De dolle jacht op filmtalent

Het Leven een Feest: Het Leven dat wij droomden morgen, Ned. 1, 22.08 - 22.23 u.

`Het leven een feest', dat is een uitspraak met een innerlijke tegenstrijdigheid, zal de cynicus zeggen. Het is ook de overkoepelende titel die de KRO en de IKON hebben gegeven aan een serie van vier opmerkelijke documentaires van jonge filmmakers, waarvan morgen de tweede wordt uitgezonden.

De reeks is begonnen met Lang zullen ze Leven van Noud Holtman waarin mensen van alle leeftijden worden gevolgd tijdens hun geluksmomenten: de sigaar die eens per maand ritueel wordt opgestoken overvliegende ballonnen. De even simpele als treffende beelden verbazen omdat mensen die helemaal kunnen opgaan in hun genot van het triviale altijd iets benijdenswaardigs hebben.

In Het Leven dat wij droomden filmde Tamara Miranda twee voormalige klasgenoten van de Foto Academie in Den Haag, waarvan de een nu tot de top 20 van de modefotografen behoort, en de ander door een dwarslaesie is geveld. De documentaire doet wat correct aan, en kan de enorme verschillen tussen de twee niet ongedaan maken, hoe graag de filmmaker dat ook had gewild. In Nonnevotte wordt een Brabantse bakkersvrouw gevolgd, die tijdens het carnavalsfeest de hele dag achter de toonbank staat. Gaandeweg wordt een indrukwekkend beeld geschetst van de vrouw die dag in dag uit vriendelijk moet glimlachen tegen haar klanten.

En van je hela, hola is de meest experimentele en meest intrigerende van de reeks. Clini-clowns, fopneuzenmakers en amateurtoneelspelers bij brandweeroefeningen gaan door de spannende montage een soms sinister verband aan. Filmmaker Sander Blom: “Toevallige verbanden zijn reeler dan oorzakelijke verbanden, omdat chaos veelvoudiger in de wereld aanwezig is dan logica. Ik lever een puzzel waarin mensen de dingen zelf aan elkaar kunnen knopen.'

Het is niet de eerste keer dat een omroepredactie of producent een thema verzint, filmmakers selecteert en de financien en faciliteiten regelt. Dit jaar alleen al zijn er vijf thematisch verwante reeksen op touw gezet. De VPRO initieerde Route 2000 en No More Heroes, de NCRV start met De Keuze en liet jonge filmmakers experimenteren in De Achtbaan.

De KRO en de IKON profileerden zich twee jaar eerder al met Familie.

Deze nieuwe trend kan alleen worden voortgezet als er ook filmmakers zijn die geen problemen hebben met het werken binnen een bedacht uitgangspunt. Eugenie Jansen heeft ondanks haar goede ervaringen met de redactie een dubbel gevoel over deze manier van stimulering. “Ik vind het geweldig dat zulke initiatieven ontplooid worden, maar vraag me tegelijkertijd af of het goed is filmmakers te onderwerpen aan zo'n afvalrace. Alhoewel ik hier nu niets van heb gevoeld, denk ik dat je je energie beter kunt gebruiken om je eigen plannen te verwezenlijken.' Tamara Miranda: “Je moet wel eigenwijs blijven, anders kun je bij een te sterke eindredacteur het onderspit delven. Ik denk dat een thema niet werkt, maar de presentatie in de vorm van een serie filmmakers wel.' Paul de Bont, creatief producent en redacteur van de serie: “Thema's kunnen filmmakers juist prikkelen in plaats van hen gevangen houden. Door voor uiteenlopende regisseurs te kiezen is er geen middelmaat ontstaan. Ik ben sowieso blij dat er ondanks de verzakelijking in het omroepbestel door de `channel managers' nog steeds mensen zijn die vinden dat de documentaire het hart van de publieke omroep vormt.'

Sander Blom heeft de meeste compromissen moeten sluiten, omdat zijn ongebruikelijke vertelstructuur niet bij de gemiddelde kijker aan zou sluiten. “Ik kreeg een nieuwe editor aangewezen, omdat de redactie begon te knorren over rare shots. Maar ik vind het goed dat de omroepen nu het experiment aangaan. Er is zo lang gescholden dat ze kopschuw zouden zijn en niets van eigen bodem produceerden. Ik hoop alleen niet dat de dolle jacht op `de jonge, nieuwe filmmaker' lang aanhoudt, met al het vluchtige mediageweld van dien. Ik ben benieuwd in welke volgende stroming ik mee mag lopen, misschien ooit in die van de `vergeten glorie'.'

Het Leven een Feest: Het Leven dat wij droomden, morgen, Ned.1, 22.08-22.33u.