Pleidooi in Italie voor asiel PKK-leider; Turkije wil doodstraf schrappen

Terwijl Turkije steeds dringender om uitlevering verzoekt, hebben prominente politici in de regerende centrum-linkse coalitie in Italie zich uitgesproken voor politiek asiel aan Abdullah Ocalan, de donderdagavond gearresteerde leider van de Koerdische Arbeiderspartij, de PKK.

Het kabinet houdt zich vooralsnog op de vlakte. “Italie is een rechtsstaat. We zullen sereen verzoeken om uitlevering bekijken,' zei minister van Buitenlandse Zaken Lamberto Dini. Ocalan heeft zaterdag politiek asiel gevraagd.

De Groenen, de twee kleine communistische partijen en Walter Veltroni, leider van de Linkse Democraten, de grootste coalitiepartij, vinden dat Ocalan dat moet krijgen. “Het is een gerechtvaardigd verzoek, ook al omdat in Turkije nog de doodstraf van kracht is,' zei Veltroni. De Italiaanse grondwet verbiedt uitlevering van verdachten als die ter dood veroordeeld kunnen worden.

Om de kans op uitlevering te vergroten, wordt in Turkije echter naar verwachting al vandaag aan de regering een nieuw wetsvoorstel aangeboden om de doodstraf af te schaffen. In Turkije zijn sinds 1984 geen doodvonnissen meer voltrokken.

De Turkse minister van Justitie, Hasan Denizkurdu kondigde gisteren aan dat hij het wetsvoorstel vandaag gereed wil hebben waarna het met spoed in het Turkse parlement kan worden behandeld. Alle Turkse politieke partijen, met uitzondering van de moslim-fundamentalistische Partij Van de Deugd, zijn voorstander van het afschaffen van de doodstraf.

Ocalan wordt in Turkije gezien als de leider van een terreurorganisatie, die verantwoordelijk is voor de dood van ruim 30.000 mensen in de afgelopen 15 jaar. De PKK lanceerde in 1984 een guerrilla-oorlog in het Koerdische Zuidoosten van Turkije.

De beeldvorming van de Koerden in Italie is beinvloed door de gehavende en uitgehongerde Koerdische vluchtelingen die in het zuiden van het land aankomen. De laatste grote boot, acht dagen geleden, zat vol met sympathisanten en mogelijk ook leden van de PKK: op het schip waren allerlei pro-PKK leuzen gekalkt.

De PKK heeft in heel Europa honderden aanhangers gemobiliseerd om in Rome te komen demonstreren. Volgens de grenspolitie zijn afgelopen weekeinde ruim 2.000 Koerden het land ingekomen. De betogers, van wie sommigen in hongerstaking zijn gegaan, hielden de wacht bij een militair ziekenhuis, maar Ocalan zit volgens zijn advocaat elders.

In een brief aan het Italiaanse kabinet die zondag is gepubliceerd door La Repubblica, schrijft Ocalan dat hij bewust naar Italie is gekomen “als een politieke stap naar het openen van een dialoog voor vrede'. Waarnemers in Italie beschouwen dat als een teken dat de PKK zijn imago wil bijstellen: minder guerrilla, meer politiek.

Rome vreest klem te komen zitten. Als Ocalan niet wordt uitgeleverd, zouden extreem-rechtse Turken represaille-maatregelen kunnen nemen - Italiaanse consulaten en de ambassade in Ankara hebben de afgelopen dagen veel dreigementen ontvangen. Uitlevering aan Turkije kan leiden tot terreuraanslagen door PKK-aanhangers. “Als de Europese landen hun armen openen (voor de rebellen)', zo zei de Turkse vice-premier Bulent Ecevit dit weekeinde, “dan halen ze hiermee ook de problematiek van de terreur in huis.'

Een complicerende factor is dat in een gevangenis in Istanbul een Italiaanse gevangene is gegijzeld door extreem-rechtse gevangenen die op die manier uitlevering van Ocalan willen afdwingen.

De Italiaanse oppositie heeft nog geen duidelijk standpunt ingenomen. Gianfranco Fini, leider van de Nationale Alliantie, erfgenaam van de neofascisten, herinnerde eraan dat Ocalan “is beschuldigd van buitengewoon ernstige misdaden', maar zei dat zijn positie verandert als hij naar Italie is gekomen na contact met Italiaanse parlementariers zoals leden van de PKK hebben gezegd.