'Cogema stoot te veel krypton uit'

De Franse opwerkingsfabriek Cogema bij Cap la Hague in Normandie brengt jaarlijks grote hoeveelheden van het radioactieve edelgas krypton-85 in de lucht. Dat heeft milieuorganisatie Greenpeace gisteren in Cherbourg bekend gemnaakt. De krypton-concentraties die rond Cogema zijn gemeten tonen aan dat zij Europa's belangrijkste bron van kryptonvervuiling is.

Directeur Michel Pouilloux van Cogema heeft erkend dat de metingen van Greenpeace juist zouden kunnen zijn en de Franse toezichthoudende instantie OPRI meldde zelfs dat soms wel hogere waarden zijn gevonden dan de waarde die Greenpeace mat (een kryptonactiviteit van 90,000 becquerel per kubieke meter lucht). Maar Cogema's kryptonlozing zou niet in strijd zijn met vergunningen en ook geen bedreiging vormen voor de gezondheid.

Volgens Greenpeace-woordvoerder Diederik Samsom maakt de bekentenis van OPRI juist aannemelijk dat Cogema, dat in een lozingsvergunning uit 1980 een weeklimiet kreeg opgelegd, juist wel in strijd met de regelgeving handelt. Vast staat dat de krypton-uitstoot van Cogema tussen 1973 en nu is vertienvoudigd.

Greenpeace wist de krypton-uitstoot van Cogema dicht bij de ventilatieschacht te bemonsteren door op de avond van 4 november een grote, klassieke vlieger bij de fabriek omhoog te laten en vandaar gedurende enige uren lucht naar een persluchtcilinder te pompen. In totaal werd tussen 5 uur 's middags en 12 uur 's nachts 600 liter lucht verzameld. Dat was voldoende voor een meting door de Radon Research Group van de universiteit van Gent.

Het gangbare betoog is dat het krypton-85 zo snel verdund wordt in de atmosfeer dat de straling die het gas (dat met een halfwaardetijd van 10,8 jaar onder het afgeven van beta- en gammastraling vervalt) afgeeft wegvalt tegen de natuurlijke achtergrondstraling. In Nederland gaat dit betoog, zegt Greenpeace, inderdaad op. Maar aannemelijk is dat rond de opwerkingsfabriek van Cogema de achtergrondstraling wordt overschreden. Greenpeace doet daarnaar nog onderzoek.

Het gas krypton-85 ontstaat bij de splijting van uranium en hoopt zich van lieverlee op in de splijtstofstaven. Het komt daaruit vrij als die in een opwerkingsfabriek worden opengebroken. Ook bij kernproeven komt krypton-85 vrij.