Banken kenden tot gisteren geen fraude

In een Amsterdamse vestiging van ABN Amro is voor 178 miljoen gulden aan fraude gepleegd. De bank trekt openlijk het boete- kleed aan. Dit verdient een compliment, vindt de fraude-expert.

Medewerkers bij banken gaan met miljoenen guldens om, maar fraude kwam in Nederland gelukkig nooit voor. Tot gisteren. Toen stuurde ABN Amro een uitgebreide verklaring naar haar personeel en de media uit met een uitgebreide beschrijving van de fraude in de Amsterdamse Sarphatistraat.

“Die openheid is weliswaar nog niet gebruikelijk in de financiele sector, maar in dit geval heel logisch', vindt J. ten Wolde van het fraudebureau van KPMG. “Banken wilden vroeger het vertrouwen van het grote publiek niet beschamen door toe te geven dat er werd gefraudeerd. De klant moest de indruk hebben dat zijn geld - in klinkende munt - veilig bij een bepaald filiaal lag. Bij fraude op dat kantoor zat men dus letterlijk aan het geld van de klant.'

Die gedachte, het veilige bankkantoortje zoals in de Wild West-film, is volgens Ten Wolde achterhaald. “Met het gireren en chippen weet het publiek dat het financiele systeem veel ingewikkelder is geworden. Nu is het van belang dat het management van de bank open is en daardoor het vertrouwen weer weet te winnen. Als er sprake van fraude is geweest, wordt het in elk geval serieus aangepakt, zo is de boodschap', stelt de fraude-expert.

Ten Wolde wil niet specifiek over de fraude in de Sarphatistraat praten. In het bulletin `Goeiemorgen' meldt ABN Amro dat zijn kantoor is ingeschakeld bij de afhandeling van de fraude. Een van de conclusies van KMPG Forensic Accounting was dat de verantwoordelijke managers onvoldoende aandacht hebben besteed aan `de aanwezige onvolkomenheden en de daaraan verbonden fraude-risico's', aldus het personeelsblad. De bank is niet alleen open over de fraude bij de afdeling Niet-ingezeten/Diamant, zij geeft ook aan dat de leiding heeft gefaald.

Niet zonder risico want het beleggingsschandaal bij de Rabobank in Doetinchem laat juist zien dat blunders van het plaatselijke management tot paniek onder klanten kan leiden. De Rabobank moest in die regio zelfs in een brief uitleggen dat de bank financieel erg solide is, nadat klanten hun spaargeld dreigden terug te vragen. Ten Wolde schrijft die reactie toe aan de structuur van de cooperatieve Rabobank, waar elk filiaal financieel veel zelfstandiger is. “Daar komt nog eens bij dat het in een landelijke omgeving gebeurt waar de gemeenschap wat kleiner is. Men kent bij wijze van spreken de gedupeerden.'

ABN Amro heeft met de openheid duidelijk willen maken dat er hard is ingegrepen. Zelfs tot op het niveau van de directeurs-generaal, het hoogste operationele niveau, zijn maatregelen (berisping, overplaatsing, ontslag) genomen. Zonder ingrijpen van bovenaf konden vier werknemers, die na hun arrestatie op maandag gisteren weer zijn vrijgelaten, bijvoorbeeld rekeningen openen, op naam van clienten die van niets wisten. Van die rekeningen konden de verdachten geld aftrekken, omdat die gekoppeld waren aan forse tegoeden. Ook namen zij op naam van klanten kasgeldleningen op.

“Dat de klanten geen rekeningafschrift krijgen vormt een extra risicofactor', stelt Ten Wolde. “Zo'n afschrift heeft niet alleen een attentiefunctie voor de bank, maar ook voor de klant. Als er namelijk iets niet klopt, kan een klant direct aan de bel trekken.' Daarbij gaven de gefortuneerde, buitenlandse klanten veel opdrachten telefonisch door, waarbij de betrokken medewerker, zonder controle van collega's, ongestoord de opdrachten kon veranderen.

Sinds de ontdekking van de fraude in oktober 1996 heeft ABN Amro zoveel mogelijk een einde gemaakt aan het bestaan van de (anonieme) nummerrekeningen, waarvan de afschriften in veel gevallen op het kantoor zelf worden bewaard.

Volgens een zegsman van de bank zijn er nog enkele tientallen over, tegen ongeveer 700 rekeningen twee jaar geleden. Het volledig afschaffen van de nummerrekeningen is nog niet gelukt. “Probleem is dat die buitenlandse klanten niet wekelijks aan de balie staan.'