Voor een groot mes in de klas is altijd een reden

Een van de drie Rotterdamse scholieren loopt met een wapen op zak, blijkt uit GGD-onderzoek. Op het Einstein Lyceum in Hoogvliet mogen leraren leerlingen fouilleren.

De Mavo-leerlingen hangen wat verveeld tegen de muur. “Thuis heb ik een vlindermes, maar dat heb ik nu niet bij me', zegt Paul (16). “Dat neem ik alleen mee als ik uitga. Op school heb ik het niet nodig.' Patrick (17) is het roerend met Paul eens. “Hier gebeurt toch niets.' Patrick heeft twee messen, vertelt hij. “Hele gewone, van een gulden of dertig.' Met twee vingers geeft hij de lengte van het lemmet aan.

Het Einstein Lyceum in het Rotterdamse Hoogvliet is een middelbare school als zoveel andere. Zevenhonderd leerlingen op een locatie. Behalve een Mavo is er een Havo- en een VWO-afdeling. Volgens de onderwijsinspectie is het Einstein Lyceum is een goede middenmoter.

Maar het Einstein Lyceum is ook een van de tien scholen in Hoogvliet en Charlois die eerder dit jaar een convenant met de politie sloten over het schoolreglement. Wapens zijn uit de boze, net als drank en drugs. Als de leerlingen strafbare feiten plegen, wordt er meteen melding van gemaakt bij de politie. Dat heeft conrector Hans Lammers het afgelopen jaar vijf keer moeten doen.

In artikel 6 van het nieuwe reglement staat bovendien dat leraren leerlingen “aan de kleding' kunnen controleren op verboden voorwerpen zoals bijvoorbeeld messen. Verder hebben docenten het recht tassen van leerlingen te controleren en 'lockers' (kluisjes) open te maken. De regels bestonden eigenlijk al langer, vertelt rector Maja Roder. “Het convenant is niet meer dan de formalisering van de afspraken die zijn gemaakt met de politie in district 10, Hoogvliet en Charlois. Wij hadden al heel lang een goed contact met de politie. In dat opzicht zijn we een voorloper.'

Volgende week start een campagne om het wapenbezit onder scholieren terug te dringen.

Want een op de drie Rotterdamse middelbare scholieren draagt een wapen, zo blijkt uit een onderzoek van de GGD. Het wapenartikel uit het Hoogvlietse schoolreglement zal daarom als voorbeeld worden aangeboden aan alle Rotterdamse scholen. “Iedere school hanteert nog eigen regels', legt Iris van der Lee van het Rotterdamse projectbureau geintegreerd veiligheidsbeleid uit: “Voor de politie is dat erg lastig. We hopen daarom dat scholen dit ontwerp overnemen, zodat overal in Rotterdam dezelfde regels gelden.'

Voor het onderzoek van de GGD werden ongeveer vijfduizend derdeklassers op 33 Rotterdamse scholen ondervraagd. Uit de resultaten blijkt dat het wapenbezit omgekeerd evenredig is aan het schoolniveau. Van de ondervraagde leerlingen uit het voorbereidend beroepsonderwijs (VBO) gaf veertig procent aan gewapend te zijn. Bij VWO'ers was dat negentien procent. Meestal gaat het hierbij om zakmessen, vlindermessen en stiletto's (27 procent). Zeven procent van de scholieren gaf aan traangas op zak te hebben. Het bezit van vuurwapens komt alleen sporadisch voor. Op het Einstein Lyceum worden helemaal geen wapens gedragen, zeggen de leerlingen. “Messen, dat is meer iets voor een lager niveau, VBO en zo', zegt Mavo-leerling Marciano (15). “Je zou op de school hiernaast eens moeten kijken.' Alleen een Turkse jongen, die niet met zijn naam in de krant wil, kent medescholieren die weleens een mes meenemen. “Maar dat is logisch. Je moet iets bij je hebben als je in de minderheid bent.'

“Je kunt niet duidelijk genoeg zijn', zegt rector Roder. Leerlingen mogen geen jas aan in de les en mogen geen petten en walkmans op. Gsm's moeten uit.' Maar belangrijker dan het stellen van regels is het creeren van een goed schoolklimaat, vertelt de rector.

Want bij steeds meer leerlingen levert de thuissituatie spanningen op. “Dat nemen ze allemaal mee naar school.' Sinds twee jaar heeft het Einstein Lyceum daarom een maatschappelijk werker in dienst. Er zijn twee docenten als 'councellor' aangesteld, om leerlingen met problemen op te vangen. “En iedere maandag houd ik een spreekuur,' zegt Roder: “Er lopen regelmatig leerlingen binnen.'

Gefouilleerd wordt er niet op het Einstein Lyceum. Alleen om praktische redenen is dat al niet uitvoerbaar lacht conrector Hans Lammers. “In de lerarenkamer werd al gegrapt dat we naar een 55-minutenrooster moeten. Dan hebben we ieder lesuur vijf minuten om te fouilleren.' Bovendien, als een leerling iets bij zich heeft, dan komt Lammers daar snel genoeg achter. “En ik heb nog nooit meegemaakt dat een leerling zijn zakken niet leegmaakte, als ik hem daarom vroeg.'

Als er bij een leerling een wapen wordt gevonden, dan moet je daar niet al te overspannen op reageren, vindt Lammers: “Als een kind een groot mes meeneemt naar school, dan is daar een reden voor. Daar moet je over praten.'

De leraren hebben eigenlijk geen tijd om te fouilleren