Blair ruziet met Hogerhuis over kieslijsten

In het Verenigd Koninkrijk dreigt een constitutionele crisis te ontstaan nadat het Hogerhuis gisteren een door het Lagerhuis aangenomen wetsvoorstel voor de vierde keer heeft afgewezen. De wet moet het mogelijk maken om bij de verkiezingen voor het Europese parlement in juni volgend jaar zogeheten `gesloten kieslijsten' in te voeren, zodat Britse kiezers op een partij stemmen in plaats van op individuele kandidaten.

Volgens Lord Cranbourne, de leider van de Conservatieve fractie in het Hogerhuis, zou zo'n systeem premier Blair “bijna dictatoriale macht' geven, omdat hij via de rangorde op de kieslijst kan bepalen welke Europarlementariers van zijn eigen Labour-partij worden gekozen en welke niet. De regering van premier Blair verwijt de Lords “machtsmisbruik' en heeft gezegd zich niet bij de nederlaag te zullen neerleggen. “De Lords beledigen met hun afwijzing de democratie', zei premier Blair gisteren. Vanmiddag stuurt de regering de wet voor de vijfde keer naar de Lords, zo wordt verwacht.

Hoe dit “constitutionele ping-pong' moet worden doorbroken is niet duidelijk. Sommige ministers opperden gisteren gebruik te willen maken van de Parliament Act, een paardenmiddel dat voor het laatst in 1949 is gebruikt en dat het Lagerhuis de mogelijkheid geeft het Hogerhuis in uitzonderlijke omstandigheden te passeren. Mogelijk is het zelfs daarvoor te laat, omdat het Britse parlementaire jaar deze week officieel afloopt. De wet had al in januari aangenomen moeten zijn om volgend jaar effectief te worden.

De afwijzing wordt algemeen beschouwd als voorproefje van de strijd die Blair kan verwachten bij zijn pogingen om de adellijke Lords hun erfelijke zetel in het Hogerhuis te ontnemen. Lord Cranbourne vergeleek de plannen voor het Europarlement met het Labour-voorstel om de regering voortaan de zetels in het Hogerhuis te laten toewijzen. Meer dan de helft van de 298 tegenstemmers van gisteren behoren tot de erfadel, al stemden ook 49 dissidente Labour-peers en vele tientallen partijloze Lords tegen.

Volgens de minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, gaat “deze zaak niet langer over wat het beste kiesstelsel voor het Europees parlement is, maar over het recht van ongekozen erfelijke Lords, die alleen aan de Tories verantwoording schuldig zijn, om het programma van de regering te verzieken.' Margaret Beckett, leider van de Labour-fractie in het Lagerhuis, noemde het “absurd' dat de erfelijke Lords zich opeens “opwerpen als hoeders van de democratie', terwijl “hun eigen lijst al 600 jaar gesloten is'.

De regering-Blair staat onder aanhoudende kritiek dat zij het gehele politieke systeem haar wil probeert op te leggen en dissidenten binnen de partij het zwijgen wil opleggen. Vorige week verbood het Labour-secretariaat dissidente partijbestuurders over sommige onderwerpen in het openbaar te spreken, en het beval parlementariers bij alle contacten met de pers eerst ruggespraak te voeren met het hoofdkwartier.

Premier Blair stuitte op verzet bij zijn pogingen sympathisanten te laten benoemen als partijleider in Wales en Schotland, en als kandidaat voor het Londense burgemeesterschap. In plaats van kandidaten rechtsreeks te laten kiezen probeert Blair hen te laten aanwijzen door speciale comites waarin hij eerst medestanders heeft benoemd.

In Straatsburg lekte gisteren een blauwdruk van de nieuwe kieslijst uit, waarin Blair-sympathisanten hoog staan genoteerd, zodat zij bij de verwachte verliezen voor Labour toch verzekerd zijn van een zetel in het Europarlement. Volgens een vanochtend in The Independent geciteerde Euro-parlementarier, bewijst het document - bijgenaamd `Tony's hit-list' - dat Blair “een zuivering' uitvoert.

Het opinieblad The Economist schreef vorige week in een hoofdartikel dat Blairs New Labour “openheid' en “pluralisme' propageert, maar snel “oude trucjes leert om de partijregels zo te manipuleren dat Blair-klonen als kandidaten komen bovendrijven.'

    • Hans Steketee