Tijdverschijnselen; Trends in de horlogewereld

Tijdaanduiding is bijzaak geworden; aan een horloge lees je tegenwoordig karakter, smaak en inkomen af. De techniek rukt op: het horloge anno 1998 geeft niet alleen de tijd aan, maar meet ook de temperatuur en luchtdruk slaat telefoonnummers op, houdt bij hoe lang de aardappels al koken en zendt noodsignalen van geliefden uit. Alleen het polshorloge met ingebouwde magnetron bestaat nog niet.

Slecht nieuws kun je beter maar zo neutraal mogelijk brengen. “Bij de volgende toon is het twee uur, achtendertig minuten en vijftig seconden', vertelt de dame van de telefonische tijdmelding me zonder een zweem van emotie. Zelfs de krachtterm waarmee ik reageer, lijkt haar onberoerd te laten. Bij de toon wijst de secondewijzer van mijn twee weken eerder voor f228,91 in Geneve gekochte en toen exact gelijk gezette horloge naar 54. Einde illusie! Einde van mijn lang gekoesterde ideaal om de televisie altijd precies bij het begin van het Acht Uur Journaal aan te kunnen zetten, bij de tweede A van Pia Dijkstra. Een week niet gelijkzetten en ik heb al beeld bij de P!

Gelijklopende horloges bestaan niet. De nauwkeurigste van dit moment, de Pulsar PSR 10 (vanaf f529), heeft nog altijd een afwijking van een seconde of tien per jaar en de twee seconden per week van mijn Swiss Military vallen volgens de Nederlandse importeur binnen de garantienorm. Wie geen quartzhorloge wil moet bijna dagelijks de tijdmelding bellen: zelfs de allerduurste Zwitserse mechanische horloges hebben afwijkingen van minuten per maand. De oplossing is het radio controlled horloge dat hooguit een seconde per miljoen jaar voor of achter schijnt te lopen. Bij de huidige levensverwachting voor de aarde van nog zo'n vier miljard jaar komt dat toch nog op een totale afwijking van een uur en bijna zeven minuten, maar tegen die tijd is de batterij natuurlijk al lang leeg.

Ter zake. Uiterlijk, uitstraling, merknaam en functies, daar gaat het de kopers om. Tijdsaanduiding is bijzaak geworden en dient vooral als alibi voor het dragen van een mode-attribuut annex statussymbool. Een jaar of vijftien geleden had de gemiddelde Nederlander 0,9 en de gemiddelde Italiaan 4 horloges - nu is dat gestegen tot 3,5 en 6.

Als we het hebben over trends in de horlogewereld, is dit de hoofdtrend: steeds meer horloges per persoon en daardoor steeds meer vraag naar uurwerken voor specifieke situaties als diepzeeduiken, vrije tijd, in bos en veld (met kompas) sport, voor Casio-fans ook nog een aparte voor de glijsporten (de G-Lide vanaf f295), werk en uitgaan. Althans, zo worden ze verkocht. Duikhorloges (al dan niet met een interface om de duikdata thuis in de PC te laden) worden probleemloos gedragen door lieden die in geen tijden onder water hoeven te zijn, maar daar gaat het ook niet om. Met een Citizen Hyper Aqualand (f1.149) of een Adidas Soccer Referee (f425) maakt het adjunct-hoofd postkamer bij een middelgrote verzekeringsmaatschappij aan zijn collega's duidelijk dat er meer is in het leven, in elk geval in het zijne; en het hoofd zelf suggereert een voorkeur voor Discovery Channel boven MTV door af en toe wat zicht te bieden op een fijne bicolor band en een stuk champagnekleurige wijzerplaat, ook al heb je die al voor f29. De voorzitter van de raad van bestuur draagt een Audemars Piguet (vanaf f7.500, 1 jaar wachttijd) of een Patek Philippe (vanaf f14.500, drie maanden tot drie jaar wachttijd) waarmee hij bij het aquajoggen weinig indruk zou maken, hoe goed de alligatorleren band het ook zou doen in een tropisch zwemparadijs, maar des te meer aan een mahoniehouten vergadertafel. Let op hoe graag topfunctionarissen zelf wat stukken aanreiken op vergaderingen, liefst met de linkerarm. Ook pure techniek heeft een immateriele component. De allernieuwste zelfopwindhorloges draaien geen veer meer op, maar voeden een mini-accu. Handig, denk je maar in werkelijkheid wordt vooral het ego van de drager op spanning gebracht.

“Pulsar Kinetic is bij uitstek een serie voor jonge sportieve en zelfbewuste mannen, die staan voor hun identiteit', schrijft het vakblad Seikonde onomwonden.

Aan een horloge lees je karakter smaak en inkomen af. “We hebben het uitvoerig onderzocht: de opvallend grote, sportieve modellen koop je in de eerste plaats om mee te showen' aldus Petra Westerlaan, manager Nederland van het Amerikaanse modemerk Fossil. “Functionaliteit komt pas op drie, na afleesbaarheid.' Intussen komen en gaan de trends. Ze toont een glimmend model met een tamelijk lelijke digitale tijdsaanduiding, iets voor een filiaalchef anno 1980 of de accountant van de Dolly Dots. “Deze waren een paar maanden trendsettend. Net toen de concurrentie ze ook ging maken, zakte de verkoop in.' Het grote succes van 1999, weet ze nu al bijna zeker, wordt de Big Tic (f139), een analoog uurwerk met een digitale seconde-aanduiding in grote ronde cijfers, over het hele oppervlak van de wijzerplaat.

