', geeft de Moskou-directeur van Atlantic Richfield vanmorgen in The Moscow Times het algemene gevoelen weer. “Maar dat zit er domweg niet in.'