Een hoekje voor het verleden

De Nederlandse televisie doet zo weinig aan geschiedenis, dat het soms lijkt alsof Nederland en de rest van de wereld pas gisteren zijn uitgevonden.

In het programma van deze week (volgens de Humo, d.w.z. van vrijdag tot en met donderdag), heb ik maar drie historische programma's aangetroffen, en een daarvan is dan nog de dramaserie Wij, Alexander, die me van bescheiden geschiedkundig belang lijkt. Een andere, ik geef het graag toe, heeft me meteen ook buitengewoon vermaakt: De illusie aan de macht, over het kabinet Den Uyl in de jaren zeventig (maandag a.s. tweede aflevering). En er was nog een film over nazi-kunstroof.

Een regelmatig terugkerend geschiedenisprogramma achten de Hilversumse bedenkers kennelijk te hoog gegrepen voor ons volk. En dat terwijl historische documentaires, als men al vindt dat Nederlanders ook te dom zijn om ze te maken, op de internationale markt in overvloed en niet al te duur kunnen worden gekocht. Zo vult men bij het Vlaamse Canvas voor een deel het programma Histories (elke dinsdagavond), als er niet zoals dinsdag a.s., eigen werk wordt uitgezonden, in het onderhavige geval over de executie van Belgische deserteurs tijdens de Eerste Wereldoorlog.

De Eerste Wereldoorlog kwam de afgelopen weken wel meer aan de orde op de televisie in ons omringende landen, naar aanleiding van wapenstilstandsdag, vandaag 80 jaar geleden. Verreweg de mooiste uitzending was Veterans op BBC1 (zondag a.s. het tweede deel), waarin je honderdjarigen en ouder buitengewoon lucide hoort vertellen over hun ervaringen in de loopgraven.

Je hoort het bij ons de programmaleider al zeggen: geen Nederlanders bij betrokken? Meer dan vijftig jaar geleden? Dat spreekt de mensen niet aan. Liever een mooi programma over het voorkomen van darminfectie.

En zo komt het dat, behalve '14-'18 ook de Kristall-nacht, door het Duitse ZDF zondag herdacht met een aardige film vol huiveringwekkende, deels nog onbekende beelden uit 1938, deze week aan de Nederlandse kijker voorbij is gegaan. Zou er nu echt geen hoekje zijn voor een historisch programma, tussen al die medische programma's en uitzendingen over ethische vraagstukken over drie zenders publieke televisie?

Hoe het kan bewijst de Franse educatieve zender La Cinquieme op zondagmiddag om 16.00 uur, met een herhaling op vrijdagavond om 22.00 uur.

Le sens de l'histoire heet de uitzending en duurt anderhalf uur. Eerst een documentaire, waarover dan nog een halfuurtje met gasten, meestal historici, wordt doorgepraat.

Ik zal helemaal niet beweren dat Le sens de l'histoire altijd even boeiend is - de Franse televisie kent wel betere historische programma's. De BBC-documentaire over de aanloop tot de Eerste Wereldoorlog, die Le sens de l'histoire zondag j.l, liet zien, viel nogal tegen - een beetje romantisch en dynastiek van opzet. Maar het gesprek tussen de Rijsselse historica Annette Becker en Michel Winock dat op de film volgde, maakte veel goed. De studie van de geest van '14-'18, en de verwerking van de frontervaringen in het Frankrijk van het interbellum zijn in Frankrijk populaire scriptie- en promotie-onderwerpen, zo werd duidelijk. En talrijke idees recues - dat men in 1914 zo enthousiast ten strijde trok bijvoorbeeld, zijn de afgelopen jaren op de helling komen te staan. Het verleden staat niet stil - buiten Nederland.

Le sens de l'histoire is de komende weken gewijd aan de moord op Martin Luther King (15 nov.) en het verraden van joodse buren door Fransen in de bezettingsjaren (22 nov.) La cinquieme is analoog o.m. te zien via Hot Bird (13 graden oost 11.075 v.) en digitaal via Astra (19,2 graden oost, 12.207 v.) na 19.00 uur alleen digitaal.