Tabaksector schikt voor 400 mld

Acht Amerikaanse staten hebben met de tabaksindustrie een schikking getroffen ter grootte van 206 miljard dollar, bijna 400 miljard gulden te betalen over een periode van vijfentwintig jaar.

De tabaksindustrie vrijwaart zich hiermee van rechtsvervolging door de overheden van acht staten. Deze staten dreigden rechtszaken te beginnen waarin ze de tabaksfabrikanten aansprakelijk stellen voor ziektekosten als gevolg van het roken. De overeenkomst sluit niet uit dat particulieren alsnog tabaksbedrijven voor de rechter dagen.

Daarmee is het nieuwe tabaksakkoord beperkter dan eerder bereikte overeenkomsten, die echter nooit van kracht werden. In 1997 kwam een akkoord tot stand dat de industrie over een periode van vijfentwintig jaar 368 miljard dollar zou kosten. Daarmee zou ze algehele immuniteit voor rechtsvervolging krijgen.

Omdat het toen een nationaal akkoord was, moest het als wet worden bekrachtigd door het Congres. Het daaruit voortvloeiende wetsontwerp-McCain ging uit van een afkoopsom van 516 miljard dollar, maar kreeg niet voldoende politieke steun.

Intussen sloot de tabaksindustrie afzonderlijke akkoorden met de staten Mississippi Florida, Texas en Minnesota voor in totaal 36 miljard dollar. Vijf maanden geleden begon de staat Washington nieuwe onderhandelingen, mede namens Californie, Colorado, New York, Oklahoma, North Carolina, North Dakota en Pennsylvania. Dat heeft nu geleid tot het akkoord voor de acht.

Omdat tussenkomst van het Congres ditmaal niet vereist is, is de kans groot dat het akkoord wordt uitgevoerd.

Maar liefst 37 Amerikaanse staten hebben momenteel procedures lopen tegen de tabaksindustrie. Zij kunnen zich tot en met vrijdag aansluiten bij de nu bereikte overeenkomst. Volgende week maandag zou het akkoord dan officieel kunnen worden bekrachtigd.

Eisen in akkoord minder streng

Het jongste akkoord gaat niet alleen minder ver in zijn strekking, doordat particulieren kunnen blijven procederen, maar het stelt ook minder strenge eisen aan de betrokken tabaksbedrijven Philip Morris, RJR Nabisco, Loews en Brown & Williamson.

De overeenkomst beperkt de reclamemogelijkheden van de industrie, vooral waar het publiekelijk zichtbare reclameuitingen betreft, maar het akkoord bevat geen eisen ten aanzien van het terugdringen van roken onder jongeren. Vorige ontwerpakkoorden kenden de eis dat de tabaksindustrie, als het roken onder jeugdigen niet verminderde, miljarden dollars boete zou moeten betalen. Het nieuwe akkoord kent evenmin federale zeggenschap over de regulering van nicotine, zoals vorig jaar was overeengekomen. Mede door deze laatste beperking hebben actiegroepen zich in een eerste reactie kritisch opgesteld. Ze vinden dat de industrie er te makkelijk afkomt. Door een pakje sigaretten 35 dollarcent duurder te maken zou de industrie de 206 miljard dollar gemakkelijk kunnen betalen.