Israelische politiek verder verbrokkeld

De uitslagen van de Israelische gemeenteraadsverkiezingen wijzen op een verdere groei van het aantal kleine politieke partijen. Overigens heeft elke partij zich tot winnaar uitgeroepen.

Op Jeruzalem na zijn de grootste Israelische steden gisteren tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in handen van kandidaten van de Arbeidspartij van Ehud Barak gevallen. Premier Benjamin Netanyahu's Likudpartij blijft echter behalve in Jeruzalem ook aan de macht in de meeste steden en dorpen in het zuiden en noorden en enkele steden in het centrum zoals Ashdod en Netanyah.

Op diverse plaatsen verdrongen Likud-kandidaten zittende burgemeesters van de Arbeidspartij terwijl het omgekeerde ook gebeurde. Zowel de Arbeidspartij als Likud zegt vanmorgen de gemeenteraadsverkiezingen te hebben gewonnen. De verdere groei van kleine partijen baart beide grote partijen grote zorgen.

Politieke commentatoren zijn van oordeel dat de Arbeidspartij beter uit de bus is gekomen dan Likud en de socialisten de toekomst wat zonniger tegemoet kunnen zien. Netanyahu had van deze verkiezingen een referendum over zijn politiek en partij willen maken. Dat is niet gebeurd en daarin schuilt de winst van zijn socialistische tegenspeler Barak.

De lage opkomst van het kiezerscorps, volgens voorlopige cijfers vijftig procent, maakt het echter moeilijk aan de uitslag betekenis toe te kennen op landelijk niveau. Grote nationale problemen, zoals het vredesproces met de Palestijnen, kwamen niet aan de orde tijdens de verkiezingscampagnes. De nadruk lag op lokale problematiek.

Hoewel zeker vanuit Washington, Gaza en de Arabische hoofdsteden naar de winst- en verliesrekening van Netanyahu wordt gekeken hebben deze gemeenteraadsverkiezingen overduidelijk gedemonstreerd dat de Israelische politiek verbrokkelt en snel verandert. Aan de basis van de politiek hebben Likud en de Arbeidspartij verder flink terrein verloren aan opkomende kleinere partijen en belangengroepen die in de nabije toekomst al de uitkomst van nationale verkiezingen verder sterk kunnen beinvloeden.

“Dat is een ramp voor de democratie', zei Likud-minister Limor Livnat vanmorgen. Ze voorziet dat zowel Likud als de Arbeidspartij bij nieuwe algemene verkiezingen aan de kleinere partijen grote verliezen zal lijden. Deze ontwikkeling is volgens haar het resultaat van de verandering van de kieswet welke de verkiezing van de premier heeft losgekoppeld van de verkiezingen voor de partijen. Ze bepleitte vanmorgen herstel van het oude kiesstelsel om verdere versnippering van de politiek te voorkomen.

De Russische immigrantenpartij is gisteren opvallend sterk naar voren gekomen. Een parlementarier van deze partij zei dat alle kandidaten die door de Russische immigranten werden gesteund, hebben gewonnen. Volgens minister van Handel Natan Sharansky, de partijleider, laten de Russische kiezers zich niet afschrikken door een regenbuitje. “Ze zijn strengere weersomstandigheden gewend', zei hij. De ultraorthodoxe Shas-partij heeft het ook goed gedaan terwijl Gesher van de ex-minister van Buitenlandse Zaken David Levy in de ontwikkelingssteden ook zijn tanden heeft laten zien. `Dor Shalem', die het licht zag na de moord op premier Yitzhak Rabin, heeft eveneens plaatselijke successen behaald. Yuval Rabin, de zoon van de vermoorde premier, staat aan het hoofd van deze beweging die wellicht na het succes van gisteren deel zal nemen aan parlementsverkiezingen.

Terwijl Ehud Olmert, de seculiere Likud-burgemeester van Jeruzalem, met een grote meerderheid is herkozen zal hij te maken krijgen met een gemeenteraad waarin de ultraorthodoxe partijen tegen de helft van de zetels bezetten. Hun aanhangers volgden in groten getale de instructies van de rabbijnen en gingen met doel om Jeruzalem te veroveren naar de stembus.

Tot grote teleurstelling van Olmert hebben de seculiere joodse Jeruzalemmers wel een grote mond tegen de Harediem (ultraorthodoxie) maar laten zij het, als het er op aankomt in het stemhokje afweten. De zege van de ultraorthodoxe partijen in Jeruzalem zal volgens waarnemers de hoofdstad in nog strengere religieuze banen leiden en de uittocht van seculiere joden aanmoedigen. De Palestijnse stem in Oost-Jeruzalem heeft nauwelijks invloed gehad op de verkiezingsuitslag omdat de Palestijnen opnieuw gehoor gaven aan de oproep van het Palestijnse Gezag om de wegens Israels inlijving van oost-Jeruzalem als illegaal beschouwde verkiezingen te boycotten.

De socialistische partijleider Barak heeft gisteravond al uit fragmentatie van het politieke landschap de conclusie getrokken dat hij op een brede coalitie van de Arbeidspartij met kleinere partijen onder een andere naam - Verenigd Israel - moet aansturen om Netanyahu tijdens verkiezingen om het premierschap te kunnen verslaan. Indien Netanyahu er echter in slaagt de Russische immigrantenpartij en Shas binnen zijn coalitie te houden heeft hij minder van Barak te vrezen.

Behalve een verdere versplintering van het traditionele partijenbestand hebben vrouwelijke kandidaten voor een verrassing gezorgd. Voor de eerste maal in Israels geschiedenis werd een vrouw tot burgemeester gekozen (Netanyah), terwijl nog enkele vrouwen in de race liggen bij de tweede ronde.

In de belangrijke Arabische sector lijkt de opmars van de islamitische partijen te zijn afgeremd. In Nazareth, de grootste Arabische stad in Israel, werd de islamitische kandidaat overtuigend verslagen door een communist. In enkele andere plaatsen wisten islamitische kandidaten zich te handhaven.