De twee kanten van lawaai

Het kan zijn dat het me is ontgaan of dat er in de persverslagen inderdaad niet over is bericht. Maar wat mij verbaast is dat in de discussies over Schiphol niet gesproken wordt over het gegeven dat de waarde van de huizen in de desbetreffende omgeving niet is gedaald vanwege de zo centraal staande geluidsoverlast.

Daarover heb ik wel een krantenbericht uit Trouw onder de kop: 'Prijs lawaaihuizen rond Schiphol stijgt net zo hard als elders'. Makelaar Brockhoff wordt daarin geciteerd; ,,Natuurlijk zijn er mensen die niet onder de vliegroute willen wonen, maar er blijft een heel grote groep die het lawaai op de koop toe neemt.' Het gaat daarbij om de Amstelveense wijk Elswijk-Noord die pal onder een aan- en uitvliegroute ligt, maar aan kopers geen gebrek. ,,Dat is een mooie wijk,' zegt de heer Brockhoff, ,,met mooie huizen en oud groen. Daar is veel vraag naar en voor veel mensen maakt het niet uit of er vliegtuigen overheen komen.' Ook makelaar Van der Laarse uit Aalsmeer komt aan het woord: ,,Ik zou geen prijsverschil met stillere gebieden kunnen ontdekken.' Evenals makelaar Grin uit Zwanenburg, die ook al niet de indruk heeft dat de vliegtuigen de prijzen drukken: ,,Er komen hier weinig mensen wonen van buiten het dorp. En de mensen van hier zijn aan het lawaai gewend. Bovendien zijn de huizen goed geïsoleerd.'

Het kan zijn dat het de kopers van buiten de regio ontbreekt aan een toereikend voorstellingsvermogen en dat zij hun aankoop later zullen betreuren. Hoewel het ook weer onwaarschijnlijk is dat zij zich helemaal niet wandelend of fietsend ter plekke hebben georiënteerd. Misschien is het voor hen dus ook niet zo erg als voor sommigen, die om hen moverende redenen, steeds weer klagen. De meest voor de hand liggende verklaring lijkt me dat sommige mensen er naar hun aard niet en anderen er wel tegen kunnen. Geen van beide groepen moet voor de ander willen oordelen. Als je er niet tegen kunt is het wonen daar verschrikkelijk, maar men kan niet doen voorkomen alsof dat voor iedereen geldt.

Ook schijnt de aanstotelijkheid van lawaai afhankelijk te kunnen zijn van de bron. Ik heb wel eens een interview gelezen met iemand die in de buurt van de beruchte bulderbaan woonde en die het elektronisch orgel van zijn buren veel hinderlijker vond. Hij was blij dat die waren verhuisd, terwijl de vliegtuigen van hem wel mochten blijven.

Hoe is dat eigenlijk in andere landen? Ik geloof dat ik geregeld laag over woonwijken aan kom vliegen en één van de blijvend leuke dingen bij het opstijgen is het steeds kleiner zien worden van de huizen onder je. Is men in het buitenland minder gevoelig, of niet zo geneigd tot klagen? ,,We're coming in right over downtown, you'll have a magnificent view' juichte de piloot nog onlangs bij het naderen van Chicago. Terwijl als er één vliegtuig laag over het centrum van Amsterdam komt — óók magnifiek — de klaaglijn roodgloeiend staat.

Overigens zijn de foto's die dienaangaande worden gepubliceerd wel misleidend. Alsof de vliegtuigen bijkans de schoorstenen raken. Ook deze krant maakt zich daar schuldig aan, bijvoorbeeld in de illustratie bij haar aanprijzende annonce voor de Weekeditie voor het Buitenland van 3 november.

Chicago heeft trouwens een lawaaibron van heel andere orde. In het centrum gaat een deel van het openbaar vervoer met een trein die op ongeveer vier meter hoogte tussen huizen en kantoren rijdt. De ijzeren stellage waarop, is in het begin van deze eeuw gebouwd. Eronder rijden auto's en steken voetgangers over, alsof het een gewone straat is. Als de trein denderend langskomt rammelt het staketsel oorverdovend mee. De hele straat schudt ervan. Iedereen houdt even zijn mond tot hij voorbij is. Maar ik heb niemand horen klagen en ik had de indruk dat ik de enige was die aanvankelijk een beetje pieperig omhoog keek of de trein niet omlaag kon vallen, want een afrastering is er niet.

Iets anders dat me in verband met Schiphol verbaast is dat volstrekt willekeurige aantal van 12.000 huizen waarin de bewoners geluidsoverlast mogen hebben. 14.000 is te veel, 12.000 is tolerabel. Hoe is dit onderscheid te verdedigen? Bovendien, houdt overlast die op zo'n grote schaal kan worden getolereerd niet op algemeen erkende overlast te zijn?

Zo is bijvoorbeeld de redenering van de minister van Justitie over de strafbaarheid van het bezit van kinderporno veel helderder. Eén foto is al te veel, want ook één misbruikt kind is te veel. Een nieuw medicijn dat als ernstige bijwerking heeft dat bij sommige mensen verlammingsverschijnselen optreden, wordt uit de handel genomen. Men redeneert toch niet dat als dit maar bij twaalf procent van de patiënten voorkomt het beschikbaar mag blijven, maar dat veertien procent te veel is. Eén procent of minder is waarschijnlijk voldoende voor een verbod.

Eerlijk gezegd denk ik dat bewindspersonen eigenlijk ook niet zo overtuigd zijn van de hevigheid van de overlast en het aantal van 12.000 gebruiken als zoethouder: kijk, we doen echt ons best, we stellen paal en perk.

Het zou echter overtuigender zijn als men — zoals in het onlangs gepresenteerde plan van de Partij van de Arbeid — zou zeggen: goed, wie niet tegen het vliegtuiglawaai kan, zullen we nu aan een ander huis helpen, maar van wie blijft willen we daarna geen klachten meer horen. Degenen voor wie het wonen in de buurt van de lawaaibron Schiphol niet past bij hun sensitieve aard zouden er verstandig aan doen te verhuizen en de wijken over te laten aan minder gevoelige zielen. Voor de meeste leeg gekomen huizen zullen, als ik de heren Brockhoff, Van der Laarse en Grin mag geloven, snel gegadigden worden gevonden.