De Milliano kiest voor eigen idealen; `Een grens wordt hier overschreden'

CDA-Kamerlid Jacques de Milliano besloot gisteren te vertrekken uit onvrede met het standpunt van zijn fractie dat Bosnische asielzoekers met een A-status moeten worden teruggestuurd. CDA-Kamerleden zien hem als een activist die niet kon aarden in de Kamer.

“Ik heb de CDA-fractie proberen van mijn standpunt te overtuigen. Dat is mij niet gelukt. Ik heb verloren. Het gaat voor mij om een heel principiele zaak. Daarom kan ik niet meer bij het CDA blijven.'

Met deze woorden kondigde Jacques de Milliano, Tweede-Kamerlid voor het CDA maar vooral oud-directeur van de hulporganisatie Artsen zonder Grenzen gisteravond zijn vertrek uit zowel de fractie als de partij aan. Het Tweede-Kamerlidmaatschap voor het CDA dat in mei van dit jaar een aanvang nam, eindigde na zes maanden.

Bij wijze van verklaring voor zijn vertrek zei De Milliano gisteren dat de fractie zich van het “sociale en humane' verkiezingsprogramma van de partij had afgekeerd door terugkeer van Bosnische vluchtelingen met een A-status te bepleiten. Sterker nog: de fractie voer een koers die daar `180 graden' haaks op stond. De letterlijke tekst van de passage uit het CDA-verkiezingsprogramma `Samen leven doe je niet alleen', waarop De Milliano doelde, luidt: “Nederland dient een rechtvaardig en humaan beleid te voeren voor slachtoffers van schending van fundamentele mensenrechten die in de eigen regio niet opgevangen kunnen worden.' Over specifieke groepen zoals de Bosniers met een A-status laat het programma zich niet uit.

De Milliano zei te vrezen dat met het terugsturen van de groep “duizenden Gumussen' ontstaan zoals hij een paar dagen daarvoor al in een brief aan al zijn fractiegenoten had betoogd. “Gerechtvaardigde verwachtingspatronen en langdurige inburgering in Nederland zullen teniet worden gedaan.' Bovendien kende hij uit zijn vorige baan “de angst en het lijden', dat onvrijwillige terugkeer van vluchtelingen teweegbracht. De Milliano kon en wilde daar niet aan mee werken.

“Ik ben de politiek ingegaan met idealen, en ik wil de politiek weer uitgaan met idealen', zei hij.

CDA-leider De Hoop Scheffer had 's middags nog begrip getoond voor De Milliano's sterke reserves, maar reageerde allengs scherper. Hij had ruimte willen scheppen voor een minderheidsstandpunt van De Milliano binnen de fractie, “en dat is meer dan ik tijdens mijn twaalf jaar Kamerlidmaatschap heb meegemaakt', zei hij. Hij beklemtoonde echter ook dat het standpunt over de Bosniers na “langdurig en intensief' fractieoverleg tot stand was gekomen, waarbij De Milliano aanwezig was geweest. “Als iemand aan de verkeerde kant van de weg gaat rijden, kun je dat de rest van het verkeer niet verwijten', zo trachtte hij 's avonds de positie van de dissident samen te vatten.

Na de persconferentie schilderden diverse CDA-Kamerleden het beeld van De Milliano als een aardige, goedwillende en bewogen activist, die niet had kunnen aarden in de fractie. Vice-fractievoorzitter Bijleveld bijvoorbeeld meende dat De Milliano het moeilijk had gevonden in een team te werken. Fractiesecretaris Hillen zei: “Hij was er nooit.' Zo zat De Milliano volgens hem enkele maanden geleden in Afghanistan, vlak voordat daar de Amerikaanse kruisraketten insloegen. “De VN moest hem nog waarschuwen dat hij daar weg moest.' Door zijn afwezigheid slaagde De Milliano er volgens hem niet in een positie binnen de fractie op te bouwen die de stijl en toon van zijn brief rechtvaardigde die hij afgelopen zondag naar de fractie had gestuurd.

Daarin riep hij de fractie op haar standpunt “onmiddellijk te herroepen', omdat het riekte naar “politiek opportunisme in het kader van de sfeer: Nederland is vol'.

Met name deze woorden hadden gisterochtend in de fractie kwaad bloed gezet. Ook andere nieuwkomers in de fractie die het nieuwe sociale gezicht van het CDA moeten vertegenwoordigen, zoals de oud-CNV'ers Verburg en Van der Knaap, waren geirriteerd. De laatste bijvoorbeeld zegt: “Ik was gepikeerd over de toon van de brief. Als er iemand de gelegenheid heeft gehad om zijn standpunt in te brengen in de fractiediscussie, was het De Milliano wel, bijvoorbeeld als lid van de fractiecommissie Justitie. Maar gisterochtend werd al snel duidelijk dat De Milliano er gewoon genoeg van had.'

September 1997 werd de kandidatuur van de Artsen zonder Grenzen-voorman voor de nieuwe CDA-fractie voor het eerst bekend. Hoewel hij in de maanden daaraan voorafgaand op zowel partijbijeenkomsten van het CDA als van de PvdA was gesignaleerd, werd zowel binnen zijn eigen organisatie als door de pers verrast op zijn kandidatuur gereageerd. Zelf verklaarde hij de overstap onder meer vanuit de activiteit van vele christelijke hulporganisaties in de Derde Wereld. “Mensen schamperen om het CDA-concept van de zorgzame samenleving, maar ik heb in ver-weg-landen gemerkt dat je moet investeren in de sociale cohesie', zei hij in een interview met deze krant. In hetzelfde vraaggesprek maakte hij echter ook zijn kritiek en reserves duidelijk over de fractieopvattingen aangaande het vreemdelingenbeleid. Die zou hij proberen bij te buigen zo kondigde hij aan. Tevergeefs, bleek gisteren.

Pijnlijke opmerkingen begeleidden het afscheid van het CDA van De Milliano. “De vernieuwing van het CDA staat of valt niet met het vertrek van Jacques de Milliano', zei De Hoop Scheffer. Partijvoorzitter Helgers eiste dat de vertrekker zijn zetel zou inleveren. En voorzitter Rombouts van de recruteringscommissie voor nieuwe parlementariers liet over de radio weten altijd al zijn twijfels te hebben gehad over de Kamerkandidaat.