Tribunaal bestraft moslims en Kroaat in zaak-Celebici

Het tribunaal voor oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavie heeft vandaag drie van de vier verdachten in de zogeheten zaak-Celebici veroordeeld tot celstraffen van zeven tot twintig jaar. Een vierde verdachte werd vrijgesproken.

De zaak-Celebici is de eerste, en tot dusver enige, zaak waar het misdaden betreft van Bosnische moslims en Kroaten tegen Bosnische Serviers. Bijna vijfhonderd Serviers uit dorpen rond de plaats Konjic werden vanaf mei 1992 samengedreven in een voormalig militair complex bij het dorp Celebici in Centraal-Bosnie. De leefomstandigheden waren onmenselijk, gedetineerden werden vermoord, gemarteld, verkracht vernederd en bestolen. Het afranselen van gedetineerden met knuppels planken en geweerkolven was een standaardpraktijk. Ten minste veertien Serviers kwamen om het leven. Het kamp werd eind '92 gesloten.

Het tribunaal kent de zwaarste straffen toe aan ondercommandant Hazim Delic (20 jaar) en de bewaker Esad Landzo (15 jaar). De 38-jarige Delic was betrokken bij twee moorden, marteling en verkrachting van twee vrouwen. Verkrachting is met dit vonnis door het tribunaal voor het eerst erkend als een oorlogsmisdaad. De 25-jarige Landzo, schuldig bevonden aan drie moorden, heeft in juli zelf getuigd over het regime in Celebici. Landzo beweerde op bevel van en uit angst voor zijn superieuren te hebben gemoord.

Kampcommandant Zdravko Mucic (43), een Kroaat, is tot zeven jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens elf schendingen van het oorlogsrecht. Mucic is daarmee de eerste die sinds de processen van Neurenberg en Tokio wordt veroordeeld op basis van `command responsibility'. Die juridische doctrine houdt een bevelhebber mede-verantwoordelijk indien hij werkeloos toeziet bij misdrijven van ondergeschikten of die misdrijven onbestraft laat. Mucic vonnis valt laag uit, omdat de rechters zijn gedrag eerder toeschrijven aan zwakte dan kwaadaardigheid.

De 50-jarige Zejnil Delalic werd vrijgesproken van diezelfde `command responsibility'.

Delalic was in de zomer van 1992 de hoogste militaire commandant van de moslims in de regio. De rechters achten het evenwel niet aangetoond dat hij ook het commando voerde over Celebici. Aanklager Grant Niemann zal beroep aantekenen tegen Delalic' vrijspraak en wil hem in voorlopige hechtenis houden.

Met deze uitspraak komt een voorlopig eind aan een zaak die ruim 19 maanden duurde en waarin 122 getuigen werden gehoord.