Weg met de zelfmoordopties

Na iedere forse correctie blijkt dat beleggers nog steeds opties verlenen op zaken die ze niet bezitten. Speculeren dus. Ze geven, ter illustratie aan een geinteresseerde koper een koopoptie op een bepaald huis in een straat, dat ze niet eens bezitten. Wanneer de optiehouder van het kooprecht gebruik maakt, moet de verkoper als een haas het beoogde huis kopen, tegen de marktprijs, en het verkopen aan de optiehouder, tegen de afgesproken uitoefenprijs van de optie.

De marktprijs zal boven die uitoefenprijs liggen, anders oefent de optiehouder zijn recht niet uit. Vervang een huis door aandelen, dollars, beursindexen of andere beweeglijke waarden, en de opzet van de optiemarkt wordt duidelijk. Er zijn enkele verschillen.

Opties hebben een bepaalde waarde, mede afhankelijk van het verschil tussen de uitoefenprijs en koers van het onderliggende aandeel. Ze zijn verhandelbaar op de beurs. Tienduizenden mensen en bedrijven handelen in opties. De verlener ontvangt de optiepremie (van de koper) en moet als onderpand, in geval hij niet aan zijn leveringsplicht voldoet, een bedrag bij zijn bank of commissionair aanhouden.

Neem het denkbeeldige aandeel ABC, koers 33 gulden. Iemand verleent (schrijft) een koopoptie (call) met uitoefenprijs 32 gulden, die over een poosje afloopt, en ontvangt als compensatie voor het te lopen risico 250 gulden per optiecontract van 100 aandelen, de kleinste handelseenheid. Hoeveel onderpand (dekking) moet hij dan aanhouden?

De formule luidt: de actuele optieprijs (2,50) + tweemaal de aandeelkoers (33,-) minus de uitoefenprijs (32,-). De beweeglijkheid van het aandeel (20 procent) doet ook mee. Dus bedraagt het onderpand: 2,50 + 20 % (2 x 33 - 32) = 9,30 of 930 gulden per contract. Wie tien ABC-opties verleent, moet over 9.300 gulden beschikken. Dat is te overzien. Maar als het aandeel ABC in de loop van de maanden 10 gulden stijgt, gaat het onderpand mee omhoog, volgt uit de formule. Tot circa 22 duizend gulden. Wie die niet bezit, moet zijn optie terug kopen voor zeg 11 gulden en lijdt zo'n 850 gulden verlies per contract. En dat allemaal voor die geringe optiepremie van 2,50. Je verdient alleen (maar nooit meer dan die 250 gulden per contract) aan ongedekt schrijven als ABC licht tot sterk daalt. Het is voor particulieren als belegging een nutteloze en gevaarlijke strategie. Het is geen beleggen, maar speculeren. Of liever gokken: de beurs als fruitautomaat.

In de recent publiek gemaakte verliezen van een beleggingsclub in Doetinchem ging het om straddles, ongedekte geschreven verkoop- of put-opties en call-opties met dezelfde, op financiele waarden als ABN Amro en ING.

Wanneer de koersen dalen, komen de verleende puts komen op verlies te staan, en de vereiste dekking loopt op. ABN Amro bijvoorbeeld daalde van 56,60 (14 april 1998) naar 26,60 (5 oktober j.l) een verlies van 53 procent. Op de top in april deed de put oktober uitoefenprijs 55 gulden 5,30, en in het dal op 5 oktober 23,40. Met deze cijfers en de put-formule, kan je de onderpanden berekenen. In april 1.330 gulden per contract en later 4.000 gulden. Een stijging van 200 procent.

Wie in april 100 duizend gulden aan onderpand voor put-opties bij de bank had staan, bijvoorbeeld alleen voor ABN Amro, zag die verplichting tussen april en oktober omhoog schieten tot 300 duizend gulden. Tijdens die koersdalingen gaan de club en bank twijfelen: koop je de duurdere verleende put-optie met verlies terug of verwacht je dat de koers weer aantrekt, zodat het vereiste onderpand daalt.

De bank was optimistisch, sloot de opties niet en nam dus geen verlies, kan je uit diverse publicaties en gesprekken reconstrueren, hoewel de club dat niet wilde. Daardoor moesten de clubleden geld bijstorten. Zo glij je steeds verder af, tot iemand de knoop doorhakt en de miljoenen verliezen boven tafel komen.

In deze gevallen, de meeste komen nooit in de publiciteit, raken de slachtoffers volledig van de kaart door ernstige lichamelijke en geestelijke klachten, relationele problemen tot echtscheiding toe, ontslag en faillissement. En waardoor? Door nutteloze optietransacties (ongedekt schrijven) die mensen een beetje geld opleveren tegenover onbekende en onbeperkte risico's.

Daarom lijken ze eerder zelfmoordopties dan serieuze financiele instrumenten.

Waarom staat de effectenwereld particulieren toe zo te gokken? Waarschijnlijk omdat het veel provisie oplevert. Misschien om de spanning en sensatie van het beursspel, waar bemiddelaars zo graag mee schermen. Maar die spanning slaat om in aanhoudende diarree en overspanning wanneer de beurs de verkeerde kant opgaat. Dus voert de beurswereld een erg kortzichtig beleid, want publicaties zoals die uit Doetinchem jagen mensen uit opties terwijl je deze zo aardig kan combineren met aandelen tot prive click-fondsen.