Z-Afrika kan niet massaal stemmen

Meer dan 5,5 miljoen Zuid-Afrikanen beschikken nog niet over geldige papieren voor deelname aan de verkiezingen van 1999. Vooral veel blanken hebben nog geen nieuw identiteitsdocument (ID).

Rechtse partijen zien hierin de hand van het regerende ANC. Zij menen dat de partij de afgifte van ID's aan blanken vertraagt om zo bij de verkiezingen een tweederde meerderheid in de wacht te kunnen slepen. Mandela's partij heeft dit als “onzin' bestempeld.

Blijkens een onderzoek van het onafhankelijke onderzoeksinstituut Markinor hebben 5,6 miljoen Zuid-Afrikanen tot nog toe geen nieuw `groen boekje' aangevraagd het op een paspoort lijkende identiteitsdocument. Opmerkelijk is dat onder de zwarte bevolking het percentage ID-bezitters het hoogst is: 82 procent. En onder blanken het laagst: 65 procent.

Markinor zegt achter de cijfers geen enkel complot te zien. De verklaring schuilt volgens het onderzoeksbureau in het feit dat veel zwarte Zuid-Afrikanen genoodzaakt waren hun uit de apartheid daterende document te vervangen door een nieuw. Zonder geldig ID is het voor hen namelijk niet mogelijk tal van zaken te regelen, zoals het verkrijgen van een rijbewijs. Voor blanken bestaat deze noodzaak tot vervanging niet, omdat zij tijdens de apartheid een ander, geprivilegieerd paspoort hadden.

Na het aantreden van het ANC in 1994 nam het parlement een wet aan die bepaalt dat alle burgers over een nieuw ID moeten beschikken, waarbij geen onderscheid naar ras meer bestaat, zoals tijdens de apartheid het geval was.

Volgens Pieter Mulder, voorzitter van het parlementaire Vryheidsfront, vertraagt het ANC bewust de vervanging van de `blanke ID's' om zo bij de verkiezingen de door de partij gewenste tweederde meerderheid te krijgen. De Nationale Partij (NP), de oude apartheidsmachthebbers heeft gepleit voor aanpassing van de Kieswet, zodat ook oude documenten mogen worden gebruikt.

Voor de verkiezingen die tussen april en juni plaatshebben, moeten kiezers zich eind deze maand al laten registeren bij de Onafhankelijke Verkiezingscommissie. Alleen diegenen dit doen, zijn volgend jaar stemgerechtigd. De registratie kan alleen met een geldig identiteitsdocument.