VS versterken luchtmacht in Golf; Druk op Irak neemt toe

De Verenigde Staten hebben de druk op Irak gisteren verder opgevoerd, door meer troepen en oorlogsvliegtuigen naar de Golf te sturen. Maar Washington zegt dat nog niet tot een aanval op Irak besloten is.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties ondersteunde gisteren een beroep van secretaris-generaal Kofi Annan op Irak om terug te komen van zijn besluit de samenwerking met de inspecteurs van de VN-wapencommissie UNSCOM stop te zetten. Annan onderbrak gisteren een rondreis door Noord-Afrika, en zal vanavond met de Veiligheidsraad in New York bijeenkomen. De Iraakse VN-ambassadeur, Nizar Hamdoon, zei gisteren dat een diplomatieke oplossing mogelijk is als Annan rechtstreeks met Bagdad in onderhandeling treedt. De Iraakse staatsmedia publiceren intussen aan de lopende band boodschappen van steun aan president Saddam Hussein.

“We blijven hopen en bidden', zei president Clinton, “dat Saddam zich zal neerleggen (bij de wapeninspecties van de Verenigde Naties). Maar we moeten klaar staan op om te treden als hij dat niet doet.' Op 31 oktober verbood Irak de wapeninspecteurs van de Verenigde Naties nog langer hun werk te doen. Als de Iraakse leider werkelijk graag wil dat de sancties tegen zijn land worden opgeheven, aldus president Clinton, dat is er een eenvoudige manier om dat te bereiken: zich neerleggen bij de inspecties. Niet eerder heeft de Amerikaanse regering Irak zo duidelijk uitzicht geboden op opheffing van de strafmaatregelen.

Minister van Defensie William Cohen gaf gisteren opdracht tot een aanzienlijke versterking van de Amerikaanse troepen in de regio, die een grootscheeps bombardement mogelijk maakt. Cohen stuurde 3.000 man extra gevechtstroepen en 129 extra militaire vliegtuigen naar de Golf, waaronder F-15 en F-16 gevechtsvliegtuigen, F-117 radarontwijkende gevechtsvliegtuigen, en B-1 en B-52 bommenwerpers. In totaal komt het aantal Amerikaanse militaire vliegtuigen in de regio daarmee op 300, terwijl er zo'n 23.500 manschappen zijn.

Ook heeft Washington twee extra batterijen Patriot-raketten naar het Midden-Oosten gestuurd, die eventuele inkomende raketten kunnen onderscheppen. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken begon gisteren om familieleden en niet-essentieel personeel van de Amerikaanse ambassades in Israel en Koeweit terug te trekken. President Clinton sprak over de crisis op de nationale begraafplaats in Arlington, waar hij een toespraak hield ter gelegenheid van Veteranendag. Hij zei dat de wapeninspecties de beste manier zijn om te voorkomen dat Saddam Hussein zijn arsenaal weer opbouwt.

Geen ultimatum VS

Maar hij voegde daaraan toe dat het inspectiesysteem zinloos is zonder Iraakse medewerking. “Als de inspecteurs geen toestemming krijgen om verdachte lokaties te bezoeken, dan kunnen ze net zo goed in Baltimore zijn als in Bagdad.' Zonder inspecties kan Irak “zijn arsenaal van wapens en raketsystemen weer opbouwen binnen enkele maanden, ik zeg nogmaals: maanden, niet jaren.'

Anders dan in eerdere conflicten met Irak heeft de Amerikaanse regering Bagdad deze keer uitdrukkelijk geen ultimatum gesteld. Ook is nog niet duidelijk wat voor soort aanval Washington voorbereidt, een korte actie met kruisraketten, of een langdurige campagne met zowel kruisraketten als bommenwerpers. Cohen zei eerder deze week dat een eventuele aanval er in elk geval voor moet zorgen dat Saddam Hussein niet opnieuw chemische of biologische wapens kan ontwikkelen.

Clinton heeft een reis naar Azie, waar hij zal deelnemen aan de top van landen rond de Stille Oceaan in Malesie in verband met de crisis met een dag uitgesteld: in plaats van vrijdag zal hij zaterdag vertrekken. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright, die vandaag zou vertrekken, gaat nu pas vrijdag weg.

De VN hebben inmiddels 400 wapeninspecteurs en ander personeel weggehaald uit Irak. Rusland toonde zich gisteren in de Veiligheidsraad volgens een diplomaat kwaad dat de raad niet was gekend in het besluit van UNSCOM-chef Butler om, op dringend advies van de VS zijn inspecteurs terug te trekken. Volgens een bron bij de VN had Butler om uitlekken van de maatregel naar Irak te voorkomen, alleen zijn voornaamste medewerkers ingelicht. Ook Kofi Annan was niet geraadpleegd.