Europa's oliesector bedreigd; Ook grote zorgen over Nederlandse gas- en oliewinning

De extreem lage olieprijs van 12 dollar per vat dompelt ook de Neder- landse olie- en gasindustrie in een acute crisis. “Als de prijs structureel laag blijft vrees ik dat de industie het stabiele maar dure Noordwest-Europa verlaat', zegt toeleverancier Rosen Jacobson.

“Als het verschil tussen kosten en opbrengsten te klein wordt ten opzichte van andere wereldregio's, vrees ik voor een vroegtijdige uittocht van de olie- en gasindustrie uit Europa.' Drs. Robert Rosen Jacobson directeur van de IRO, de branche-organisatie van toeleveranciers aan de olie- en gasindustrie, maakt zich ernstige zorgen over de toekomst nu een aantal oliemaatschappijen, waaronder de NAM, onlangs aangaf hun exploratie-inspanningen komend jaar aanzienlijk te zullen verminderen vanwege de zeer lage olieprijs.

“Dit is een zwaar cyclische industrie met zeer hoge investeringen, ook in innovatieve technologie' zegt Rosen Jacobson. “Ik maak me grote zorgen over de Nederlandse olie- en gassector. De olieprijs is gedaald van 20 dollar een jaar geleden tot 12 dollar nu en een verdere daling wordt voor mogelijk gehouden. Als de prijs structureel op een laag peil blijft, voorzie ik dat de olie- en gasindustrie het stabiele maar dure Noordwest-Europa als opsporings- en winningsgebied inruilt voor instabiele gebieden met lagere kosten.

De hele olie- en gasindustrie kijkt op dit moment zeer kritisch naar alle investeringen. De NAM, die meer dan de helft van alle opsporing en winning in Nederland voor haar rekening neemt, gaat komend jaar 5 in plaats van 9 boorinstallaties huren voor exploratie. NAM (fifty fifty van Shell en Esso) noemt de ontwikkeling “redelijk dramatisch' en zegt ook zeer terughoudend te zijn met boringen die nodig zijn voor het onderhoud van gasvelden en met boringen die bedoeld zijn om de productie van bestaande gasvoorkomens uit te breiden. Ook andere oliemaatschappijen schroeven hun exploratieinspanningen omlaag.

Platformverhuurders ingenieursbureaus en andere contractors zullen de eerste pijn voelen.

Pas volgend jaar zullen subcontractors - bevoorraders, uitzendbureaus helicopterdiensten etc. - het effect echt gaan merken.

IRO-voorzitter ir. G-J. Kramer, in het dagelijks leven bestuursvoorzitter van ingenieurs- en offshorebedrijf Fugro, rekent op een terugval in de booractiviteiten op Nederlands grondgebied van 15 tot 20 procent. “Een gevaarlijke dip', zegt hij, “en hoe langer het duurt hoe groter het gevaar.' Maar de IRO-voorzitter wil de huidige situatie in Nederland niet dramatiseren. “Olie en gas zijn altijd lange termijninvesteringen. Je kunt niet zomaar je koffertje pakken en met z'n allen uit de Noordzee weglopen. De afgelopen jaren zijn de budgetten voor exploratie en productie zeer sterk opgevoerd. In Nederland was vorig jaar praktisch geen boorcapaciteit meer te huur.'

“Er zit wel vijftien tot 20 jaar tussen het begin van exploratie en de productie van olie- en gasvelden. De olieprijs kan in die tussentijd wel vijf keer heen en weer jojoen' relativeert Gertjan Lankhorst, directeur Olie en Gas op het Directoraat Energie van Economische Zaken. Lankhorst is bepaald niet nerveus geworden door de dreigende vermindering van de olie- en gasexploratie op land en op zee.

“Als er vijf jaar lang niks zou gebeuren hebben we een probleem. Dat zou voor de olie- en gasactiviteiten op het Nederlands Continentaal Plat de nekslag zijn', zegt Lankhorst. Maar zover zal het naar zijn inschatting niet komen. Hij heeft er alle vertrouwen in dat de dreigende dip in de olie- en gasactiviteiten op de Noordzee slechts van tijdelijke aard is. “Je zal komend jaar een terugval zien maar niet zodanig om meteen in paniek te raken. Het zou mij verbazen als de olieprijs medio 1999 niet weer tussen de 15 en 20 dollar ligt.

Een jaar geleden riep iedereen dat de prijs nog jaren boven de 20 dollar zou blijven.'

De toeleveringsbranche voor de olie- en gasindustrie omvat in Nederland circa 1000 bedrijven met een directe werkgelegenheid van rond de 35.000 mensen en een omzet van tussen de 10 en 15 miljard gulden. Een aantal bedrijven kan met mensen en materieel uitwijken naar veelbelovende plaatsen elders in de wereld, maar veel IRO-leden zijn ook lokaal gebonden. Volgens de IRO-directeur is het dan ook hoog tijd voor de overheid om de olie- en gassector fiscaal minder zwaar aan te pakken. De afdrachten in onze industrie zijn groter dan in andere industrieen.'

Om zijn woorden kracht bij te zetten verwijst Rosen Jacobson naar de situatie in Engeland. “Op het Britse Continentale Plat zijn al 141 projecten stopgezet. Alle investeringen staan op nul en op de operationele uitgaven wordt sterk gesnoeid. Vele tienduizenden banen staan op de tocht. Men is daar bezig door te rekenen wat de gevolgen zullen zijn bij een olieprijs van 8 dollar.' Een vat olie uit het Britse deel van de Noordzee kost momenteel gemiddeld 12 dollar. Deze week schatte een rapport van de Britse olie- en gasindustrie dat een kostenbesparing van een derde in vier jaar nodig is om de Noordzee- activiteiten concurrerend te houden.

De investeringsstop in het Britse deel van de Noordzee was mede een gevolg van een dreigende verhoging van de belasting op olie- en gaswinning door de Labourregering. Intussen heeft de regering van premier Blair die plannen echter al weer ingeslikt.

Rosen Jacobson is vooral bang dat het grote aantal marginale gasveldjes in het Nederlands deel van de Noordzee, dat eigenlijk qua poduktie al over zijn top is, niet meer aan bod komt.

“Als we nu stoppen met die kleine velden is dat Noordzeegas voor eeuwig verloren.' Volgens Rosen Jacobson zal dat op termijn het beleid kunnen doorkruisen om het hoogcalorische Noordzeegas te mengen met het laagcalorische Groningengas. Uiteindelijk kan daardoor de Groningse gasvoorraad, die men zo lang mogelijk op peil wenst te houden, sneller uitgeput raken. Daardoor gebruiken wij onze nationale energievoorraden niet meer optimaal.

    • Ben Greif