Een woord zet Den Haag op zijn kop

De discussie in het kabinet over Schiphol laaide gisteren opnieuw op. Ditmaal gaf een informele bijeenkomst op het Catshuis twee ministers van PvdA-huize aanleiding tot onenigheid. “Catshuissessies. Geen besluitvorming.'

Soms kan een woord Den Haag een dag lang in de hoogste staat van opwinding houden. Gisteren was het weer zover. Het woordje heette `besluit', kwam uit de mond van Tineke Netelenbos, minister van Verkeer en Waterstaat, en viel maandagavond, ongeveer 22.20 uur, in de tuin van het Catshuis, ambtswoning van de minister-president.

De volgende dag deed Jan Pronk, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu, wat verdrietig dat Netelenbos dat woord gebezigd had. Er was helemaal geen `besluit', alleen maar een `brainstorm', zei hij. Waarop er ineens “ruzie in het kabinet' was, “onenigheid tusen twee PvdA-ministers' en “oorlog tussen kabinet en milieu-beweging', om enkele conclusies van radio en televisie te citeren die gisteren door de ether vlogen.

Wat was er aan de hand? Maandagavond praatte een aantal ministers in het Catshuis over de toekomst van de luchtvaart. Dit ter voorbereiding van het besluit dat in de ministerraad van 18 december zou moeten vallen over de vraag hoeveel de luchtvaart mag groeien, en hoe deze groei `geaccomodeerd' moet worden, in Haags jargon. Dat wil zeggen alleen op Schiphol, of ook elders.

Het kabinet had besloten eens als bewindslieden onder elkaar te praten, dus niet met de gebruikelijke zwerm ambtenaren erom heen, en zonder de formele opstelling van de Treves-zaal, elke vrijdag. Iedereen uit het kabinet die wilde komen, mocht komen. Uiteindelijk verschenen Kok, Jorritsma, Borst, Zalm, Hermans, De Vries, Apotheker, Van Boxtel, Korthals, Netelenbos, Pronk, alsmede een aantal staatssecretarissen.

Omdat de bijeenkomst geheim en informeel was, had de Rijksvoorlichtingsdienst niet in een persbijeenkomst na afloop voorzien.

Dat voornemen moest ze eind vorige week laten varen, nadat de VVD-afdeling Almelo een persbericht verspreid over de Haagse redacties van kranten, radio en televisie. Daarop stond dat VVD-coryfee Zalm een gepland optreden in die plaats had afgezegd. Zalm had een goede reden schreef secretaris W. Heidstra. “Minister-president Wim Kok heeft op die datum alle ministers die te maken hebben met de infrastructuur ontboden op het Catshuis.'

Talloze telefoontjes van journalisten naar de RVD volgden. De dienst werd gedwongen haar communicatie-strategie te wijzigen. Maandagochtend, nog ruim voor het overleg, werd na overleg met premier Kok afgesproken dat minister Netelenbos 's avonds kort het woord zou voeren over het resultaat van de informele bijeenkomst. Zij is immers als minister van Verkeer de eerst verantwoordelijke voor de besluitvorming rond Schiphol en de luchtvaart.

De bijeenkomst 's avonds verliep zoals gepland en duurde ongeveer drie uur, van zeven tot tien uur. Aan het einde formuleerde premier Kok als voorzitter van de ministerraad een aantal conclusies, die tevens als uitgangspunten voor de voorbereiding van de ministerraad van 18 december konden dienen.

Kok concludeerde aldus een aantal aanwezigen, dat Nederland mee wil profiteren van de verdere, verwachte groei van het internationale vliegverkeer. Dat daarbij, gelet op nieuwe rapporten, een aantal vliegbewegingen van ongeveer 600.000 mogelijk moest zijn. Dat deze bewegingen binnen de `milieu-randvoorwaarden' dienden te passen waarover het regeerakkoord sprak. Dat voor deze voorwaarden een nieuw `integraal milieukader' aangaande geluid, stank en verkeersveiligheid ontwikkeld moest worden dat rekening hield met nieuwe technische ontwikkkelingen (grotere vliegtuigen, geluidsarmere vliegtuigen en dergelijke).

En dat dit betekende dat met de tot nu toe gehanteerde grens van 44 miljoen passagiers gebroken moest worden, omdat die geen rekening hield met die technische ontwikkelingen.

Na de bijeenkomst reden de ministers in hun dienstauto's weg. Zalm riep nog iets uit zijn raampje. Netelenbos stapte, zoals gepland, even uit om de verzamelde pers kort in te lichten. Dat moest snel, want sommige televisie-uitzendingen, zoals Nova, stonden op het punt van beginnen. Netelenbos somde nog eens de conclusies op, zoals Kok die even eerder binnenskamers had geformuleerd. Ze zei dat “we in goede harmonie hebben afgesproken dat de 44 miljoen passagiers die nu worden toegestaan via de planologische kernbeslissing, gaan veranderen. (-) Dat is een belangrijk besluit.'

Besluit? Ik weet van geen besluit, was de strekking van Pronks tegenoffensief de volgende dag. “Het was een brainstorming, met de benen op tafel, zoals dat wel eerder het geval is geweest. Catshuissessies. Geen besluitvorming.'

Premier Kok deed vandaag wat hij als premier hoort te doen: de zaak sussen. Beide ministers hebben een beetje gelijk, zei hij vanmorgen tijdens de Algemene Beschouwingen in de Eerste Kamer. Er was geen besluit gevallen. Wel was er een “belangrijke bijeenkomst geweest', waarbij “de mogelijkheden waren verkend om tot een besluit te komen.'