Schone luchten

VAN RIO DE JANEIRO (1992) naar Kyoto (1997) en terug naar Buenos Aires de stad met de toepasselijke naam. Honderdvijftig landen vergaderen deze week in de Argentijnse hoofdstad om te komen tot vermindering van het broeikaseffect, naar wordt aangenomen een gevolg van de vervuiling van de dampkring door het gebruik van fossiele brandstoffen. In Rio namen de deelnemers een verplichting op zich, in Kyoto werd een methodiek ontwikkeld en in Buenos Aires ontstond zicht op een compromis met de Verenigde Staten.

De Amerikanen zetten gisteren hun handtekening onder het zogenoemde Protocol van Kyoto, maar het zal vermoedelijk nog enkele jaren vergen alvorens de Senaat dit document goedkeurt. Voorlopig is de regering-Clinton niet voornemens het protocol aan de senatoren voor te leggen op grond van de verwachting dat het in de kortste keren zou worden verworpen.

De meerderheid in de Senaat wenst dat ontwikkelingslanden op eigen kracht een bijdrage leveren aan het tegengaan van veronderstelde klimatologische veranderingen als gevolg van het broeikaseffect. Volgens het Protocol nemen de geindustrialiseerde landen het voortouw en helpen zij bovendien ontwikkelingslanden bij hun inspanningen. De critici van het Protocol menen dat het relatief snelle groeiers als India en China zo wel heel gemakkelijk wordt gemaakt. Deze landen willen hun industriele ontwikkeling niet belasten met het nemen van verantwoordelijkheid voor de mondiale leefomgeving. Zij houden de rijke landen voor dat zolang het energieverbruik per hoofd van de bevolking in de geindustrialiseerde wereld een veelvoud is van dat in ontwikkelingslanden zij andere prioriteiten stellen. De Amerikaanse tegenstanders van het Protocol menen dat de concurrentiepositie van de VS op het spel staat.

HET IS TELEURSTELLEND dat een zaak van wereldbelang als het broeikaseffect tot een politieke impasse heeft geleid. De verantwoordelijkheid daarvoor kan niet alleen bij Amerika worden gelegd. Met name bij de cultivering van het platteland verkeren ontwikkelingslanden in de gunstige omstandigheid dat zij gebruik kunnen maken van alternatieve, lokaal inzetbare energiebronnen. Daar hebben zeker de voorlopers een eigen taak. De geindustrialiseerde wereld van haar kant heeft weliswaar een productiviteitsvoorsprong genomen, maar in absolute termen blijft zij de grootste vervuiler.

De hardnekkigheid van India en China lijkt voor een deel een kwestie van ideologische bijziendheid. Argentinie, het gastland, heeft daarentegen deze week het goede voorbeeld gegeven. Het doorbrak het `zuidelijke front' en toonde zich bereid op eigen kracht een begin te maken met het tegengaan van het broeikaseffect.

Als andere grote ontwikkelingslanden dat voorbeeld volgen, wordt niet alleen de druk op de Amerikanen vergroot om niet achter te blijven, maar zal ook met de gezondmaking van het leven op aarde een werkelijk begin kunnen worden gemaakt. Mogelijk heeft de bijeenkomst in Buenos Aires daartoe een aanzet gegeven.