Ook techniek bepaalt veel trends, zeker bij de digitale horloges. De uit het Thais via het Tsjechisch in het Vlaams vertaalde gebruiksaanwijzing komt later, eerst het horloge om en met korte mouwen naar de disco, of in een overmaat skateboardpak de straat op en het uurwerk over de mouw met klitband en easy on clasp. Horloges met LCD-display waren traditioneel nogal testamentonvriendelijk ('En mijn Casio is voor ....'), maar dat zal veranderen met Casio's G-SHOCK serie (van f179 tot f495), een soort kruising tussen horloge en gettoblaster waarvan er in 1997 alleen al in Duitsland 800.000 werden verhandeld. Het apparaat overleeft een val van tien meter op beton en de nabestaanden van de drager kunnen er honderd meter mee onder water.

De duurdere G-shock meet verder hoogte temperatuur, luchtdruk en tijd, slaat telefoonnummers op, uiteraard ook je bloedgroep, en klokt tot op de honderdste seconde hoe lang de aardappelen al koken. Vorige week werd de G-SHOCK PC-Unit geintroduceerd, waarmee je maximaal 9.728 bytes (ongeveer de lengte van dit stuk) van PC naar PC kunt vervoeren. In de maak is een G-SHOCK met ingebouwde GPS-ontvanger voor plaatsbepaling met satellieten. “De G-SHOCK is een gigantisch hype-product', is de ervaring van product manager Erik Velthoven. “In Nederland voel je de wind, al moet de orkaan nog komen.'

Behalve een gedeeltelijke comeback voor het digitale horloge betekent het succes van G-SHOCK ook de aansluiting van het Japanse Casio bij de topdrie van de huidige modemerken, naast Fossil en het Zwitserse Swatch. “Persoonlijk vind ik het een oerlelijk ding', vindt Westerlaan. “En het kost ook wat. Kijk, meestal zijn wij het eerst met een trend. Nu was dat Casio, en we begrepen niet waarom.' Na een half jaar onderzoek wel. “Al die modellen met draaiende klokjes en ringen verkopen heel goed.' Fossil formuleerde snel een antwoord met de nodeloos grote D Tech serie, terwijl hetzelfde inzicht ook elders doorbrak. “Dik en grof, dat loopt goed', aldus N. den Hoed van Camel Trophy Adventure Watches (f250 tot f435), die overigens elke relatie met Camel sigaretten ontkent. (“Maar we betalen natuurlijk wel aan Camel voor het gebruik van de naam.') Neventrend is een groeiende populariteit van fel gekleurde wijzerplaten, met de knalgele als grote winnaar van het laatste jaar. Martin de Wit van de Haagse Time Store meldt verder aanhoudende winst van analoog (“ziet er meer uit als horloge') op digitaal (“goedkoop uiterlijk'), een stijgende belangstelling voor mat metaal (“de een zegt 'mooi', de ander vindt het kitsch en zonder degelijke uitstraling'), en een stabiele markt voor double (“er zijn mensen die dat weer kitsch vinden').

Onstuitbaar is de accumulatie van techniek in horloges, of althans in dingen aan een bandje om je pols. Ze spelen liedjes, tellen calorieen of meten je hartslag (f129 bij de Kijkshop) zodat je kunt zien of je Seiko Kinetic (f399) nog wel wordt opgeladen. Het horloge met ingebouwde tv-afstandsbediening bestaat al, aan de polsmagnetron wordt stellig gewerkt. Onzeker blijft of de dragers er echt beter van worden. Neem het aftelhorloge - of beter: neem er geen. Het bezwaar is natuurlijk dat je de millenniumwisseling gegarandeerd niet op tijd zal vieren, en de andere feestgangers tien of twintig tellen te vroeg begint te omhelzen. Als ze er allemaal een dragen kan de chaos minutenlang aanhouden. Of neem de advertenties voor het horloge met ingebouwde buzzer, zoals de Seiko MessageWatch (vanaf f349, waarin de gezelligheidsremmende bijverschijnselen onvermeld blijven: “Je wilt informatie ontvangen, maar alleen de informatie die jij nodig hebt.' ('Ik maak het uit - Ruud'). En ook: “Je wilt bereikbaar zijn, maar pas reageren wanneer het jou uitkomt.' ('Help! Help! - Marloes'). Als geld zo'n geringe rol speelt als de stijgende omzetten in de horlogebranche doen vermoeden, is in dit soort gevallen de aanschaf van een Breitling Emergency (f7.990) aan te raden. Ook ideaal als je je niet lekker voelt tijdens een kidnap of als je skilift vast komt te zitten. Trek de twee meter lange draadantenne uit de kast en gedurende 48 uur gaan er noodsignalen uit op een altijd beluisterde SOS-frequentie. Met kruispeiling wordt de horlogedrager opgespoord, waarna de redding op gang komt. Als de helikopter met commando's en intensive care unit tevergeefs moet opstijgen, krijg je de rekening thuisgestuurd, dus eerst kijken of de batterij van de hartslagmeter niet gewoon leeg is. Of bel Marloes eerst op haar mobiele nummer. Misschien was ze haar Vacheron Constantin (van f250.000) alleen maar even kwijt.