Banneling Van Baalen wil comeback

De VVD hoopt deze week een punt te zetten achter de zaak Van Baalen, die de partij tijdens de verkiezingscampagne in opspraak bracht. De hoofdpersoon zelf rekent volgens VVD-kringen op een verlate entree in de Tweede Kamer - als VVD'er of als onafhankelijk parlementarier.

Oud-partijleider Bolkestein zegt er internationale afspraken voor af: morgenmiddag vergadert de top van de VVD in het diepste geheim over de kwestie Van Baalen. Later in de week volgt een extra vergadering van het hoofdbestuur, zaterdag een bijeenkomst met de voorzitters van de regionale afdelingen. Agendapunt elke keer: wordt de in opspraak geraakte campagneleider alsnog Kamerlid of niet?

Het belangrijkste bewijsstuk a decharge dat de commissie die de zaak heeft onderzocht vandaag aan partijvoorzitter Hoekzema overlegt, is een schriftexpertise waaruit blijkt dat Van Baalen de gewraakte brief aan de rechts-extremist Glimmerveen niet heeft geschreven.

“Het valt ten zeerste te betwijfelen of de betwiste brief geproduceerd is door J.C. van Baalen' stelt schriftexpert drs. H.C.M. Schneider-Pieters na analyse van de tekst die het programma Netwerk begin april op televisie toonde. Over de handtekening onder de tekst staat in de nog vertrouwelijke expertise: “Gezien het in alle opzichten afwijkende schriftbeeld kan worden geconcludeerd dat de betwiste produktie met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid een fictieve handtekening is.'

Schriftexpertise moet niet worden verward met grafologie: het eerste is een puur technische aangelegenheid, gericht op het vaststellen van de identiteit van de schrijver van een stuk. Het tweede zoekt in het handschrift naar informatie over de persoonlijkheid van de schrijver. Schneider-Pieters is een van de zes schriftexperts die veelvuldig worden geraadpleegd door Justitie en wier goede reputatie wordt onderschreven door een `Commissie van Toelating' met juristen als prof. mr. Ch.J. Enschede, raadsheer in de Hoge Raad. `Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid' is de hoogste graad van zekerheid die schriftexperts kunnen bieden, bevestigt ir.

H.J.J Hardy van het Gerechtelijk Laboratorium in Rijswijk. Hij acht de kans klein dat een eventuele contra-expertise een andere uitslag zal opleveren.

`Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid' zal Van Baalen voldoende argumenten geven om de eerstvolgende VVD-zetel die vrij komt op te eisen, denken Haagse VVD'ers. Van Baalen heeft daar formeel het recht toe, omdat hij 29ste stond op de kandidatenlijst van de VVD. Toen de affaire in april losbarstte, heeft hij zijn kandidatuur niet opgegeven maar opgeschort.

Als er de komende weken een zetel vrijkomt, bijvoorbeeld als gevolg van een burgemeestersbenoeming, kan Van Baalen zich dus melden bij de fractie. Als de fractie hem niet wil, kan de oud-campagneleider zich als onafhankelijk parlementarier vestigen, een fenomeen dat in een land als Italie geen uitzondering is. Veel anders kan Van Baalen trouwens niet: hij is zijn baan bij het adviesbureau Deloitte en Touche kwijt. Verscheidene potentiele werkgevers hebben laten weten dat hij pas welkom is als zijn eigen partij hem heeft gerehabiliteerd.

Rehabilitatie zou het einde betekenen van een inmiddels zes maanden durende politieke verbanning, die in april begon met een publicatie in Vrij Nederland waarin werd gesteld dat Van Baalen in zijn studententijd het Horst Wessellied zou hebben gezongen. In Nova vertelden twee klasgenoten dat hij als schooljongen sympathiseerde met extreem-rechts. Netwerk toonde een brief waarin de zestienjarige Van Baalen zijn sympathie zou hebben betuigt aan Glimmerveen. De ontkenningen van Van Baalen waren destijds onvoldoende voor de VVD om hem in de campagne te handhaven.

Sinds hij in politieke ballingschap verkeert, heeft Van Baalen als een amateur-detective gegraven in zijn eigen verleden.

Drie ordners met verklaringen van `getuigen' heeft hij overlegd aan de commissie die voor de VVD zijn zaak onderzoekt. Strekking: Van Baalen had misschien een grote mond of was een corpsbal, maar hij heeft nooit blijk gegeven van de extreem-rechtse sympathieen die hem ten laste zijn gelegd. Een vroegere leraar voegt daar nog aan toe dat klasgenoot Arjen Doorgeest iemand was die anderen probeerde “onderuit te trekken'. Doorgeest was de man die in de media Van Baalen beschreef als een dictator in de dop.

Behalve Van Baalen worstelde ook de VVD zelf de afgelopen maanden met de kwestie. Binnen het partijbestuur brak onenigheid uit over de vraag of de oud-campagneleider nog voor zijn diensten aan de VVD zou worden bedankt, zoals bij de liberalen gebruikelijk is. Op seminars die hij zelf nog had helpen organiseren, was Van Baalen niet welkom.

Binnen sommige partijafdelingen, waaronder Van Baalens eigen Den Haag, leefde juist wel steun. Die afdelingen menen ook dat zodra de gewraakte Glimmerveen-brief `van tafel' is, Van Baalen in ere moet worden hersteld. Het zingen van het Horst Wessellied vijftien jaar geleden, een andere beschuldiging, is nu eenmaal moeilijker met bewijzen te weerleggen. Ook andere VVD'ers, zoals Bolkestein, hebben de brief steeds centraal gesteld.

Het is nog de vraag of de partijtop deze redenering volgt. In de opdracht aan de onderzoekscommissie heeft het hoofdbestuur afgelopen zomer alle opties opengehouden. “Het hoofdbestuur beseft dat de kans op een ondubbelzinnig resultaat, mede als gevolg van het tijdsverloop, gering is', zo stond er. Waarna er desondanks werd toegevoegd: “Bij het voortbestaan van de thans bestaande twijfel zal het belang van de zuiverheid van de volksvertegenwoordiging moeten prevaleren.'

Hoe groot is de `thans bestaande twijfel' nu nog? Van Baalen zelf zegt niet op de hoogte te zijn van de voortgang van de onderzoekscommissie en geeft vooralsnog geen commentaar.