Schulhoffs concert nog sprankelend

Concert: Radio Kamerorkest o.l.v. Thierry Fischer, met Eleonore Pameijer fluit en Sepp Grotenhuis piano. Werken van Schulhoff en anderen. Gehoord 8/11 Muziekcentrum Vredenburg Utrecht. Uitzending Radio 4 KRO 13/11 20.02 uur.

Het Double Concerto voor fluit, piano en kamerorkest (1927) van Erwin Schulhoff (1894-1942) beleefde zondagmiddag in Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht naar alle waarschijnlijkheid zijn tweede Nederlandse uitvoering. De eerste Nederlandse uitvoering, kort na de premiere in Praag, vond in ieder geval plaats op 23 februari 1930. Dat was ook een zondagmiddag, toen speelde in Amsterdam het Concertgebouworkest onder Pierre Monteux met de componist aan de vleugel. Het concert ontstond naar aanleiding van een ontmoeting met de Franse fluitist Rene Le Roy die Schulhoff had leren kennen op zijn eerste tournee door Parijs en Londen in januari 1927.

Het had Schulhoff ongetwijfeld deugd gedaan dat de premiere onder auspicien stond van het Amsterdams Comite voor Arbeidersontwikkeling. Rechts in de zaal konden de arbeiders plaatsnemen, de linkerhelft werd vrijgehouden voor het overige publiek. Voor tien cents beluisterde men een inleiding door Willem Gehrels met welwillende medewerking van het Columbia House (Electrische Gramophoon).

Schulhoffs opus 82 is een cantate, getiteld Das Kommunistische Manifest, en opus 94 is de Symphonie der Freiheit opgedragen aan het Rode Leger. Kort daarna, op 18 augustus 1942, overleed de jood-communist-jazzpianist en dadaist Schulhoff aan tuberculose in het Beierse concentratiekamp Wulzberg.

De programmatoelichting bij het Amsterdamse concert in 1930 constateerde lakoniek, dat het Double Concerto vrij is van experimenten, vermoedelijk om het ongeschoolde publiek gerust te stellen. Een wel degelijk experimentele polytonale kleuring herinnert aan de Franse componist Darius Milhaud. Het eerste deel, wat stram motorisch, doet tevens denken aan Hindemith.

Het volgende Andante is een naief menuet, maar de slot-gigue - met een bluessectie die herinnert aan de componist van een 'Schule der Gelaufigkeit' voor jazzpianisten - is zonder meer sprankelend.

Het Radio Kamerorkest gedroeg zich gisteren onder leiding van Thierry Fischer wat rommelig. Aan de solisten heeft het niet gelegen: fluitiste Eleonore Pameijer straalde in het hoge register en speelde kernachtig staccato, terwijl pianist Sepp Grotenhuis profiteerde van het uitgesproken pianistische haasje-over spelen met beide handen over het gehele toetsenbord heen.

    • Ernst Vermeulen